సూత ఉవాచ- ఏవముక్తా పురా విప్రా వ్యాసేనామితతేజసా । ఏతావదుక్త్వా భగవాన్వ్యాసః సత్యవతీసుతః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — పురాతన కాలంలో, అపారమైన తేజస్సు కలిగిన వ్యాసుడు మునులకు ఉపదేశించాడు. ఇలా చెప్పి, సత్యవతీ కుమారుడైన భగవంతుడు వ్యాసుడు,
సమాశ్వాస్య మునీన్సర్వాన్జగామ చ యథాగతమ్ । భవద్భ్యస్తు మయా ప్రోక్తం వర్ణాశ్రమవిధానకమ్
అందరు మునులను ఓదార్చి, వచ్చిన దారిలోనే తిరిగి వెళ్లిపోయాడు. వర్ణాశ్రమ నియమాలు మీకు నేను వివరించాను.
ఏవం కృత్వా ప్రియో విష్ణోర్భవత్యేవ న చాన్యథా । రహస్యం తత్ర వక్ష్యామి శృణుత ద్విజసత్తమాః
ఇలా ఆచరించినవాడు విష్ణువుకు ప్రియుడవుతాడు, వేరే విధంగా కాదు. ఇప్పుడు నేను ఒక రహస్యాన్ని చెబుతాను, మీరు వినండి, మేధావి ద్విజులారా.
యే చాత్ర కథితా ధర్మా వర్ణాశ్రమనిబంధనాః । హరిభక్తికలాంశాంశ సమానా న హి తే ద్విజాః
ఇక్కడ చెప్పిన వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు, హరిభక్తి భాగానికి సమానం కావు, ద్విజులారా! అవి ఒకేలా కావు.
పుంసామేకేహ వై సాధ్యా హరిభక్తిః కలౌ యుగే । యుగాంతరేణ ధర్మా హి సేవితవ్యా నరేణ హి
ఈ కలియుగంలో మనుషులకు సాధ్యమయ్యేది ఒక్క హరిభక్తి మాత్రమే. ఇతర యుగాల్లో మాత్రం ధర్మాలను పాటించాలి.
కలౌ నారాయణం దేవం యజతే యః స ధర్మ్మభాక్ । దామోదరం హృషీకేశం పురుహూతం సనాతనమ్
కలియుగంలో ఎవరైతే నారాయణుని ఆరాధిస్తారో, వారు నిజమైన ధర్మాన్ని పొందుతారు. దామోదరుడు, హృషీకేశుడు, పురుహూతుడు — ఈ నిత్యుడిని.
హృది కృత్వా పరం శాంతం జితమేవ జగత్త్రయమ్ । కలికాలోరగాదంశాత్కిల్బిషాత్కాలకూటతః
హృదయంలో పరమశాంతుడైన ప్రభువును నిలిపి, మూడు లోకాలను జయించినవాడు, కలియుగ సర్పవిషం, పాపం, ఘోరవిషం నుండి రక్షించబడతాడు.
హరిభక్తిసుధాం పీత్వా ఉల్లంఘ్యో భవతి ద్విజః । కిం జపైః శ్రీహరేర్నామ గృహీతం యది మానుషైః
హరిభక్తి అమృతాన్ని ఆస్వాదించిన ద్విజుడు, అన్ని బంధనాలను దాటి పోతాడు. మానవులు శ్రీహరి నామాన్ని జపిస్తే, ఇంకెందుకు ఇతర జపాలు అవసరం?
కిం స్నానైర్విష్ణుపాదాంబు మస్తకే యేన ధార్యతే । కిం యజ్ఞేన హరేః పాదపద్మం యేన ధృతం హృది
విష్ణుపాద జలాన్ని తలపై ధరించినవాడికి ఇంకెందుకు స్నానం? హరి పదపద్మాలను హృదయంలో నిలిపినవాడికి ఇంకెందుకు యజ్ఞం?
కిం దానేన హరేః కర్మ సభాయాం వై ప్రకాశితమ్ । హరేర్గుణగణాన్శ్రుత్వా యః ప్రహృష్యేత్పునః పునః
హరి కార్యాలు సభలో ప్రత్యక్షమైనప్పుడు ఇంకెందుకు దానం? హరి గుణాలను విని, ఎవరైతే మళ్లీ మళ్లీ ఆనందపడతారో,
సమాధినా ప్రహృష్టస్య సా గతిః కృష్ణచేతసః । తత్ర విఘ్నకరాః ప్రోక్తాః పాఖండాలాపపేశలాః
సమాధిలో ఆనందించే హృదయం కృష్ణునిపై నిలిపినవాడికి అదే మార్గం. అక్కడ అడ్డంకులు కలిగించే వారు మోసగాళ్లు, మాయగాళ్లుగా చెప్పబడ్డారు.
నార్యస్తత్సంగినశ్చాపి హరిభక్తివిఘాతకాః । నారీణాం నయనాదేశః సురాణామపి దుర్జయః
స్త్రీలు, వారి సహచరులు కూడా హరిభక్తికి అడ్డుగా నిలుస్తారు. స్త్రీల దృష్టిని దేవతలకైనా అధిగమించడం చాలా కష్టం.
స యేన విజితో లోకే హరిభక్తః స ఉచ్యతే । మాద్యంతి మునయోప్యత్ర నారీచరితలోలుపాః
ఈ లోకంలో ఎవరు దీనిని జయిస్తారో, వారే హరిభక్తులుగా పిలవబడతారు. ఇక్కడ మునులు కూడా స్త్రీల ప్రవర్తనపై మోహపడతారు.
హరిభక్తిః కుతః పుంసాం నారీభక్తిజుషాం ద్విజాః । రాక్షస్యః కామినీవేషాశ్చరంతి జగతి ద్విజాః । నరాణాం బుద్ధికవలం కుర్వంతి సతతం హితాః
స్త్రీలపై మక్కువ కలిగి ఉండే మనుషులకు హరిభక్తి ఎలా కలుగుతుంది, ద్విజులారా? రాక్షసులు, కామంతో అలంకరించుకున్న స్త్రీల రూపంలో ఈ లోకంలో తిరుగుతూ, మనుషుల బుద్ధిని ఎప్పుడూ తమవైపు తిప్పుకుంటారు.
తావద్విద్యా ప్రభవతి తావజ్జ్ఞానం ప్రవర్తతే । తావత్సునిర్మలా మేధా సర్వశాస్త్రవిధారిణీ
అంతవరకు విద్య వికసిస్తుంది, అంతవరకు జ్ఞానం పనిచేస్తుంది, అంతవరకు నిర్మలమైన మేధస్సు, అన్ని శాస్త్రాలను నిలబెట్టే బుద్ధి ఉంటుంది.
తావజ్జపస్తపస్తావత్తావతీర్థనిషేవణమ్ । తావచ్చ గురుశుశ్రూషా తావద్ధి తరణే మతిః
అంతవరకు జపం, తపస్సు, తీర్థయాత్ర, గురువుకు సేవ, పరలోక ప్రయాణం పట్ల మనసు — ఇవన్నీ కొనసాగుతుంటాయి.
తావత్ప్రబోధో భవతి వివేకస్తావదేవ హి । తావత్సతాం సంగరుచిస్తావత్పౌరాణలాలసా
జ్ఞానం ఎంతకాలం ఉంటుందో అంతకాలమే వివేకం ఉంటుంది. మంచివాళ్లతో స్నేహం, పురాణాల పట్ల ఆసక్తి కూడా అంతకాలమే ఉంటుంది.
యావత్సీమంతినీ లోలనయనాందోలనం నహి । జనోపరి పతేద్విప్రాః సర్వధర్మవిలోపనమ్
బ్రాహ్మణులారా, స్త్రీలు చంచలమైన చూపులతో జనులపై దృష్టి వేయని వరకు, మానవుల్లో ధర్మాలు నశించవు.
తత్ర యే హరిపాదాబ్జమధులేశప్రసాదితాః । తేషాం న నారీలోలాక్షిక్షేపణం హి ప్రభుర్భవేత్
హరిచరణాల తేనె ప్రభువు కృప పొందినవారిపై, స్త్రీల చంచల చూపులు ఎలాంటి ప్రభావం చూపలేవు.
జన్మజన్మ హృషీకేశ సేవనం యైః కృతం ద్విజాః । ద్విజే దత్తం హుతం వహ్నౌ విరతిస్తత్ర తత్ర హి
బ్రాహ్మణులారా, జన్మ జన్మలుగా హృషీకేశుని సేవ చేసినవారు, బ్రాహ్మణులకు దానం చేసినవారు, అగ్నికి హోమం చేసినవారు, ఎక్కడికక్కడ వైరాగ్యం పాటించినవారు—
నారీణాం కిల కిం నామ సౌందర్య్యం పరిచక్షతే । భూషణానాం చ వస్త్రాణాం చాకచక్యం తదుచ్యతే
స్త్రీలకు అందం అనేది ఏమిటని అంటారు? అది ఆభరణాలు, వస్త్రాల అలంకరణ మాత్రమే అని చెబుతారు.
స్నేహాత్మజ్ఞానరహితం నారీరూపం కుతః స్మృతమ్ । పూయమూత్రపురీషాసృక్త్వఙ్మేదోస్థివసాన్వితమ్
ప్రేమ, ఆత్మజ్ఞానం లేని స్త్రీ రూపం ఎలా ఆకర్షణీయంగా భావించబడుతుంది? అది పుయం, మూత్రం, మలం, రక్తం, చర్మం, కొవ్వు, పెదాలు, మజ్జతో కూడి ఉంటుంది.
కలేవరం హి తన్నామ కుతః సౌందర్య్యమత్ర హి । తదేవం పృథగాచింత్య స్పృష్ట్వా స్నాత్వా శుచిర్భవేత్
ఆ శరీరంలో అందం ఎక్కడుంది? ఇలా వేరుగా ఆలోచించి, తాకిన తర్వాత స్నానం చేసి పవిత్రుడవ్వాలి.
తైః సంహితం శంరీరం హి దృశ్యతే సుందరం జనైః । అహోతిదుర్దశా నౄణాం దుర్దైవ ఘటితా ద్విజాః
అవి కలిపితే శరీరం అందంగా కనిపిస్తుంది. ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఇదంతా మనుషులకు దురదృష్టం వల్లే జరిగిందని ఎంత దురదృష్టమో!
కుచావృతేంగే పురుషో నారీ బుద్ధ్వా ప్రవర్త్తతే । కా నారీ వా పుమాన్కో వా విచారే సతి కించన
పురుషుడు స్త్రీ శరీరాన్ని, వక్షోజాలను చూసి ఆకర్షితుడవుతాడు. కానీ ఆలోచిస్తే, నిజంగా స్త్రీ ఎవరు? పురుషుడు ఎవరు?
తస్మాత్సర్వాత్మనా సాధుర్నారీసంగం వివర్జయేత్ । కో నామ నారీమాసాద్య సిద్ధిం ప్రాప్నోతి భూతలే
కాబట్టి, సద్గుణులు స్త్రీల సాంగత్యాన్ని పూర్తిగా వదిలేయాలి. స్త్రీను చేరి భూమిపై ఎవరైనా సిద్ధి పొందారా?
కామినీ కామినీసంగి సంగమిత్యపి సంత్యజేత్ । తత్సంగాద్రౌరవమితి సాక్షాదేవ ప్రతీయతే
కామంతో ఉన్నవారితో కలిసిన స్త్రీని కూడా దూరంగా ఉంచాలి. అలాంటి సాంగత్యం వల్ల బాధ తప్పదు అని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
అజ్ఞానాల్లోలుపా లోకాస్తత్ర దైవేన వంచితాః । సాక్షాన్నరకకుండేస్మిన్నారీయోనౌ పచేన్నరః
అజ్ఞానంతో, లోభంతో ఉన్నవారు అక్కడ దైవం చేత మోసపోతారు. స్త్రీ గర్భంలోనే నరకపు యాతన అనుభవిస్తారు.
యత ఏవాగతః పృథ్వ్యాం తస్మిన్నేవ పునా రమేత్ । యతః ప్రసరతే నిత్యం మూత్రం రేతో మలోత్థితమ్
ఈ భూమిపై ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడో, అక్కడే మళ్లీ ఆనందిస్తాడు. ఎక్కడి నుంచి మూత్రం, వీర్యం, మలము ఎప్పుడూ బయట పడుతాయో అక్కడే.
తత్రైవ రమతే లోకః కస్తస్మాదశుచిర్భవేత్ । తత్రాతికష్టం లోకేస్మిన్నహో దైవవిడంబనా
అక్కడే ప్రజలు ఆనందిస్తారు—అయితే ఎవరు పవిత్రుడవుతారు? ఈ లోకంలో ఎంత పెద్ద బాధ, ఎంత దైవం ఆటపాటో!