బ్రాహ్మణేషు పురాణేషు గంగాయాం గోషు పిప్పలే । నారాయణధియా పుంభిర్భక్తిః కార్యా హ్యహైతుకీ
బ్రాహ్మణులు, పురాణాలు, గంగా, ఆవులు, అరిటచెట్టు — వీటిని నారాయణుని మీద మనసు పెట్టినవారు, ఎలాంటి స్వార్థం లేకుండా, భక్తితో గౌరవించాలి.
ప్రత్యక్షవిష్ణురూపా హి తత్వజ్ఞైర్నిశ్చితా అమీ । తస్మాత్సతతమభ్యర్చ్యా విష్ణుభక్త్యభిలాషిణా
ఇవి నిజంగా విష్ణువు స్వరూపాలే అని తత్వాన్ని తెలిసినవారు నిర్ణయించారు. అందుకే, విష్ణుభక్తిని కోరేవారు వీటిని ఎప్పుడూ పూజించాలి.
విష్ణౌ భక్తిం వినా నౄణాం నిష్ఫలం జన్మ ఉచ్యతే । కలికాలపయోరాశిం పాపగ్రాహసమాకులమ్
విష్ణువులో భక్తి లేకపోతే మనిషి జన్మం వృథా అని అంటారు. ఎందుకంటే, అతడు పాపాలతో నిండిన కలియుగ సముద్రంలో మునిగిపోతాడు.
విషయామజ్జనావర్తం దుర్బోధఫేనిలం పరమ్ । మహాదుష్టజనవ్యాల మహాభీమం భయానకమ్
ఇది ఇంద్రియ సుఖాలలో మునిగిపోయే మాయా చక్రం, అర్థం చేసుకోవడం చాలా కష్టం, అయోమయంతో ఉప్పొంగిపోతుంది, దుష్టుల పాములతో నిండిపోయి, భయంకరంగా ఉంటుంది.
దుస్తరం చ తరంత్యేవ హరిభక్తితరి స్థితాః । తస్మాద్యతేత వై లోకో విష్ణుభక్తిప్రసాధనే
ఈ దాటి పోలేని సముద్రాన్ని హరిభక్తిలో నిలిచినవారు మాత్రమే దాటి పోగలరు. అందుకే, అందరూ విష్ణుభక్తిని సంపాదించేందుకు ప్రయత్నించాలి.
కిం సుఖం లభతే జంతురసద్వార్తావధారణే । హరేరద్భుతలీలస్య లీలాఖ్యానేన సజ్జతే
అసత్య విషయాల్లో మనసు పెట్టి జీవికి ఏమి ఆనందం లభిస్తుంది? హరిదేవుని అద్భుత లీలలు వినడం వల్లే మనసు ఆకర్షితమవుతుంది.
తద్విచిత్రకథాలోకే నానావిషయమిశ్రితాః । శ్రోతవ్యా యది వై నౄణాం విషయే సజ్జతే మనః
వివిధ విషయాలతో కలిసిన ఆ అద్భుత కథల లోకంలో, ఎవరి మనసు ఇంద్రియ విషయాలలో మునిగిపోయినా, వారు ఆ కథలు వినాలి.
నిర్వాణే యది వా చిత్తం శ్రోతవ్యా తదపి ద్విజాః । హేలయా శ్రవణాచ్చాపి తస్య తుష్టో భవేద్ధరిః
విముక్తిని కోరే మనసున్నవారు కూడా ఆ కథలు వినాలి, ద్విజులారా. అలసత్వంగా అయినా వినితే హరిదేవుడు సంతోషిస్తాడు.
నిష్క్రియోపి హృషీకేశో నానాకర్మ చకార సః । శుశ్రూషూణాం హితార్థాయ భక్తానాం భక్తవత్సలః
హృషీకేశుడు క్రియలేని వాడు అయినా, వినాలనుకునే భక్తుల కోసం, వారికి మేలు కలిగించేందుకు, ఎన్నో కార్యాలు చేశాడు. ఎందుకంటే ఆయన భక్తులను ఎంతో ప్రేమిస్తాడు.
న లభ్యతే కర్మణాపి వాజపేయశతాదినా । రాజసూయాయుతేనాపి యథా భక్త్యా స లభ్యతే
వందల వాజపేయ యాగాలు చేసినా, పదివేల రాజసూయ యాగాలు చేసినా, ఆయన భక్తితో లభించే విధంగా లభించడు.
యత్పదం చేతసా సేవ్యం సద్భిరాచరితం ముహుః । భవాబ్ధితరణే సారమాశ్రయధ్వం హరేః పదమ్
ధర్మవంతులు ఎప్పటికప్పుడు ఆచరించే హరిదేవుని పాదాన్ని మనసుతో సేవించాలి. భవసాగరం దాటాలంటే ఆ పాదాన్ని ఆశ్రయించండి.
రే రే విషయసంలుబ్ధాః పామరా నిష్ఠురా నరాః । రౌరవే హి కిమాత్మానమాత్మనా పాతయిష్యథ
ఓ ఇంద్రియ సుఖాలకు మోజుపడినవారూ, క్రూరులూ, పాపులూ! రౌరవ నరకంలో మీరే మీరును ఎందుకు పడేస్తున్నారు?
వినా గోవిందసౌమ్యాంఘ్రిసేవనం మా గమిష్యతి । అనాయాసేన దుఃఖానాం తరణం యది వాంఛథ
గోవిందుని మృదులమైన పాదాలను సేవించకుండా, దుఃఖాలను సులభంగా దాటి పోవాలని కోరుకుంటే, ఆ మార్గం వదలకండి.
భజధ్వం కృష్ణచరణావపునర్భవకారణే । కుత ఏవాగతో మర్త్యః కుత ఏవ పునర్వ్రజేత్
పునర్జన్మ నుండి విముక్తి కలిగించే కృష్ణుని పాదాలను భజించండి. ఈ మానవుడు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడు, మళ్లీ ఎక్కడికి వెళ్తాడు?
ఏతద్విచార్య మతిమానాశ్రయేద్ధర్మసంగ్రహమ్ । నానానరకసంపాతాదుత్థితో యది పూరుషః
ఇవి ఆలోచించి, వివేకి ధర్మాన్ని ఆశ్రయించాలి. ఎందుకంటే, ఎన్నో నరకాల నుండి బయటపడినవాడు అయినా, మనిషి ధర్మాన్ని పాటించాలి.
స్థావరాది తనుం లబ్ధ్వా యది భాగ్యవశాత్పునః । మానుష్యం లభతే తత్ర గర్భవాసోతిదుఃఖదః
స్థావరాది శరీరం పొందినవాడు, అదృష్టవశాత్తు మళ్లీ మానవ జన్మ పొందితే, ఆ గర్భవాసమే చాలా బాధను ఇస్తుంది.
తతః కర్మవశాజ్జంతుర్యది వా జాయతే భువి । బాల్యాదిబహుదోషేణ పీడితో భవతి ద్విజాః
తర్వాత, కర్మ ఫలితంగా భూమిపై జన్మించిన జీవి, బాల్యాది ఎన్నో దోషాల వల్ల బాధపడతాడు, ద్విజులారా.
పునర్యౌవనమాసాద్య దారిద్ర్యేణ ప్రపీడ్యతే । రోగేణ గురుణా వాపి అనావృష్ట్యాదినా తథా
మళ్లీ యవ్వనాన్ని చేరుకున్నాక, దారిద్ర్యం వల్ల, లేదా తీవ్రమైన వ్యాధి వల్ల, లేక వర్షాభావం వంటి కష్టాల వల్ల బాధపడతాడు.
వార్ద్ధకేన లభేత్పీడామనిర్వాచ్యామితస్తతః । మనసశ్చలనాద్వ్యాధేస్తతో మరణమాప్నుయాత్
వృద్ధాప్యంతో చెప్పలేని బాధలు కలుగుతాయి. ఆ తర్వాత మనసు అశాంతిగా ఉండటంతో వ్యాధి వస్తుంది. దాని వల్ల మరణం సంభవిస్తుంది.
న తస్మాదధికం దుఃఖం సంసారేప్యనుభూయతే । తతః కర్మ్మవశాజ్జంతుర్యమలోకే ప్రపీడ్యతే
ఈ లోకంలో దానికన్నా ఎక్కువ బాధ ఇంకెక్కడా అనుభవించబడదు. ఆ తర్వాత, కర్మ ప్రభావంతో జీవుడు యమలోకంలో మరింత బాధపడతాడు.
తత్రాతియాతనాం భుక్త్వా పునరేవ ప్రజాయతే । జాయతే మ్రియతే జంతు మ్రియతే జాయతే పునః
అక్కడ తీవ్రమైన శిక్ష అనుభవించిన తర్వాత మళ్లీ జన్మిస్తాడు. జీవుడు జన్మిస్తాడు, మరణిస్తాడు, మరణించి మళ్లీ జన్మిస్తాడు.
అనారాధిత గోవిందచరణే త్వీదృశీ దశా । అనాయాసేన మరణం వినాయాసేన జీవనమ్
గోవిందుని పాదాలను ఆరాధించకపోతే ఇలాంటి స్థితి కలుగుతుంది. మరణం సులభంగా వస్తుంది, జీవితం మాత్రం కష్టాలతో నిండిపోతుంది.
అనారాధితగోవిందచరణస్య న జాయతే । ధనం యది భవేద్గేహే రక్షణాత్తస్య కిం ఫలమ్
గోవిందుని పాదాలను ఆరాధించని వారికి ధనం కలగదు. కలిగినా, దాన్ని కాపాడుకున్నా, దాని ప్రయోజనం ఏముంటుంది?
యదాసౌ కృష్యతే యామ్యైర్దూతైః కిం ధనమన్వియాత్ । తస్మాద్ద్విజాతిసత్కార్యం ద్రవిణం సర్వసౌఖ్యదమ్
యమదూతలు పట్టుకుపోతున్నప్పుడు ధనం ఏమి ఉపయోగపడదు? అందుకే, బ్రాహ్మణులను గౌరవించడంలో ధనం ఖర్చు చేస్తే అన్ని సుఖాలు లభిస్తాయి.
దానం స్వర్గస్య సోపానం దానం కిల్బిషనాశనమ్ । గోవిందభక్తిభజనం మహాపుణ్యవివర్ద్ధనమ్
దానం స్వర్గానికి మెట్టిలా ఉంటుంది. దానం పాపాలను తొలగిస్తుంది. గోవిందుని భక్తి, పూజలు మహాపుణ్యాన్ని పెంచుతాయి.
బలం యది భవేన్మర్త్యే న వృథా తద్వ్యయం చరేత్ । హరేరగ్రే నృత్యగీతం కుర్యాదేవమతంద్రితః
మనిషికి శక్తి ఉంటే దాన్ని వృథా చేయకుండా, హరివైపు నృత్యం చేసి, పాటలు పాడుతూ వినియోగించాలి.
యత్కించిద్విద్యతే పుంసాం తచ్చ కృష్ణే సమర్పయేత్ । కృష్ణార్పితం కుశలదమన్యార్పితమసౌఖ్యదమ్
మనిషికి ఏది ఉన్నా, అది కృష్ణునికి అర్పించాలి. కృష్ణునికి అర్పించినది శుభాన్ని ఇస్తుంది; ఇతరులకు అర్పించినది సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
చక్షుర్భ్యాం శ్రీహరేరేవ ప్రతిమాదినిరూపణమ్ । శ్రోత్రాభ్యాం కలయేత్కృష్ణ గుణనామాన్యహర్నిశమ్
కళ్లతో శ్రీహరిని విగ్రహాన్ని దర్శించాలి. చెవులతో కృష్ణుని గుణాలు, నామాలు రాత్రింబవళ్ళు వినాలి.
జిహ్వయా హరిపాదాంబు స్వాదితవ్యం విచక్షణైః । ఘ్రాణేనాఘ్రాయ గోవిందపాదాబ్జతులసీదలమ్
జ్ఞానులు నాలుకతో హరిపాదాంబుజాన్ని రుచి చూడాలి. ముక్కుతో గోవిందుని పాదాల్లోని తులసిదళాన్ని వాసన చూడాలి.
త్వచా స్పృష్ట్వా హరేర్భక్తం మనసాధ్యాయ తత్పదమ్ । కృతార్థో జాయతే జంతుర్నాత్ర కార్యా విచారణా
చర్మంతో హరిభక్తుడిని తాకి, మనసుతో ఆయన పాదాలను ధ్యానిస్తే జీవుడు సార్థకుడవుతాడు. ఇందులో ఇంకేమీ సందేహించాల్సిన అవసరం లేదు.