ధర్మరాజ ఉవాచ- కిం పుణ్యం వర్త్తతేఽమాత్య వద సారం మమాంతికే । శ్రుత్వైవం తద్విధాస్యామి యత్ర యోగ్యో భవేదసౌ
ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు – ఇతనికి ఏ పుణ్యం ఉందో, మంత్రివర్యా, సారాంశంగా నా ముందే చెప్పు. విన్న వెంటనే, ఇతడు యోగ్యమైన చోటికి పంపిస్తాను.
యమస్య వచనం శ్రుత్వా సభయశ్చిత్రగుప్తకః । కృత్వా హస్తాంజలిం ప్రాహ చాత్మనః స్వామినే ద్విజ
యముని మాటలు విని, చిత్రగుప్తుడు భయంతో చేతులు జోడించి, తన యజమానికి ఇలా చెప్పాడు.
చిత్రగుప్త ఉవాచ- హరణార్థం హరేర్ద్రవ్యం గతోఽసౌ పాపినాం వరః । ప్రోజ్ఝితః కర్ద్దమో రాజన్పాదయోర్ద్వారతో హరేః
చిత్రగుప్తుడు ఇలా అన్నాడు – హరిదేవుని ధనాన్ని దొంగిలించేందుకు ఇతడు వెళ్లాడు, ఓ పాపులలో శ్రేష్ఠుడా. రాజా, హరిదేవుని ద్వారం వద్ద ఉన్న మట్టిని ఇతడు తన పాదాలతో తొలగించాడు.
బభూవ లిప్తా సా భూమిర్బిలచ్ఛిద్ర వివర్జితా । తేన పుణ్యప్రభావేణ నిర్గతం పాతకం మహత్ । వైకుంఠం ప్రతియోగ్యోఽసౌ నిర్గతస్తవ దండతః
ఆ భూమి పూర్తిగా శుభ్రంగా, రంధ్రాలు లేకుండా మారింది. ఆ పుణ్య ప్రభావంతో అతని గొప్ప పాపం పోయింది. నీ శిక్ష నుండి విముక్తుడై, వైకుంఠానికి వెళ్ళటానికి ఇతడు యోగ్యుడు.
వ్యాస ఉవాచ- శ్రుత్వా స వచనం తస్య పీఠం కనకనిర్మితమ్ । దదౌ తస్మై చోపవిష్టస్తత్ర పూజ్యోయమేనసః
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు – ఆ మాటలు విని, అతనికి బంగారు పీఠాన్ని ఇచ్చి, అక్కడ కూర్చోబెట్టి, పాపం లేని వాడిగా గౌరవించాడు.
ననామ శిరసా తం వై ప్రోవాచ వినయాన్వితః । యమ ఉవాచ- పవిత్రం మందిరం మేఽద్య పాదయోస్తద్ధి రేణుభిః
తన తల వంచి వినయంగా మాట్లాడాడు. యముడు ఇలా అన్నాడు – నేడు నీ పాద ధూళితో నా మందిరం పవిత్రమైంది.
కృతార్థోఽస్మి కృతార్థోఽస్మి కృతార్థోఽస్మి న సంశయః । ఇదానీం గచ్ఛ భో సాధో హరేర్మందిరముత్తమమ్
నాకు సర్వసిద్ధి కలిగింది, నాకు సర్వసిద్ధి కలిగింది, నాకు సర్వసిద్ధి కలిగింది, ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇప్పుడు, ఓ సద్గుణవంతుడా, హరిదేవుని ఉత్తమ మందిరానికి వెళ్ళు.
నానాభోగసమాయుక్తం జన్మమృత్యునివారణమ్ । వ్యాస ఉవాచ- ఇత్యుక్త్వా ధర్మరాజోఽసౌ స్యందనే స్వర్ణనిర్మితే
అనేక రకాల ఆనందాలు కలిగి, జనన మరణాలు లేని స్థితి. వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు – అలా చెప్పి, ధర్మరాజు బంగారు రథంలో వెళ్లిపోయాడు.
రాజహంసయుతే దివ్యే తమారోప్య గతైనసమ్ । సమస్తసుఖదం స్థానం ప్రేషయామాస చక్రిణః
చక్రధారి అతన్ని రాజహంసలతో కూడిన దివ్యవాహనంపై కూర్చోబెట్టి, అన్ని సుఖాలు ఇచ్చే ఆ స్థలానికి పంపించాడు.
ఏవం ప్రవిష్టో వైకుంఠే తత్ర తస్థౌ సుఖం చిరమ్ । లేపనం యే ప్రకుర్వంతి భక్త్యా తు హరిమందిరమ్
అలా వైకుంఠంలో ప్రవేశించినవాడు, అక్కడ ఎంతో కాలం ఆనందంగా ఉండిపోయాడు. హరి ఆలయంలో భక్తితో అభిషేకం చేసే వారు కూడా అలాగే ఉంటారు.
తేషాం కిం వా భవిష్యతి న జానేఽహం ద్విజోత్తమ । య ఇదం శృణుయాద్భక్త్యా పఠేద్యో వా సమాహితః
వారికి ఏమవుతుందో నాకు తెలియదు, ద్విజోత్తమా. ఈ కథను భక్తితో వినేవాడు లేదా ఏకాగ్రతతో చదివేవాడు కూడా అలాగే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
కోటిజన్మార్జితం పాపం నశ్యత్యేవ న సంశయః
వెయ్యి జన్మల్లో కూడిన పాపం కూడా నిస్సందేహంగా నశించిపోతుంది.
శౌనక ఉవాచ- కార్త్తికస్య చ మాహాత్మ్యం బ్రూహి సూత మమాగ్రతః । తద్వ్రతస్య ఫలం కిం వా దోషం కిం తదకుర్వతః
శౌనకుడు ఇలా అడిగాడు — సూతా! కార్తీక మాస మహిమను నాకు వివరించు. ఆ వ్రతానికి ఫలితం ఏమిటి? దాన్ని చేయని వారికి దోషం ఏమిటి?
సూత ఉవాచ- పురైకదా మునిశ్రేష్ఠ వ్యాసం సత్యవతీసుతమ్ । జైమినిః పృష్టవానేతదారేభే కథితం మునిః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — ఒకసారి, మునిశ్రేష్ఠుడా, జైమినీ మహర్షి సత్యవతీ కుమారుడైన వ్యాసుని అడిగాడు. అప్పుడు వ్యాసుడు ఈ కథను ప్రారంభించాడు.
వ్యాస ఉవాచ- తిలతైలం మైథునం యః శుభదే కార్త్తికే త్యజేత్ । బహుజన్మకృతైఃపాపైర్ముక్తో యాతి హరేర్గృహమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — కార్తీక మాసంలో ఎవరైనా నువ్వుల నూనెను, సాంప్రదాయ సంబంధాన్ని వదిలిపెడితే, అనేక జన్మల్లో చేసిన పాపాల నుంచి విముక్తి పొంది, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతాడు.
మత్స్యం చ మైథునం యో వై కార్త్తికే న పరిత్యజేత్ । ప్రతిజన్మని సంమూఢః శూకరశ్చ భవేద్ధ్రువమ్
కార్తీక మాసంలో చేపలు తినడం లేదా సాంప్రదాయ సంబంధాన్ని వదలని వాడు ప్రతి జన్మలో మూర్ఖుడై, ఖచ్చితంగా పంది అవుతాడు.
కార్త్తికే తులసీపత్రైః పూజయేద్వై జనార్దనమ్ । పత్రేపత్రేఽశ్వమేధస్య ఫలం ప్రాప్నోతి మానవః
కార్తీక మాసంలో తులసి దళాలతో జనార్దనుని పూజించినవాడు, ప్రతి దళానికీ అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
కార్త్తికే మునిపుష్పైర్యః పూజయేన్మధుసూదనమ్ । దేవానాం దుర్లభం మోక్షం ప్రాప్నోతి కృపయా హరేః
కార్తీక మాసంలో మునిపుష్పాలతో మధుసూదనుని పూజించినవాడు, హరి కృపతో దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
కార్త్తికే మునిశాకం వై యోఽశ్నాతి చ నరోత్తమః । సంవత్సరకృతం పాపం శాకేనైకేన నశ్యతి
కార్తీక మాసంలో మునిశాకాన్ని తినేవాడు, ఒక్క ఆకుతోనే సంవత్సరాంతరంగా చేసిన పాపం నశిస్తుంది.
ఫలం తస్య నరోఽశ్నాతి చోర్జే యో వై హరిప్రియే । ప్రదత్త్వా తు హరేర్బ్రహ్మన్వృజినం కోటిజన్మజమ్
హరికి ప్రీతికై ఉర్జ మాసంలో ఆ పండును తినేవాడు, బ్రాహ్మణా, హరికి సమర్పించిన తరువాత కోటి జన్మల్లో చేసిన పాపాలనూ తొలగించుకుంటాడు.
సురసం సర్పిషాయుక్తం దద్యాద్యో హరయేపి చ । సర్వపాపైర్వినిర్ముక్తః స గచ్ఛేద్ధరిమందిరమ్
కార్తీక మాసంలో నెయ్యితో కలిపిన రుచికరమైన పదార్థాన్ని హరికి సమర్పించినవాడు, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది హరిదేవుని లోకానికి చేరుతాడు.
కార్తికే యో నరో దద్యాదేకపద్మం హరావపి । అంతే విష్ణుపదం గచ్ఛేత్సర్వపాపవివర్జితః
కార్తీక మాసంలో ఒక్క కమలాన్ని హరికి సమర్పించినవాడు, చివరికి అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై విష్ణుపదాన్ని పొందుతాడు.
ప్రాతఃస్నానం నరో యో వై కార్తికే శ్రీహరిప్రియే । కరోతిసర్వతీర్థేషుయత్స్నాత్వాతత్ఫలంలభేత్
కార్తీక మాసంలో శ్రీహరి ప్రీతికై ఉదయాన్నే స్నానం చేసినవాడు, అన్ని పవిత్ర నదుల్లో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
కార్తికే యో నరో దద్యాత్ప్రదీపం నభసి ద్విజః । విప్రహత్యాదిభిః పాపైర్ముక్తో గచ్ఛేద్ధరేర్గృహమ్
కార్తీక మాసంలో ఆకాశంలో దీపం వెలిగించినవాడు, బ్రాహ్మణ హత్య వంటి ఘోరపాపాలనుండి విముక్తుడై హరిదేవుని లోకానికి చేరుతాడు.
ముహూర్తమపి యో దద్యాత్కార్త్తికే ప్రీతయే హరేః । దీపం నభసి విప్రేన్ద్ర తస్మింస్తుష్టః సదా హరిః
బ్రాహ్మణోత్తమా! కార్తీక మాసంలో హరి ప్రీతికై ఒక్క క్షణమైనా ఆకాశంలో దీపం వెలిగించినవాడిని హరి ఎప్పుడూ సంతోషంగా చూస్తాడు.
యో దద్యాచ్చ గృహే దీపం కృష్ణస్య సఘృతం ద్విజః । కార్తికే చాశ్వమేధస్య ఫలం స్యాద్వై దినేదినే
కార్తీక మాసంలో కృష్ణుని గృహంలో నెయ్యితో దీపం వెలిగించినవాడు, ప్రతి రోజూ అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ప్రదీపస్య చ మాహాత్మ్యం విశేషముచ్యతే మయా । నిశామయ ద్విజశ్రేష్ఠ సేతిహాసం సమాహితః
ద్విజశ్రేష్ఠుడా, దీపం గొప్పదనాన్ని, ప్రత్యేకతను ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్పబోతున్నాను. ఈ పురాతన కథను శ్రద్ధగా విను.
పూర్వం త్రేతాయుగే విప్రో వైకుంఠో నామతః శుచిః । యస్య సంగప్రభావేణ ముక్తో భవతి పాతకీ
ప్రాచీన కాలంలో, త్రేతాయుగంలో, వైకుంఠుడు అనే పవిత్ర హృదయమున్న బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు. అతని సాంగత్యంతో పాపి కూడా విముక్తి పొందేవాడు.
ఏకదా కార్తికే సోఽపి ప్రదీపం పురతో హరేః । దత్వా గృహం గతో విప్రో ఘృతపూర్ణం ద్విజర్షభః
ఒకసారి కార్తీక మాసంలో, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు హరివైపు నెయ్యితో నిండిన దీపాన్ని సమర్పించి, తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు.
సర్పిస్తత్స్వాదితు చాఖురాగతోఽపి ప్రదీపతః । యావత్ఖాదితుమారేభే బోధితోఽసౌ ప్రదీపకః
ఆ సమయంలో, నెయ్యి వాసనకు ఆకర్షితుడై ఒక ఎలుక ఆ దీపం దగ్గరకు వచ్చింది. అది తినబోయే సమయంలో, దీపం వెలుగుతో భయపడి ఆగిపోయింది.