ముముక్షుః సర్వసంసారాత్ప్రయత్నేనార్చయేద్ధరిమ్ । యస్తు యోగం తథా మోక్షమన్విచ్ఛేఽజ్జ్ఞానమైశ్వరమ్
సంసార బంధాల నుంచి విముక్తి కోరేవాడు హరిని శ్రద్ధగా పూజించాలి. యోగం, మోక్షం, జ్ఞానం, ఐశ్వర్యం కోరేవాడు కూడా అలాగే చేయాలి.
అర్చయేత విరూపాక్షం ప్రయత్నేన సురేశ్వరమ్ । యే వాంచ్ఛంతి మహాభోగాన్జ్ఞానాని చ మహేశ్వరమ్
దేవతల అధిపతియైన విరూపాక్షుని శ్రద్ధతో పూజించాలి. మహాభోగాలు, జ్ఞానం కోరేవారు మహేశ్వరుని పూజిస్తారు.
తే పూజయంతి భూతేశం కేశవం చాపి భోగినః । వారిదస్తృప్తిమాప్నోతి జలదానం తతోధికమ్
వారు భూతేశుడు, కేశవుని పూజిస్తారు. నీరు ఇచ్చేవాడు, మేఘం వర్షం ఇచ్చినట్టు, తృప్తిని పొందుతాడు.
తైలప్రదః ప్రజామిష్టాం దీపదశ్చక్షురుత్తమమ్ । భూమిదః సర్వమాప్నోతి దీర్ఘమాయుర్హిరణ్యదః
నూనె ఇచ్చినవాడు కోరిన సంతానాన్ని పొందుతాడు. దీపం ఇచ్చినవాడు ఉత్తమమైన చూపును పొందుతాడు. భూమి ఇచ్చినవాడు అన్నీ పొందుతాడు. బంగారం ఇచ్చినవాడు దీర్ఘాయువు పొందుతాడు.
గృహదాతాగ్ర్యవేశ్మాని రూప్యదో రూపముత్తమమ్ । వాసోదశ్చంద్రసాలోక్యమశ్వదో యానముత్తమమ్
ఇంటి దానం చేసినవాడు ఉత్తమమైన నివాసాన్ని పొందుతాడు. వెండి దానం చేసినవాడు అద్భుతమైన అందాన్ని పొందుతాడు. వస్త్రాలు ఇచ్చినవాడు చంద్రలోకాన్ని పొందుతాడు. గుర్రాలు ఇచ్చినవాడు ఉత్తమమైన వాహనాలను పొందుతాడు.
అన్నదాతా శ్రియం స్వేష్టాం గోదో బ్రాహ్మణవిష్టపమ్ । యానశయ్యాప్రదో భార్య్యామైశ్వర్యమభయప్రదః
అన్నం ఇచ్చినవాడు తాను కోరిన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు. ఆవులు ఇచ్చినవాడు బ్రాహ్మణుల లోకాన్ని పొందుతాడు. వాహనాలు, మంచాలు ఇచ్చినవాడు మంచి భార్యను, అధికారం పొందుతాడు. భయాన్ని తొలగించినవాడు భయములేని వాడవుతాడు.
ధాన్యదః శాశ్వతం సౌఖ్యం బ్రహ్మదో బ్రహ్మశాశ్వతమ్ । ధాన్యాన్యపి యథాశక్తి విప్రేషు ప్రతిపాదయేత్
ధాన్యాన్ని ఇచ్చినవాడు శాశ్వతమైన సుఖాన్ని పొందుతాడు. బ్రహ్మజ్ఞానం ఇచ్చినవాడు నిత్యమైన బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. తాను ఎంత శక్తి ఉన్నదో అంత మేరకు ధాన్యాన్ని బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి.
వేదవిద్యావిశిష్టేషు ప్రేత్య స్వర్గం సమశ్నుతే । గవాం చాన్నప్రదానేన సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
వేద విద్యలో ప్రావీణ్యం ఉన్నవారికి ఇచ్చినవాడు మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందుతాడు. ఆవులు, అన్నం ఇచ్చినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
ఇంధనానాం ప్రదానేన దీప్తాగ్నిర్జాయతే నరః । ఫలమూలాని పానాని శాకాని వివిధాని చ
ఇంధనం ఇచ్చినవాడు తేజోవంతమైన అగ్నిని పొందుతాడు. పండ్లు, పానీయాలు, రకరకాల కూరగాయలు కూడా ఇవ్వాలి.
ప్రదద్యాద్బ్రాహ్మణేభ్యస్తు ముదాయుక్తః సదా భవేత్ । ఔషధం స్నేహమాహారం రోగిణో రోగశాంతయే
ఇవి బ్రాహ్మణులకు ఆనందంగా ఎప్పుడూ ఇవ్వాలి. ఔషధం, నూనె, ఆహారం రోగులకు వ్యాధి నివారణ కోసం ఇవ్వాలి.
దదానో రోగరహితః సుఖీ దీర్ఘాయురేవ చ । అసిపత్రవనం మార్గం క్షురధారాసమన్వితమ్
ఇవి ఇచ్చినవాడు రోగరహితుడై, సుఖంగా, దీర్ఘాయువు పొందుతాడు. అతడు కత్తిపత్రి అడవి వంటి భయంకరమైన మార్గాన్ని దాటి వెళ్తాడు.
తీక్ష్ణతాపం చ తరతి ఛత్రోపానత్ప్రదో నరః । యద్యదిష్టతమం లోకే యచ్చాస్యాపేక్షితం గృహే
ఛత్రం, చెప్పులు ఇచ్చినవాడు తీవ్రమైన వేడిని దాటి వెళ్తాడు. ఈ లోకంలో ఎవరికైతే ఏది అత్యంత అవసరమో, ఇంట్లో ఏది కావాలో,
తత్తద్గుణవతే దేయం తదేవాక్షయమిచ్ఛతా । అయనే విషువే చైవ గ్రహణే చంద్రసూర్యయోః
అది ఆ గుణవంతులకు ఇవ్వాలి. ఎవరు అక్షయ ఫలితాన్ని కోరుకుంటారో వారు ఇలాంటి సమయాల్లో, ఉత్తమమైన వారికి దానం చేయాలి.
సంక్రాంత్యాదిషు కాలేషు దత్తం భవతి చాక్షయమ్ । ప్రయాగాదిషు తీర్థేషు పుణ్యేష్వాయతనేషు చ
సంక్రాంతి మొదలైన శుభకాలాల్లో ఇచ్చిన దానం అక్షయంగా ఉంటుంది. ప్రయాగాదుల వంటి పవిత్ర తీర్థాల్లో, పుణ్యక్షేత్రాల్లో ఇచ్చిన దానం కూడా అక్షయ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
దత్వా చాక్షయమాప్నోతి నదీప్రస్రవణేషు చ । దానధర్మాత్పరో ధర్మో భూతానాం నేహ విద్యతే
నదుల సంగమాల్లో ఇచ్చిన దానం అక్షయ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. భూతమధ్యంలో దానధర్మానికి మించిన ధర్మం లేదు.
తస్మాద్విప్రాయ దాతవ్యం శ్రోత్రియాయ ద్విజాతిభిః । స్వర్గాయ భూతికామేన తథా పాపోపశాంతయే
అందువల్ల ద్విజాతులు వేదపండితులైన బ్రాహ్మణులకు స్వర్గం, ఐశ్వర్యం, పాప నివారణ కోసం దానం చేయాలి.
ముముక్షుణా తు దాతవ్యం బ్రాహ్మణేభ్యస్తథాన్వహమ్ । దీయమానం తు యో మోహాద్గోవిప్రాగ్నిసురేషు చ
మోక్షాన్ని కోరేవాడు ప్రతిరోజూ బ్రాహ్మణులకు దానం చేయాలి. కానీ ఎవడు మోహంతో ఆవులకు, బ్రాహ్మణులకు, అగ్నికి, దేవతలకు దానం చేయకుండా అడ్డుకుంటాడో,
నివారయత్యధర్మాత్మా తిర్యగ్యోనిం వ్రజేత సః । యస్తు ద్రవ్యార్జనం కృత్వా నార్చయేద్బ్రాహ్మణాన్సురాన్
ఆ అధర్మాత్ముడు పశువుల యోనిలో పుడతాడు. ఎవడు ధనం సంపాదించి బ్రాహ్మణులను, దేవతలను పూజించడో,
సర్వస్వమపహృత్యైనం రాజా రాష్ట్రాత్ప్రవాసయేత్ । యస్తు దుర్భిక్షవేలాయామన్నాద్యం న ప్రయచ్ఛతి
అతని సర్వస్వాన్ని రాజు తీసుకొని, రాజ్యానికి వెలుపలికి పంపించాలి. ఎవడు కష్టకాలంలో బ్రాహ్మణులకు అన్నపానీయాలు ఇవ్వడో,
మ్రియమాణేషు విప్రేషు బ్రాహ్మణః స తు గర్హితః । న తస్మాత్ప్రతిగృహ్ణీయుః న వసేయుశ్చ తేన హి
బ్రాహ్మణులు మరణిస్తుంటే, ఆ బ్రాహ్మణుడు నిందించదగినవాడు. ఇతరులు అతని నుండి ఏదీ తీసుకోరాదు, అతనితో నివసించరాదు.
ఆజ్ఞాయిత్వా స్వకాద్రాష్ట్రాద్రాజా తం విప్రవాసయేత్ । పశ్చాత్సద్భ్యో దదాతీహ స్వద్రవ్యం ధర్మసాధనమ్
రాజు ఇది తెలుసుకొని, తన రాజ్యంనుండి అతన్ని బహిష్కరించాలి. కానీ తరువాత తన ధనాన్ని సద్గుణులైన వారికి ధర్మార్ధంగా ఇచ్చినవాడు,
సపూర్వాభ్యధికః పాపీ నరకే పచ్యతే నరః । స్వాధ్యాయవంతో యే విప్రా విద్యావంతో జితేంద్రియాః
అతడు మునుపటి కన్నా ఎక్కువ పాపి అయి నరకంలో శిక్షను అనుభవిస్తాడు. స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నులై, విద్యావంతులై, ఇంద్రియాలను జయించిన బ్రాహ్మణులు—
సత్యసంయమసంయుక్తాస్తేభ్యో దద్యాద్ద్విజోత్తమాః । ప్రభుక్తమపి విద్వాంసం ధార్మికం భోజయేద్ద్విజమ్
సత్యంగా ఉండే, నియమాన్ని పాటించే వారికి దానం చేయాలి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా. ఇప్పటికే తిన్న Brahmin అయినా, విద్యావంతుడు, ధర్మపరుడు అయితే, అతనికి కూడా భోజనం పెట్టాలి.
న చ మూర్ఖమవృత్తస్థం దశరాత్రముపోషితమ్ । సన్నికృష్టమతిక్రమ్య శ్రోత్రియం యః ప్రయచ్ఛతి
అజ్ఞానికి, దురాచారికి, పది రోజులు ఉపవాసం చేసినవారికి మాత్రం దానం చేయకూడదు. పక్కన ఉన్న శ్రోత్రియుడిని వదిలేసి, అలాంటి వారికి ఎవడు దానం చేస్తాడో—
స తేన కర్మణా పాపీ దహత్యాసప్తమం కులమ్ । యది స్యాదధికో విప్రః శీలవిద్యాదిభిః స్వయమ్
అతడు ఆ పనివల్ల పాపి అవుతాడు, ఏడవ తరానికి వరకు తన వంశాన్ని నాశనం చేస్తాడు. కానీ, ఎవైనా బ్రాహ్మణుడు మంచి స్వభావం, విద్య, ఇతర గుణాలలో గొప్పవాడైతే—
తస్మై యత్నేన దాతవ్యమతిక్రమ్య చ సన్నిధిమ్ । యోర్చితం ప్రతిగృహ్ణీయాద్దద్యాదర్చితమేవ చ
అటువంటి వానికి శ్రద్ధతో, ప్రయత్నంతో దానం చేయాలి; పక్కన ఉన్నవారిని వదిలిపెట్టినా సరే. ఎవరు గౌరవంతో ఇచ్చితే, అదే విధంగా గౌరవంతో తీసుకోవాలి, అలాగే గౌరవంతోనే ఇవ్వాలి.
తావుభౌ గచ్ఛతః స్వర్గం నరకం తు విపర్యయే । న వార్యపి ప్రయచ్ఛేత నాస్తికే హైతుకేపి చ
ఇలా ఇద్దరూ స్వర్గానికి వెళ్తారు; దీనికి విరుద్ధంగా చేస్తే నరకానికి పోతారు. వేదాన్ని నమ్మని వారికి, వాదించే వారికి, నీళ్ళు కూడా ఇవ్వకూడదు.
న పాఖండేషు సర్వేషు నావేదవిదిధర్మవిత్ । రూప్యం చైవ హిరణ్యం చ గామశ్వం పృథివీం తిలాన్
పాకండులకు, వేదాన్ని తెలియని వారికి, ధర్మాన్ని తెలియని వారికి ఏవిధమైన దానమూ ఇవ్వకూడదు. అది వెండి, బంగారం, ఆవులు, గుర్రాలు, భూమి, నువ్వులు అయినా సరే.
అవిద్వాన్ప్రతిగృహ్ణీయాద్భస్మీ భవతి కాష్ఠవత్ । ద్విజాతిభ్యో ధనం లిప్సేత్ప్రశస్తేభ్యో ద్విజోతమః
అజ్ఞాని దానం తీసుకుంటే, అతడు బూడిద అయిన దారిలా అవుతాడు. ఉత్తమ ద్విజుడు అయితే, మంచి వారినుంచే ధనం ఆశించాలి.
అపి రాజన్యవైశ్యాభ్యాం న తు శూద్రాత్కథంచన । వృత్తిసంకోచమన్విచ్ఛేన్నేహేత ధనవిస్తరమ్
రాజులు, వైశ్యులనుంచి తీసుకోవచ్చు, కానీ శూద్రునుంచి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తీసుకోకూడదు. ఇక్కడ జీవనానికి సరిపడేంత మాత్రమే ఆశించాలి, ధనాన్ని కూడబెట్టాలనే ఆశ పెట్టుకోకూడదు.