గ్రామాంతే వృక్షమూలే వా వసేద్దేవాలయేపి వా । సమః శత్రౌ తథా మిత్రే తథా మానాపమానయోః
గ్రామాంతంలో, వృక్షమూలంలో లేదా దేవాలయంలో నివసించవచ్చు; శత్రువుకైనా, మిత్రుడికైనా, గౌరవానికైనా, అవమానానికైనా సమంగా ఉండాలి.
భైక్ష్యేణ వర్తయేన్నిత్యం నైకాన్నాదీ భవేత్క్వచ్చిత్ । యస్తు మోహేన వాన్యస్మాదేకాన్నాదీ భవేద్యతిః
ఎప్పుడూ భిక్షతో జీవించాలి, ఒక్క ఇంటి అన్నాన్ని తినకూడదు; మోహంతో ఒక్క ఇంటి అన్నం తింటే, అతడు యతి కాడు.
న తస్య నిష్కృతిః కాచిద్ధర్మశాస్త్రేషు దృశ్యతే । రాగద్వేషవియుక్తాత్మా సమలోష్టాశ్మకాంచనః
అతనికి expiation ఏదీ ధర్మశాస్త్రాలలో లేదు; అతని మనస్సు రాగద్వేషాల నుంచి విముక్తమై, మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నీ సమంగా చూస్తాడు.
ప్రాణిహింసానివృత్తశ్చ మౌనీ స్యాత్సర్వనిస్పృహః । దృష్టిపూతం న్యసేత్పాదం వస్త్రపూతం జలం పిబేత్
ప్రాణులకు హాని చేయకుండా, మౌనంగా, అన్ని కోరికలు లేకుండా ఉండాలి; చూపుతో పరిశుద్ధం చేసి అడుగు వేయాలి, వస్త్రంతో శుద్ధి చేసిన నీళ్లు తాగాలి.
సత్యపూతాం వదేద్వాణీం మనఃపూతం సమాచరేత్ । నైకత్ర నివసేద్దేశే వర్షాభ్యోన్యత్ర భిక్షుకః
నిజమైన మాటలు మాట్లాడాలి, మనస్సు పవిత్రంగా ఉంచుకొని పనులు చేయాలి. వర్షకాలంలో ఒకే ఊరిలో ఉండక, ఇతర చోట్లే మునివారు నివసించాలి.
స్నాత్వా శౌచయుతో నిత్యం కమండలుకరః శుచిః । బ్రహ్మచర్యరతో నిత్యం వనవాసరతో భవేత్
ప్రతి రోజు స్నానం చేసి, శుభ్రతతో ఉండాలి. చేతిలో కమండలుతో, పవిత్రంగా, బ్రహ్మచర్యంలో నిష్టతో, అరణ్యంలో నివసించడంలో ఆనందించాలి.
మోక్షశాస్త్రేషు నిరతో బ్రహ్మసూత్రీ జితేంద్రియః । దంభాహంకారనిర్ముక్తో నిందాపైశున్యవర్జితః
మోక్షశాస్త్రాలలో నిష్టతో, బ్రహ్మసూత్రాన్ని ధరించి, ఇంద్రియాలను జయించి, మాయ, అహంకారం లేకుండా, నిందా, ద్వేషాలను దూరంగా ఉంచాలి.
ఆత్మజ్ఞానగుణోపేతో యది మోక్షమవాప్నుయాత్ । అభ్యసేత్సతతం దేవం ప్రణవాఖ్యం సనాతనమ్
ఆత్మజ్ఞాన లక్షణాలతో ఉన్నవాడు మోక్షాన్ని పొందితే, శాశ్వతమైన ప్రణవమూర్తిని ఎప్పుడూ అభ్యసించాలి.
స్నాత్వాచమ్య విధానేన శుచిర్దేవాలయాదిషు । యజ్ఞోపవీతీ శాంతాత్మా కుశపాణిః సమాహితః
స్నానం చేసి, నియమంగా ఆచమనం చేసి, దేవాలయాల్లో పవిత్రంగా ఉండాలి. యజ్ఞోపవీతంతో, శాంతమైన మనస్సుతో, కుశ గడ్డి చేతిలో పట్టుకొని, ఏకాగ్రతతో ఉండాలి.
ధౌతకాషాయవసనో తస్మిఞ్ఛన్నతనూరుహః । అధియజ్ఞం బ్రహ్మజపేదాధిదైవికమేవ చ
శుభ్రమైన కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, శరీర రోమాలను కప్పుకొని, యజ్ఞానికి సంబంధించిన బ్రహ్మమంత్రాలను, దేవతలకు సంబంధించిన మంత్రాలను జపించాలి.
ఆధ్యాత్మికం చ సతతం వేదాన్తాభిహితం చ యత్ । పుత్రేషు చాథ నివసన్బ్రహ్మచారీ యతిర్మునిః
వేదాంతంలో చెప్పిన ఆధ్యాత్మిక గ్రంథాలను ఎప్పుడూ చదవాలి. కుమారుల మధ్య నివసించినా, బ్రహ్మచారిగా, యతిగా, మునిగా ఉండాలి.
వేదమేవాభ్యసేన్నిత్యం స యాతి పరమాం గతిమ్ । అహింసాసత్యమస్తేయం బ్రహ్మచర్యం తపః పరమ్
ప్రతి రోజు వేదాన్ని అభ్యసించాలి. అలా చేస్తే పరమ గతి పొందుతాడు. అహింస, సత్యం, అపహరణ, బ్రహ్మచర్యం, పరమ తపస్సు ఇవన్నీ పాటించాలి.
క్షమాదయా చ సంతోషో వ్రతాన్యస్య విశేషతః । వేదాంతజ్ఞాననిష్ఠో వా పంచయజ్ఞాన్సమాహితః
క్షమ, దయ, సంతృప్తి ఇవి ముఖ్యమైన వ్రతాలు. వేదాంత జ్ఞానంలో స్థిరంగా ఉండాలి లేదా అయిదు యజ్ఞాల్లో నిష్టతో ఉండాలి.
కుర్య్యాదహరహః స్నాత్వా భిక్షార్థే నైవ తేన హి । హోమమంత్రాన్జపేన్నిత్యం కాలేకాలే సమాహితః
ప్రతి రోజు స్నానం చేసి భిక్ష కోసం మాత్రమే బయటికి వెళ్లాలి, ఇతర అవసరాలకు కాదు. సమయానుసారం హోమ మంత్రాలను ఏకాగ్రతతో జపించాలి.
స్వాధ్యాయం చాన్వహం కుర్య్యాత్సావిత్రీం సంధ్యయోర్జపేత్ । ధ్యాయీత సతతం దేవమేకాంతం పరమేశ్వరమ్
ప్రతి రోజు స్వాధ్యాయం చేయాలి, రెండు సంధ్యా సమయాల్లో సావిత్రి మంత్రాన్ని జపించాలి. ఎప్పుడూ ఒంటరిగా పరమేశ్వరుని ధ్యానం చేయాలి.
ఏకాన్నం వర్జయేన్నిత్యం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ । ఏకవాసా ద్వివాసా వా శిఖీ యజ్ఞోపవీతవాన్ । కమండలుకరో విద్వాంస్త్రిదండో యాతి తత్పరమ్
ఒంటరిగా భోజనం చేయడం, కోరిక, కోపం, సంపాదన వీటిని ఎప్పుడూ దూరంగా ఉంచాలి. ఒకటి లేదా రెండు వస్త్రాలు ధరించి, శిఖా, యజ్ఞోపవీతంతో, కమండలుతో, త్రిదండంతో, విద్యావంతుడై, పరమ స్థితిని పొందుతాడు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే యతిధర్మనిరూపణం నామైకోనషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, స్వర్గఖండంలో, యతిధర్మ వివరణ అనే యాభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
వ్యాస ఉవాచ- ఏవం త్వాశ్రమనిష్ఠానాం యతీనాం నియతాత్మనామ్ । భైక్ష్యేణ వర్తనం ప్రోక్తం ఫలమూలైరథాపి వా
వ్యాసుడు చెప్పాడు — ఆశ్రమాలలో స్థిరంగా ఉన్న, నియమిత మనస్సు గల యతులకు భిక్షతో జీవనం లేదా ఫలమూలాలతో జీవనం చెప్పబడింది.
ఏకకాలం చరేద్భైక్ష్యం న ప్రసజ్యేత విస్తరమ్ । భైక్ష్యే ప్రసక్తో హి యతిర్విషయేష్వపి సజ్జతి
ఒక్కసారే భిక్షకు వెళ్లాలి, ఎక్కువగా ఆశపడకూడదు. భిక్షలో ఆసక్తి పెరిగితే, యతికి విషయాలలో కూడా ఆసక్తి పెరుగుతుంది.
సప్తాగారం చరేద్భైక్ష్యమలాభే న పునశ్చరేత్ । గోదోహమాత్రం తిష్ఠేత కాలం భిక్షురధోముఖః
ఏడు ఇళ్లలో భిక్ష అడగాలి. దొరకకపోతే మరలా అడగకూడదు. ఆ భిక్షువు తలవంచి, ఆవును పాలు దోయడానికి ఎంత సమయం పడుతుందో అంత కాలం మాత్రమే అక్కడ ఉండాలి.
భిక్షేత్యుక్త్వా సకృత్తూష్ణీమాదద్యాద్వాగ్యతః శుచిః । ప్రక్ష్యాల్య పాణీ పాదౌ చ సమాచమ్య యథావిధి
ఒక్కసారి 'భిక్ష' అని చెప్పి, మౌనంగా, మాటలలో నియమంగా, పవిత్రంగా భిక్ష తీసుకోవాలి. చేతులు, కాళ్లు కడిగి, నియమానుసారం ఆచమనం చేయాలి.
ఆదిత్యం దర్శయిత్వాన్నం భుంజీత ప్రాఙ్ముఖో నరః । హుత్వా ప్రాణాహుతీః పంచ గ్రాసానష్టౌ సమాహితః
ఆహారాన్ని సూర్యునికి చూపించి, తూర్పు దిశగా చూసి భోజనం చేయాలి. ఐదు ప్రాణాహుతులు సమర్పించి, ఎనిమిది ముద్దలు ఏకాగ్రతతో తినాలి.
ఆచమ్య దేవం బ్రహ్మాణం ధ్యాయేత పరమేశ్వరమ్ । ఆలాబుదారుపాత్రే చ మృణ్మయం వైణవం తథా
నీరు మింగిన తరువాత, పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మను ధ్యానించాలి. అలాగే అలాబు ఆకారంలో ఉన్న మట్టి వైష్ణవ పాత్రను కూడా మనసులో ఉంచాలి.
చత్వారి యతిపాత్రాణి మనురాహ ప్రజాపతిః । ప్రాగ్రాత్రే మధ్యరాత్రే చ పరరాత్రే తథైవ చ
ప్రజాపతి అయిన మనువు, యతులకు నాలుగు పాత్రలు ఉన్నాయని చెప్పారు. అవి ప్రథమ రాత్రి, మధ్య రాత్రి, చివరి రాత్రిలో వాడతారు.
సంధ్యాసూక్తివిశేషేణ చింతయేన్నిత్యమీశ్వరమ్ । కృత్వా హృత్పద్మనిలయే విశ్వాఖ్యం విశ్వసంభవమ్
సంధ్యా సూత్రాలను ప్రత్యేకంగా జపిస్తూ, హృదయ పద్మంలో విశ్వమనే మూలాన్ని స్థాపించి, ఎప్పుడూ పరమేశ్వరుడిని ధ్యానించాలి.
ఆత్మానం సర్వభూతానాం పరస్తాత్తమసః స్థితమ్ । సర్వస్యాధారమవ్యక్తమానందం జ్యోతిరవ్యయమ్
అతడు అన్ని జీవులలోని ఆత్మ, అంధకారానికి అతీతుడు, అందరికీ ఆధారం, అవ్యక్తమైన ఆనంద స్వరూపుడు, నిత్యజ్యోతి, అవినాశి.
ప్రధానపురుషాతీతమాకాశం దహనం శివమ్ । తదంతం సర్వభావానామీశ్వరం బ్రహ్మరూపిణమ్
ప్రధాన పురుషులను దాటి, ఆతడు ఆకాశం, అగ్ని, శుభము. అన్ని భూతాల అంతము, పరమేశ్వరుడు, బ్రహ్మ స్వరూపుడు.
ఓంకారాంతేథవాత్మానం సమాప్య పరమాత్మని । ఆకాశే దేవమీశానం ధ్యాయీతాకాశమధ్యగమ్
ఓంకారము ముగిసిన తరువాత, తనను పరమాత్మలో లీనమయ్యాక, ఆకాశ మధ్యలో ఉన్న దేవుడైన ఈశ్వరుడిని ధ్యానించాలి.
కారణం సర్వభావానామానందైకసమాశ్రయమ్ । పురాణపురుషం విష్ణుం ధ్యాయన్ముచ్యేత బంధనాత్
అన్ని భూతాలకు కారణమైన, ఆనందానికి ఒక్కటే ఆశ్రయమైన, పురాతనుడు అయిన విష్ణువును ధ్యానిస్తే, బంధనాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
యద్వా గుహాదౌ ప్రకృతౌ జగత్సంమోహనాలయే । విచింత్య పరమం వ్యోమ సర్వభూతైకకారణమ్
లేదా, ప్రకృతి గుహలో, జగత్తును మాయలో ముంచే స్థలంలో, పరమమైన ఆకాశాన్ని, అన్ని భూతాలకు కారణమైనదిగా ధ్యానించాలి.