ఇమాన్నిత్యమనధ్యాయానధీయానో వివర్జయేత్ । అధ్యాపనం చ కుర్వాణోఽభ్యస్యన్నపి ప్రయత్నతః
ఈ నిషిద్ధ దినాల్లో ఎప్పుడూ పఠనం చేయకూడదు. బోధించేటప్పుడు లేదా అభ్యసించేటప్పుడు కూడా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
కర్ణశ్రవేఽనిలే రాత్రౌ దివాపాంసుసమూహనే । విద్యుత్స్తనితవర్షేషు మహోల్కానాం చ సంప్లవే
చెవితో వినేటప్పుడు, రాత్రి గాలి వీస్తున్నప్పుడు, పగలు దుమ్ము కూడినప్పుడు, మెరుపు, మోగు మబ్బులు, వాన, పెద్ద జ్వాలలు కనిపించే సమయాల్లో చదవకూడదు.
అకాలికమనధ్యాయమేతేష్వాహ ప్రజాపతిః । ఏతానభ్యుదినాన్విద్యాద్యదా ప్రాదుష్కృతాగ్నిషు
ప్రజాపతి ఈ సందర్భాలను కాలపరిమితి లేకుండా విద్యాభ్యాసానికి విరామంగా ప్రకటించాడు. అగ్నులు ఆర్పివేయబడినప్పుడు ఇవి సంభవిస్తే, వేదాన్ని చదవకూడదు.
తదా విద్యాదనధ్యాయమనృతౌ చాభ్రదర్శనే । నిర్ఘాతే భూమిచలనే జ్యోతిషాం చోపసర్జనే
తప్పుడు ఋతువులో, మేఘాలు కనబడినప్పుడు, మిడుత, భూకంపం, నక్షత్రాలలో అపశకునాలు ఉన్నప్పుడు కూడా విద్యాభ్యాసానికి విరామం ఉండాలి.
ఏతానకాలికాన్విద్యాదనధ్యాయానృతావపి । ప్రాదుష్కృతేష్వగ్నిషు చ విద్యుత్స్తనితనిస్వనే
ఇవి కాలపరిమితి లేని విరామ సందర్భాలు. తప్పుడు ఋతువులోనూ, అగ్నులు ఆర్పివేసినపుడూ, మెరుపు, మిడుత శబ్దం వినిపించినపుడూ విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
సజ్యోతిః స్యాదనధ్యాయః శేషే రాత్రౌ యథా దివా । నిత్యానధ్యాయ ఏవ స్యాద్గ్రామేషు నగరేషు చ
మెరుపు ఉన్నప్పుడు రాత్రిపూట కూడా పగలు లాగానే విద్యాభ్యాసానికి విరామం ఉండాలి. గ్రామాల్లో, పట్టణాల్లో ఎప్పుడూ విద్యాభ్యాసానికి విరామమే.
ధర్మనైపుణ్యకామానాం పూతిగంధే చ నిత్యశః । అంతః శవగతేగ్రామే వృషలస్య చ సన్నిధౌ
ధర్మం, నైపుణ్యం కోరేవారికి దుర్గంధం ఉన్న చోట, గ్రామంలో శవం ఉన్నప్పుడు, లేదా నిషిద్ధుని సమక్షంలో ఎప్పుడూ విద్యాభ్యాసానికి విరామం ఉండాలి.
అనధ్యాయోరుద్యమానే సమయే జలదస్య చ । ఉదకే చార్ధరాత్రే చ విణ్మూత్రం చ విసర్జయన్
మేఘాలు కమ్ముకొస్తున్నప్పుడు, వర్షం పడుతున్నపుడు, నీటిలో ఉన్నప్పుడు, అర్ధరాత్రి సమయంలో, మలమూత్ర విసర్జన చేస్తున్నపుడూ విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ఉచ్ఛిష్టః శ్రాద్ధభుక్చైవ మనసాపి న చింతయేత్ । ప్రతిగృహ్య ద్విజో విద్వానేకోద్దిష్టస్య వేతనమ్
అశుద్ధుడైనవాడు లేదా శ్రాద్ధ భోజనం చేసినవాడు చదవకూడదు, ఆలోచించకూడదు. అలాగే, పండితుడు ఎవరికో ప్రత్యేకంగా దక్షిణా స్వీకరించినప్పుడు కూడా చదవకూడదు.
త్ర్యహం న కారయేద్బ్రహ్మ రాజ్ఞో రాహోశ్చ సూతకే । యావదేకాన్ననిష్ఠా స్యాత్స్నేహాలోపశ్చ తిష్ఠతి
రాజు పుట్టినప్పుడు లేదా గ్రహణ సమయంలో మూడు రోజులు వేదపఠనం చేయకూడదు. ఒక్క రకం అన్నం మాత్రమే మిగిలినపుడు, నూనె లేకపోయినపుడూ చదవకూడదు.
విప్రస్య విదుషో దేహే తావద్బ్రహ్మ న కీర్తయేత్ । శయానః ప్రౌఢపాదశ్చ కృత్వా చైవావసక్థికామ్
పండిత బ్రాహ్మణుని శరీరం అశుద్ధంగా ఉన్నంతవరకు వేదాన్ని చదవకూడదు. పడుకున్నపుడు, కాళ్లు చాపినపుడు, తొడలు పైకి ఎత్తుకుని కూర్చున్నపుడూ చదవకూడదు.
నాధీయీతామిషం జగ్ధ్వా శూద్రశ్రాద్ధాన్నమేవ చ । నీహారే బాణశబ్దే చ సంధ్యయోరుభయోరపి
మాంసం తిన్న తర్వాత, శూద్రుని శ్రాద్ధ భోజనం చేసిన తర్వాత చదవకూడదు. పొగమంచు, బాణాల శబ్దం ఉన్నపుడు, రెండు సంధ్యాకాలాల్లో చదవకూడదు.
అమావాస్యా చతుర్దశ్యోః పౌర్ణమాస్యష్టమీషు చ । ఉపాకర్మణి చోత్సర్గే త్రిరాత్రం క్షపణం స్మృతమ్
అమావాస్య, చతుర్దశి, పౌర్ణమి, అష్టమి రోజుల్లో, ఉపాకర్మ ప్రారంభం, ముగింపు సమయంలో మూడు రాత్రులు చదవకూడదు.
అష్టకాసు అహోరాత్రమృత్వంతాసు చ రాత్రిషు । మార్గశీర్షే తథా పౌషే మాఘమాసే తథైవ చ
అష్టకా రోజుల్లో, ఒక పగలు రాత్రి పాటు, ఆ రాత్రుల్లో, మార్గశిర, పుష్య, మాఘ మాసాల్లో కూడా చదవకూడదు.
తిస్రోఽష్టకాః సమాఖ్యాతా కృష్ణపక్షేషు సూరిభిః । శ్లేష్మాతకస్య చ్ఛాయాయాం శాల్మలేర్మధుకస్య చ
చీకటి పక్షంలో మూడు అష్టకాలు పండితులు పేర్కొన్నారు. శ్లేష్మాతక, శాల్మలి, మధుక వృక్షాల నీడలో కూడా చదవకూడదు.
కదాచిదపి నాధ్యేయం కోవిదారకపిత్థయోః । సమానవిద్యే చ మృతే తథా సబ్రహ్మచారిణి
కోవిదార, కపిత్థ వృక్షాల క్రింద ఎప్పుడూ చదవకూడదు. సహపాఠి లేదా బ్రహ్మచారి మరణించినపుడు కూడా చదవకూడదు.
ఆచార్యే సంస్థితే చాపి త్రిరాత్రం క్షపణం స్మృతమ్ । ఛిద్రాణ్యేతాని విప్రాణామనధ్యాయాః ప్రకీర్తితాః
ఆచార్యుడు మరణించినపుడు మూడు రాత్రులు చదవకూడదు. ఇవే బ్రాహ్మణులకు విద్యాభ్యాస విరామ సందర్భాలు అని చెప్పబడింది.
హింసంతి రాక్షసాస్తేషు తస్మాదేతాన్వివర్జయేత్ । నైత్యకేనాస్త్యనధ్యాయః సంధ్యోపాసనమేవ చ
ఈ కాలాల్లో రాక్షసులు హాని చేస్తారు, అందువల్ల వీటిని నివారించాలి. నిత్యకర్మలకు, సంధ్యావందనానికి మాత్రం విరామం లేదు.
ఉపాకర్మ్మణి హోమాంతే హోమమధ్యే తథైవ చ । ఏకామృచమథైకం వా యజుః సామాని వా పునః
ఉపాకర్మ ప్రారంభంలో, హోమం చివర, మధ్యలో ఒక్క ఋక్, ఒక్క యజుర్, ఒక్క సామవేద మంత్రాన్ని మళ్లీ చదవవచ్చు.
నాష్టకాద్యాస్వధీయీత మారుతే చాభిధావతి । అనధ్యాయస్తు నాంగేషు నేతిహాసపురాణయోః
అష్టకా వంటి రోజుల్లో, గాలి బలంగా వీయడంలో చదవకూడదు. కానీ వేదాంగాలు, ఇతిహాస పురాణాల చదువుకు విరామం లేదు.
న ధర్మశాస్త్రేష్వన్యేషు సర్వాణ్యేతాని వర్జయేత్ । ఏష ధర్మః సమాసేన కీర్తితో బ్రహ్మచారిణః
ఇతర ధర్మశాస్త్రాలలో ఇవన్నీ వదిలిపెట్టకూడదు; బ్రహ్మచారికి సంబంధించిన ధర్మాన్ని సంక్షిప్తంగా చెప్పాను.
బ్రహ్మణాఽభిహితః పూర్వమృషీణాం భావితాత్మనామ్ । యోఽన్యత్ర కురుతే యత్నమనధీత్య శ్రుతిం ద్విజః
ఈ విషయాన్ని బ్రహ్మదేవుడు పూర్వంలో పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన ఋషులకు చెప్పారు; వేదాన్ని చదవకుండా, వేరే ప్రయత్నాలు చేసే ద్విజుడు,
స సంమూఢో న సంభాష్యో వేదబాహ్యో ద్విజాతిభిః । న వేదపాఠమాత్రేణ సంతుష్టో వై భవేద్ద్విజః
అటువంటి వాడు మాయలో పడిపోయి, వేదబాహ్యుడిగా భావించబడతాడు; వేదాన్ని కేవలం పఠించడం మాత్రమే చేస్తూ తృప్తిపడకూడదు.
పాఠమాత్రావసానస్తు పంకే గౌరివ సీదతి । యోఽధీత్య విధివద్వేదం వేదార్థం న విచారయేత్
వేదాన్ని కేవలం చదివి ఆపేసే వాడు, మట్టిలో మునిగిన ఆవు లాగా దిగజారిపోతాడు; వేదాన్ని సరిగా నేర్చుకుని, దాని అర్థాన్ని ఆలోచించని వాడు,
స సంమూఢః శూద్రకల్పః పాత్రతాం న ప్రపద్యతే । యదిత్వాత్యంతికం వాసం కర్తుమిచ్ఛతి వై గురౌ
అతడు మాయలో పడిపోయి, శూద్రుడి లాగా అవమానానికి గురవుతాడు; గురువు దగ్గర ఎక్కువ కాలం ఉండాలని ఆశిస్తే,
యుక్తః పరిచరేదేనమాశరీరవిమోక్షణమ్ । గత్వా వనం చ విధివజ్జుహుయాజ్జాతవేదసమ్
శరీరం విడిచే వరకు గురువును సరిగా సేవించాలి; ఆ తరువాత నియమంగా అరణ్యంలోకి వెళ్లి, అగ్నికి హోమాలు చేయాలి.
అధీయీత తథా నిత్యం బ్రహ్మనిష్ఠః సమాహితః । సావిత్రీం శతరుద్రీయం వేదాంతాంశ్చ విశేషతః । అభ్యసేత్సతతం యుక్తో భిక్షాశనపరాయణః
బ్రహ్మంలో స్థిరంగా, ఏకాగ్రంగా ఉండి, ప్రతిరోజూ వేదాన్ని అభ్యసించాలి; ముఖ్యంగా సావిత్రి, శతరుద్రీయం, ఉపనిషత్తులు పదేపదే చదువుతూ, భిక్షాటనతో జీవించాలి.
ఏతద్విధానం పరమం పురాణం వేదాగమే సమ్యగిహోదితం వః । పురా మహర్షిప్రవరాభిపృష్టః స్వాయంభువో యన్మనురాహ దేవః
ఈ పరమమైన, పాత నియమాన్ని పురాణంలో, వేదంలో మీకు సరిగ్గా చెప్పాను; పూర్వంలో మహర్షులు అడిగినప్పుడు, స్వాయంభువుడైన మనుదేవుడు ఇదే ఉపదేశించారు.
వ్యాస ఉవాచ- వేదం వేదౌ తథా వేదాన్వేదాంగాని తథా ద్విజాః । అధీత్య చాధిగమ్యార్థం తతః స్నాయాద్ద్విజోత్తమః
వేదం, రెండు వేదాలు, వేదాంగాలు అన్నీ నేర్చుకుని, వాటి అర్థాన్ని గ్రహించిన తరువాత, ఉత్తమ ద్విజుడు స్నానం చేయాలి.
గురవే తు ధనం దత్వా స్నాయీత తదనుజ్ఞయా । తీర్ణవ్రతోథ యుక్తాత్మా శక్తో వా స్నాతుమర్హతి
గురువుకు ధనం ఇచ్చి, ఆయన అనుమతితో స్నానం చేయాలి; వ్రతాన్ని పూర్తిచేసి, మనస్సు నియంత్రణతో, లేదా శక్తి ఉంటే స్నానం చేయవచ్చు.