న క్షేత్రే న బిలే వాపి న తీర్థే న చతుష్పథే । నోద్యానేఽపాసమీపే వా నోషరే నగరాశయే
పొలంలో కాదు, గోతిలో కాదు, పవిత్రతీర్థంలో కాదు, రహదారుల కూడలిలో కాదు, తోటలో కాదు, శ్మశానానికి దగ్గరగా కాదు, పొడి భూమిలో కాదు, పట్టణంలో నివాసంలో కాదు—
న సోపానత్పాదుకో వా ఛత్రీ వా నాంతరిక్షకే । న చైవాభిముఖః స్త్రీణాం గురుబ్రాహ్మణయోర్గవామ్
మెట్లమీద కాదు, చెప్పులు వేసుకుని కాదు, గొడుగు పట్టుకుని కాదు, ఆకాశంలో నడుస్తూ కాదు, మహిళలు, గురువు, బ్రాహ్మణులు, ఆవులు ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు కాదు—
న దేవదేవాలయయోరపామపి కదాచన । న జ్యోతీంషి నిరీక్షన్వానవాప్రతిముఖోథ వా
దేవాలయాల్లో లేదా దేవతామూర్తుల దగ్గర, నీటి దగ్గర, దీపాలు, విగ్రహాలు చూస్తూ, విగ్రహానికి ఎదురుగా కూడా కాదు—
ప్రత్యాదిత్యం ప్రత్యనలం ప్రతిసోమం తథైవ చ । ఆహృత్య మృత్తికాం కూలాల్లేపగంధాపకర్షణీమ్
సూర్యుని, అగ్నిని, చంద్రుని ఎదురుగా కాదు. నది ఒడ్డున శుభ్రంగా ఉన్న మట్టి తీసుకుని, సుగంధంగా, శుద్ధంగా ఉండేలా ఉపయోగించాలి—
కుర్యాదతంద్రితః శౌచం విశుద్ధైరుద్ధృతోదకైః । నాహరేన్మృతికాం విప్రః పాంశులాం న సకర్దమామ్
యవ్వరం లేకుండా, శుద్ధమైన నీటితో శౌచం శ్రద్ధగా చేయాలి. బ్రాహ్మణుడు దుమ్ము కలిసిన లేదా మురికి మట్టిని తీసుకోరాదు—
న మార్గాన్నోషరాద్దేశాచ్ఛౌచశిష్టాం పరస్య చ । న దేవాయతనాత్కూపాద్ధామ్నో న చ జలాత్తథా
రహదారుల నుంచి, పొడి ప్రదేశాల నుంచి, మరొకరి శౌచం మిగిలిన మట్టిని, దేవాలయం, బావి, ఇల్లు, నీటి నుంచి కూడా మట్టిని తీసుకోరాదు—
ఉపస్పృశేత్తతో నిత్యం పూర్వోక్తేన విధానతః
తర్వాత, ముందుగా చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి ప్రతిరోజూ ఆచమనం చేయాలి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే కర్మయోగకథనే। ద్విపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో కర్మయోగ కథనంలో యాభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- ఏవం దండాదిభిర్యుక్తః శౌచాచారసమన్వితః । ఆహూతోధ్యాపనం కుర్యాద్వీక్ష్యమాణో గురోర్ముఖమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు — దండాది అవసరమైన వస్తువులు ధరించి, శౌచాచారంలో స్థిరంగా ఉండి, గురువు పిలిచినప్పుడు ఆయన ముఖాన్ని చూచి పఠించాలి.
నిత్యముద్యతపాణిః స్యాత్సాధ్వాచారః సుసంయతః । ఆస్యతామితి చోక్తః సన్నాసీతాభిముఖం గురోః
ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా, మంచిప్రవర్తనతో, నియమంతో ఉండాలి. 'కూర్చో' అని గురువు చెప్పినప్పుడు, ఆయనను ఎదురుగా చూసి కూర్చోవాలి.
ప్రతిశ్రవణసంభాషే శయానో న సమాచరేత్ । ఆసీనో న చ భుంజానో న తిష్ఠేన్న పరాఙ్ముఖః
పడి ఉన్నప్పుడు, భోజనం చేస్తున్నప్పుడు, నిలబడి లేదా గురువుకు వెనుకవైపు తిరిగి ఉండగా సమాధానం చెప్పరాదు.
నీచైః శయ్యాసనం చాస్య సర్వదా గురుసన్నిధౌ । గురోస్తు చక్షుర్విషయేన యథేష్టాసనో భవేత్
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ తన పడక, ఆసనం తక్కువగా ఉండాలి. కానీ గురువు చూపులో ఉన్నప్పుడు అవసరమైతే అనుకూలంగా కూర్చోవచ్చు.
నోదాహరేదస్య నామ పరోక్షమపి కేవలమ్ । న చైవాస్యానుకుర్వీత గతిభాషణచేష్టితమ్
గురువు పేరు ఆయన లేనప్పుడు కూడా పలకరాదు. అలాగే ఆయన నడక, మాట, చేతల్ని అనుకరించరాదు.
గురోర్యత్ర పరీవాదో నిందా వాపి ప్రవర్తతే । కర్ణౌ తత్ర పిధాతవ్యౌ గంతవ్యం వా తతోఽన్యతః
ఎక్కడైనా గురువును నిందించడమో, దూషించడమో జరిగితే, అక్కడ చెవులు మూసుకోవాలి లేదా ఆ ప్రదేశం విడిచిపోవాలి.
దూరస్థో నార్చయేదేనం న క్రుద్ధో నాంతికే స్త్రియః । న చైవాస్యోత్తరం బ్రూయాత్స్థితో నాసీత సన్నిధౌ
దూరంగా ఉన్నప్పుడు గురువును పూజించరాదు. కోపంగా ఉన్నప్పుడు, మహిళలు దగ్గర ఉన్నప్పుడు దగ్గరకి వెళ్లరాదు. నిలబడి సమాధానం చెప్పరాదు, అనుమతి లేకుండా ఆయన సమక్షంలో కూర్చోకూడదు.
ఉదకుంభం కుశాన్పుష్పం సమిధోఽస్యాహరేత్సదా । మార్జనం లేపనం నిత్యమంగానాం వై సమాచరేత్
గురువుకు ఎప్పుడూ నీటి కుండలు, దర్భ, పువ్వులు, వనరుకట్టెలు తీసుకెళ్లాలి. ఆయన అవయవాలను ప్రతిరోజూ శుభ్రపరిచి, లేపనాలు చేయాలి.
నాస్య నిర్మాల్యశయనం పాదుకోపానహావపి । ఆక్రామేదాసనం చాస్య చ్ఛాయాదీన్వా కదాచన
గురువు ధరించిన పుష్పహారాన్ని, పడకను, చెప్పులు, పాదరక్షలు ఎప్పుడూ తొక్కరాదు. ఆయన ఆసనం, నీడను దాటి పోకూడదు.
సాధయేద్దంతకాష్ఠాదీంల్లబ్ధం చాస్మై నివేదయేత్ । అనాపృచ్ఛ్య న గంతవ్యం భవేత్ప్రియహితే రతః
దంతకష్టాదులు సిద్ధం చేసి, దొరికినదాన్ని గురువుకు సమర్పించాలి. అనుమతి లేకుండా వెళ్లకూడదు. గురువుకు ఇష్టమైనదానిలో, మేలైనదానిలో నిత్యం మనసు పెట్టాలి.
న పాదౌ సారయేదస్య సన్నిధానే కదాచన । జృంభితం హసితం చైవ కంఠప్రావరణం తథా
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ పాదాలు చాపకూడదు; అలాగే జబ్బులు, నవ్వు, గొంతు కప్పుకోవడం కూడా చేయకూడదు.
వర్జయేత్సన్నిధౌ నిత్యమంగస్ఫోటనమేవ చ । యథాకాలమధీయీత యావన్న విమనా గురుః
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ శరీర భాగాలు చప్పడాన్ని తప్పించుకోవాలి; గురువు అసహనం చూపించకముందు, సరైన సమయంలో చదువుకోవాలి.
ఆసీనోఽధో గురోః పార్శ్వే సేవాం చ సుసమాహితః । ఆసనే శయనే యానే నైవ తిష్ఠేత్కదాచన
గురువు పక్కన లేదా కింద కూర్చొని, మనసు పెట్టి సేవ చేయాలి; గురువు కూర్చున్నప్పుడు, పడుకున్నప్పుడు, లేదా వాహనంలో ఉన్నప్పుడు, ఎప్పుడూ నిలబడకూడదు.
ధావంతమనుధావేత గచ్ఛంతమనుగచ్ఛతి । గోశ్వోష్ట్రయానప్రాసాదే తథాధోవిష్టరేషు చ
గురువు పరుగెత్తితే వెంట పరుగెత్తాలి, వెళ్తే వెంట వెళ్లాలి; పశువుల గూడుల్లో, గుర్రాలపై, ఒంటెలపై, వాహనాల్లో, ప్రాసాదాల్లో, నేలపై కూడా అలాగే చేయాలి.
ఆసీత గురుణా సార్ద్ధం శిలాఫలక నౌషు చ । జితేంద్రియః స్యాత్సతతం వశ్యాత్మాక్రోధనః శుచిః
గురువుతో కలిసి రాళ్లపై, పలకలపై, నౌకల్లో కూర్చోవాలి; ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకుని, మనసు వశంలో ఉంచి, కోపం లేకుండా, శుద్ధిగా ఉండాలి.
ప్రయుంజీత సదా వాచం మధురాం హితకారిణీమ్ । గంధమాల్యం రసం కల్పం శుక్తిం ప్రాణివిహింసనమ్
ఎప్పుడూ మృదువుగా, శ్రేయస్సు కలిగించే మాటలు మాట్లాడాలి; పరిమళాలు, పూలమాలలు, రుచులు, అలంకారాలు, ప్రాణులకు హాని చేయడం తప్పించుకోవాలి.
అభ్యంజనాంజనోన్మర్ద్దచ్ఛత్రధారణమేవ చ । కామం లోభం భయం నిద్రాం గీతవాదిత్రనర్తనమ్
నూనె పట్టడం, కాజల్ పెట్టడం, మర్దన చేయడం, గొడుగు పట్టడం, అలాగే కామం, లోభం, భయం, నిద్ర, పాటలు పాడడం, వాయిద్యాలు వాయించటం, నాట్యం చేయడం—
ఆతర్జనం పరీవాదం స్త్రీప్రేక్షాలంభనం తథా । పరోపఘాతం పైశున్యం ప్రయత్నేన వివర్జయేత్
భయపెట్టడం, నిందించడం, మహిళలను చూడడం, తాకడం, ఇతరులకు హాని చేయడం, చెప్పినట్లు చెప్పడం— వీన్నింటినీ శ్రద్ధగా తప్పించుకోవాలి.
ఉదకుంభం సుమనసో గోశకృన్మృత్తికా కుశాన్ । ఆహరేద్యావదన్నాని భైక్ష్యం చాహరహశ్చరేత్
నీటి కుండలు, పూలు, పశువుల పేడ, మట్టి, దర్భను తీసుకురావాలి; ఆహారం దొరికే వరకు ప్రతిరోజూ భిక్షను సేకరించాలి.
ఘృతం చ లవణం సర్వం వర్జ్యం పర్యుషితం చ యత్ । అనృత్యదర్శీ సతతం భవేద్గీతాది నిస్పృహః
నూనె, ఉప్పు, పాతది అయినది అన్నింటినీ తప్పించుకోవాలి; ఎప్పుడూ నాట్యం, పాటలు, తదితర విషయాలకు ఆసక్తి లేకుండా ఉండాలి.
నాదిత్యం వై సమీహేత నాచరేద్దంతధావనమ్ । ఏకాంతమశుచిస్త్రీభిః శూద్రాద్యైరభిభాషణమ్
సూర్యుని కోసం వెదకకూడదు, పళ్ళు శుభ్రం చేయకూడదు; అపవిత్రమైన మహిళలు, శూద్రులు, ఇతరులతో ఒంటరిగా మాట్లాడకూడదు.
గురూచ్ఛిష్టం భేషజాన్నం ప్రయుంజీత న కామతః । మలాపకర్షణం స్నానం నాచరేద్ధి కదాచన
గురువు మిగిలిన ఆహారం, ఔషధాన్ని అవసరానికి ఉపయోగించాలి; కోరికతో చేయకూడదు; గురువు లేని సమయంలో ఎప్పుడూ స్నానం లేదా శుద్ధి చేయకూడదు.