తత్రాతియాతనాం భుక్త్వా పునరేవ ప్రజాయతే । జాయతే మ్రియతే జంతు మ్రియతే జాయతే పునః
అక్కడ తీవ్రమైన శిక్ష అనుభవించిన తర్వాత మళ్లీ జన్మిస్తాడు. జీవుడు జన్మిస్తాడు, మరణిస్తాడు, మరణించి మళ్లీ జన్మిస్తాడు.
అనారాధిత గోవిందచరణే త్వీదృశీ దశా । అనాయాసేన మరణం వినాయాసేన జీవనమ్
గోవిందుని పాదాలను ఆరాధించకపోతే ఇలాంటి స్థితి కలుగుతుంది. మరణం సులభంగా వస్తుంది, జీవితం మాత్రం కష్టాలతో నిండిపోతుంది.
అనారాధితగోవిందచరణస్య న జాయతే । ధనం యది భవేద్గేహే రక్షణాత్తస్య కిం ఫలమ్
గోవిందుని పాదాలను ఆరాధించని వారికి ధనం కలగదు. కలిగినా, దాన్ని కాపాడుకున్నా, దాని ప్రయోజనం ఏముంటుంది?
యదాసౌ కృష్యతే యామ్యైర్దూతైః కిం ధనమన్వియాత్ । తస్మాద్ద్విజాతిసత్కార్యం ద్రవిణం సర్వసౌఖ్యదమ్
యమదూతలు పట్టుకుపోతున్నప్పుడు ధనం ఏమి ఉపయోగపడదు? అందుకే, బ్రాహ్మణులను గౌరవించడంలో ధనం ఖర్చు చేస్తే అన్ని సుఖాలు లభిస్తాయి.
దానం స్వర్గస్య సోపానం దానం కిల్బిషనాశనమ్ । గోవిందభక్తిభజనం మహాపుణ్యవివర్ద్ధనమ్
దానం స్వర్గానికి మెట్టిలా ఉంటుంది. దానం పాపాలను తొలగిస్తుంది. గోవిందుని భక్తి, పూజలు మహాపుణ్యాన్ని పెంచుతాయి.
బలం యది భవేన్మర్త్యే న వృథా తద్వ్యయం చరేత్ । హరేరగ్రే నృత్యగీతం కుర్యాదేవమతంద్రితః
మనిషికి శక్తి ఉంటే దాన్ని వృథా చేయకుండా, హరివైపు నృత్యం చేసి, పాటలు పాడుతూ వినియోగించాలి.
యత్కించిద్విద్యతే పుంసాం తచ్చ కృష్ణే సమర్పయేత్ । కృష్ణార్పితం కుశలదమన్యార్పితమసౌఖ్యదమ్
మనిషికి ఏది ఉన్నా, అది కృష్ణునికి అర్పించాలి. కృష్ణునికి అర్పించినది శుభాన్ని ఇస్తుంది; ఇతరులకు అర్పించినది సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
చక్షుర్భ్యాం శ్రీహరేరేవ ప్రతిమాదినిరూపణమ్ । శ్రోత్రాభ్యాం కలయేత్కృష్ణ గుణనామాన్యహర్నిశమ్
కళ్లతో శ్రీహరిని విగ్రహాన్ని దర్శించాలి. చెవులతో కృష్ణుని గుణాలు, నామాలు రాత్రింబవళ్ళు వినాలి.
జిహ్వయా హరిపాదాంబు స్వాదితవ్యం విచక్షణైః । ఘ్రాణేనాఘ్రాయ గోవిందపాదాబ్జతులసీదలమ్
జ్ఞానులు నాలుకతో హరిపాదాంబుజాన్ని రుచి చూడాలి. ముక్కుతో గోవిందుని పాదాల్లోని తులసిదళాన్ని వాసన చూడాలి.
త్వచా స్పృష్ట్వా హరేర్భక్తం మనసాధ్యాయ తత్పదమ్ । కృతార్థో జాయతే జంతుర్నాత్ర కార్యా విచారణా
చర్మంతో హరిభక్తుడిని తాకి, మనసుతో ఆయన పాదాలను ధ్యానిస్తే జీవుడు సార్థకుడవుతాడు. ఇందులో ఇంకేమీ సందేహించాల్సిన అవసరం లేదు.
తన్మనా హి భవేత్ప్రాజ్ఞస్తథా స్యాత్తద్గతాశయః । తమేవాంతేభ్యేతి లోకో నాత్ర కార్యా విచారణా
వివేకులు తమ మనసును ఆయనలో నిలిపి, ఆశయాన్ని ఆయనవైపు ఉంచాలి. చివరికి ఆ మనిషి ఆయనను పొందుతాడు. ఇందులో మరింత విచారించాల్సిన పని లేదు.
చేతసా చాప్యనుధ్యాతః స్వపదం యః ప్రయచ్ఛతి । నారాయణమనాద్యంతం న తం సేవేత కో జనః
మనసుతో నిరంతరం ధ్యానించే వారికి తన స్థానం ప్రసాదించే ఆ ఆద్యాంతరహిత నారాయణుని సేవించని వారు ఎవరు ఉంటారు?
సతత నియతచిత్తో విష్ణుపాదారవిందే వితరణమనుశక్తి ప్రీతయే తస్య కుర్యాత్ । నతిమతిరతిమస్యాంఘ్రిద్వయే సంవిదధ్యాత్స హి ఖలు నరలోకే పూజ్యతామాప్నుయాచ్చ
ఎప్పుడూ స్థిరమైన మనసుతో విష్ణుపాదారవిందాలను భక్తితో పూజించాలి. ఆయన పాదాలను గాఢభక్తితో ఆరాధిస్తే, అలాంటి మనిషి ఈ లోకంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవం యన్మహిమా లోకే లోకనిస్తారకారణమ్ । తస్య విష్ణోః పరేశస్య నానావిగ్రహధారిణః
సూతుడు చెప్పాడు — ఈ విధంగా లోకంలో ఉన్న మహిమ, జీవులను రక్షించే కారణమైన పరమవిష్ణువు అనేక రూపాలు ధరించేవాడు.
ఏకం పురాణం రూపం వై తత్ర పాద్మం పరం మహత్ । బ్రాహ్మం మూర్ధా హరేరేవ హృదయం పద్మసంజ్ఞితమ్
ఒక పురాతనమైన, గొప్ప పద్మరూపం ఉంది. హరివైభవానికి చెందిన బ్రహ్మముఖం, హృదయం పద్మమనే పేరుతో ప్రసిద్ధి.
వైష్ణవం దక్షిణో బాహుః శైవం వామో మహేశితుః । ఊరూ భాగవతం ప్రోక్తం నాభిః స్యాన్నారదీయకమ్
కుడి చేయి వైష్ణవం, ఎడమ చేయి శైవం, మహేశ్వరునికి చెందింది. తొడలు భాగవతం, నాభి నారదీయంగా పిలవబడుతుంది.
మార్కండేయం చ దక్షాంఘ్రిర్వామో హ్యాగ్నేయముచ్యతే । భవిష్యం దక్షిణో జానుర్విష్ణోరేవ మహాత్మనః
మార్కండేయుడు విష్ణువు కుడి పాదంగా, వాముడు అగ్నికి సంబంధించినవాడిగా, భవిష్యుడు మహాత్ముడు విష్ణువు కుడి మోకాళిగా చెప్పబడ్డాడు.
బ్రహ్మవైవర్తసంజ్ఞం తు వామజానురుదాహృతః । లైంగం హ గుల్ఫకం దక్షం వారాహం వామగుల్ఫకమ్
బ్రహ్మవైవర్తం అని వామపక్ష మోకాలి పేరు, లింగం కుడి మడమ, వారాహం వామపక్ష మడమగా చెప్పబడింది.
స్కాందం పురాణం లోమాని త్వగస్య వామనం స్మృతమ్ । కౌర్మం పృష్ఠం సమాఖ్యాతం మాత్స్యం మేదః ప్రకీర్తితమ్
శరీరపు రోమాలు స్కాంద పురాణం, చర్మం వామనంగా, వెన్నెముక కూర్మంగా, మేదస్సు మత్స్యంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.
మజ్జా తు గారుడం ప్రోక్తం బ్రహ్మాండమస్థి గీయతే । ఏవమేవాభవద్విష్ణుః పురాణావయవో హరిః
మజ్జ గారుడంగా, ఎముక బ్రహ్మాండంగా చెప్పబడింది. ఇలాగే విష్ణువు పురాణమయమైన హరిగా అవతరించాడు.
హృదయం తత్ర వై పాద్మం యచ్ఛ్రుత్వామృతమశ్నుతే । పాద్మమేతత్పురాణం తు స్వయం దేవోభవద్ధరిః
అక్కడ హృదయం పద్మంగా ఉంది; దాన్ని వినితే అమృతాన్ని పొందుతారు. ఈ పద్మపురాణమే స్వయంగా దేవుడు హరిగా మారింది.
యస్యైకాధ్యాయమధ్యాప్య సర్వైః పాపైః ప్రముచ్యతే । తత్రాదిమం స్వర్గమిదం సర్వపాద్మఫలప్రదమ్
ఎవరైనా ఒక్క అధ్యాయాన్ని చదివినా, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు. ఇది మూల స్వర్గం, పద్మపురాణ ఫలితాలన్నీ ఇస్తుంది.
స్వర్గఖండం సమాకర్ణ్య మహాపాతకినోపి యే । ముచ్యంతే తేపి పాపేభ్యస్త్వచో జీర్ణాద్యథోరగాః
స్వర్గఖండాన్ని వినిన మహాపాతకులు కూడా పాపాల నుండి విముక్తి అవుతారు, పాము పాత చర్మాన్ని వదిలేసినట్లు.
అపి చేత్సుదురాచారః సర్వధర్మ్మబహిష్కృతః । ఆదిస్వర్గం సమాకర్ణ్య యత్ఫలం సమవాప్నుయాత్
ఎవరైనా ఎంత దురాచారుడైనా, అన్ని ధర్మాల నుండి విడివాడినా, ఈ మూల స్వర్గాన్ని వినితే దాని ఫలితాన్ని పొందుతారు.
ఆదిస్వర్గమిదం శ్రుత్వా తత్ఫలం లభతే నరః । మాఘేమాసే ప్రయాగే తు స్నాత్వా ప్రతిదినం నరః
ఈ మూల స్వర్గాన్ని విని నరుడు దాని ఫలితాన్ని పొందుతాడు; మాఘమాసంలో ప్రాయాగంలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేసినట్టు ఫలితం కలుగుతుంది.
యథా పాపాత్ప్రముచ్యేత తథా హి శ్రవణాద్భవేత్ । దత్తా తేన స్వర్ణతులా దత్తా చైవ ధరాఖిలా
ఎలా పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుందో, అలాగే వినడం వల్ల కూడా అవుతుంది; అది స్వర్ణ తులాభారం ఇచ్చినట్టు, భూమంతా దానం చేసినట్టు ఫలితం కలుగుతుంది.
కృతం వితరణం తేన ద్రరిద్రే యత్కృతమృణమ్ । హరేర్నామసహస్రాణి పఠితాని హ్యభీక్ష్ణశః
అతడు బీదలకు దానం చేసి, అప్పు తీర్చాడు; హరినామాలను ఎన్నోసార్లు పఠించాడు.
సర్వేవే దాస్తథాధీతాస్తత్తత్కర్మకృతం తథా । అధ్యాపకాశ్చ బహవః స్థాపితా వృత్తిదానతః
ఈ దానాలు, అధ్యయనాలు, ఇతర సత్కార్యాలు అన్నీ చేసినవాడవుతాడు; ఉపాధ్యాయులకు జీవనోపాధి ఇచ్చి వారిని స్థాపించాడు.
అభయం భయలోకేభ్యో దత్తం తేన తథా ద్విజాః । గుణవంతో జ్ఞానవంతో ధర్మవంతోనుమానితాః
భయభరిత లోకాలకు, ద్విజులకు అభయం ఇచ్చాడు; గుణవంతులు, జ్ఞానవంతులు, ధర్మవంతులను గౌరవించాడు.
మేషకర్కటయోర్మధ్యే తోయం దత్తం సుశీతలమ్ । బ్రాహ్మణార్థే గవార్థే చ ప్రాణాస్త్యక్తాశ్చ తేన హి
మేషం, కర్కాటకం మధ్య చల్లని నీరు ఇచ్చాడు; బ్రాహ్మణులు, గోవులకు కోసం ప్రాణాల్ని కూడా త్యాగం చేశాడు.