ప్రచరంశ్చాన్నపానేషు ద్రవ్యహస్తో భవేన్నరః । భూమౌ నిక్షిప్య తద్ద్రవ్యమాచమ్యాభ్యుక్షయేత్తు తత్
అన్నం లేదా పానీయం తీసుకునేటప్పుడు, మనిషి ఆ పదార్థాన్ని చేతిలోనే పట్టుకోవాలి. భూమిపై పెట్టి, తాను శుద్ధి చేసుకుని, దానికి నీళ్లు చల్లాలి.
తైజసం వై సమాదాయ యద్యుచ్ఛిష్టో భవేద్ద్విజః । భూమౌ నిక్షిప్య తద్ద్రవ్యమాచమ్యాభ్యుక్షయేత్తు తత్
ఒక ద్విజుడు లోహపదార్థాన్ని పట్టుకుని ఉండగా అపవిత్రుడైతే, ఆ పదార్థాన్ని భూమిపై పెట్టి, తాను శుద్ధి చేసుకుని, దానికి నీళ్లు చల్లాలి.
యద్యద్ద్రవ్యం సమాదాయ భవేదుచ్ఛేషణాన్వితః । అనిధాయైవ తద్ద్రవ్యం భూమౌ త్వశుచితామియాత్
ఏదైనా పదార్థాన్ని పట్టుకుని ఉండగా మిగిలిన పదార్థం వల్ల అపవిత్రత కలిగితే, దాన్ని భూమిపై పెట్టకుండా ఉంటే, ఆ పదార్థం అపవిత్రమవుతుంది.
వస్త్రాదిషు వికల్పః స్యాత్తత్సంస్పృశ్యాచమేదిహ । అరణ్యే నిర్జనే రాత్రౌ చౌరవ్యాఘ్రాకులే పథి
బట్టలు మొదలైన వాటిలో కొంత వెసులుబాటు ఉంటుంది. వాటిని తాకిన తర్వాత శుద్ధి చేసుకోవాలి, ముఖ్యంగా అడవిలో, ఒంటరిగా రాత్రిపూట, దొంగలు లేదా పులులు తిరిగే మార్గంలో అయితే.
కృత్వా మూత్రం పురీషం వా ద్రవ్యహస్తో న దుష్యతి । నిధాయ దక్షిణే కర్ణే బ్రహ్మసూత్రముదఙ్ముఖః
మూత్రం లేదా విసర్జన చేసిన తర్వాత, చేతిలో పదార్థం ఉన్నా అపవిత్రత కలుగదు. బ్రహ్మసూత్రాన్ని కుడి చెవిలో పెట్టుకుని, ఉత్తర దిశగా చూడాలి.
అహ్ని కుర్యాచ్ఛకృన్మూత్రం రాత్రౌ చేద్దక్షిణాముఖః । అంతర్ధాయ మహీం కాష్టైః పత్రైర్లోష్టతృణేన వా
పగలు సమయంలో దక్షిణదిశగా, రాత్రిపూట కుడివైపు తిరిగి విసర్జన చేయాలి. భూమిని కట్టెలు, ఆకులు, మట్టి ముద్దలు లేదా గడ్డి వంటివాటితో కప్పాలి.
ప్రావృత్య చ శిరః కుర్యాద్విణ్మూత్రస్య విసర్జనమ్ । ఛాయాకూపనదీగోష్ఠచైత్యాంభః పథి భస్మసు
తలని కప్పుకుని విసర్జన చేయాలి. నీడ, బావి, నది, గోశాల, దేవాలయం, నీరు, రహదారి, బూడిద వంటి ప్రదేశాల్లో చేయకూడదు.
అగ్నౌ చైవ శ్మశానే చ విణ్మూత్రం న సమాచరేత్ । న గోమయేన కాష్ఠే వా మహావృక్షేఽథ శాద్వలే
అగ్నిలో, శ్మశానంలో, గోమయం మీద, కట్టెలపై, పెద్ద చెట్టు దగ్గర, గడ్డిపైన విసర్జన చేయకూడదు.
న తిష్ఠన్న చ నిర్వాసా న చ పర్వతమండలే । న జీర్ణదేవాయతనే వల్మీకే న కదాచన
నిలబడి, దుస్తులు లేకుండా, కొండపై, పాడైన దేవాలయంలో, పుట్టలో ఎప్పుడూ విసర్జన చేయకూడదు.
న ససత్వేషు గర్తేషు న గచ్ఛన్న సమాచరేత్ । తుషాంగారకపాలేషు రాజమార్గే తథైవ చ
జీవులు ఉన్న గుంతల్లో, నడుచుకుంటూ వెళ్తూ, తుప్పు, బొగ్గు, మట్టికుండలపై, రాజమార్గంలో కూడా విసర్జన చేయరాదు.
న క్షేత్రే న బిలే వాపి న తీర్థే న చతుష్పథే । నోద్యానేఽపాసమీపే వా నోషరే నగరాశయే
పొలంలో కాదు, గోతిలో కాదు, పవిత్రతీర్థంలో కాదు, రహదారుల కూడలిలో కాదు, తోటలో కాదు, శ్మశానానికి దగ్గరగా కాదు, పొడి భూమిలో కాదు, పట్టణంలో నివాసంలో కాదు—
న సోపానత్పాదుకో వా ఛత్రీ వా నాంతరిక్షకే । న చైవాభిముఖః స్త్రీణాం గురుబ్రాహ్మణయోర్గవామ్
మెట్లమీద కాదు, చెప్పులు వేసుకుని కాదు, గొడుగు పట్టుకుని కాదు, ఆకాశంలో నడుస్తూ కాదు, మహిళలు, గురువు, బ్రాహ్మణులు, ఆవులు ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు కాదు—
న దేవదేవాలయయోరపామపి కదాచన । న జ్యోతీంషి నిరీక్షన్వానవాప్రతిముఖోథ వా
దేవాలయాల్లో లేదా దేవతామూర్తుల దగ్గర, నీటి దగ్గర, దీపాలు, విగ్రహాలు చూస్తూ, విగ్రహానికి ఎదురుగా కూడా కాదు—
ప్రత్యాదిత్యం ప్రత్యనలం ప్రతిసోమం తథైవ చ । ఆహృత్య మృత్తికాం కూలాల్లేపగంధాపకర్షణీమ్
సూర్యుని, అగ్నిని, చంద్రుని ఎదురుగా కాదు. నది ఒడ్డున శుభ్రంగా ఉన్న మట్టి తీసుకుని, సుగంధంగా, శుద్ధంగా ఉండేలా ఉపయోగించాలి—
కుర్యాదతంద్రితః శౌచం విశుద్ధైరుద్ధృతోదకైః । నాహరేన్మృతికాం విప్రః పాంశులాం న సకర్దమామ్
యవ్వరం లేకుండా, శుద్ధమైన నీటితో శౌచం శ్రద్ధగా చేయాలి. బ్రాహ్మణుడు దుమ్ము కలిసిన లేదా మురికి మట్టిని తీసుకోరాదు—
న మార్గాన్నోషరాద్దేశాచ్ఛౌచశిష్టాం పరస్య చ । న దేవాయతనాత్కూపాద్ధామ్నో న చ జలాత్తథా
రహదారుల నుంచి, పొడి ప్రదేశాల నుంచి, మరొకరి శౌచం మిగిలిన మట్టిని, దేవాలయం, బావి, ఇల్లు, నీటి నుంచి కూడా మట్టిని తీసుకోరాదు—
ఉపస్పృశేత్తతో నిత్యం పూర్వోక్తేన విధానతః
తర్వాత, ముందుగా చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి ప్రతిరోజూ ఆచమనం చేయాలి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే కర్మయోగకథనే। ద్విపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో కర్మయోగ కథనంలో యాభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- ఏవం దండాదిభిర్యుక్తః శౌచాచారసమన్వితః । ఆహూతోధ్యాపనం కుర్యాద్వీక్ష్యమాణో గురోర్ముఖమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు — దండాది అవసరమైన వస్తువులు ధరించి, శౌచాచారంలో స్థిరంగా ఉండి, గురువు పిలిచినప్పుడు ఆయన ముఖాన్ని చూచి పఠించాలి.
నిత్యముద్యతపాణిః స్యాత్సాధ్వాచారః సుసంయతః । ఆస్యతామితి చోక్తః సన్నాసీతాభిముఖం గురోః
ఎప్పుడూ అప్రమత్తంగా, మంచిప్రవర్తనతో, నియమంతో ఉండాలి. 'కూర్చో' అని గురువు చెప్పినప్పుడు, ఆయనను ఎదురుగా చూసి కూర్చోవాలి.
ప్రతిశ్రవణసంభాషే శయానో న సమాచరేత్ । ఆసీనో న చ భుంజానో న తిష్ఠేన్న పరాఙ్ముఖః
పడి ఉన్నప్పుడు, భోజనం చేస్తున్నప్పుడు, నిలబడి లేదా గురువుకు వెనుకవైపు తిరిగి ఉండగా సమాధానం చెప్పరాదు.
నీచైః శయ్యాసనం చాస్య సర్వదా గురుసన్నిధౌ । గురోస్తు చక్షుర్విషయేన యథేష్టాసనో భవేత్
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ తన పడక, ఆసనం తక్కువగా ఉండాలి. కానీ గురువు చూపులో ఉన్నప్పుడు అవసరమైతే అనుకూలంగా కూర్చోవచ్చు.
నోదాహరేదస్య నామ పరోక్షమపి కేవలమ్ । న చైవాస్యానుకుర్వీత గతిభాషణచేష్టితమ్
గురువు పేరు ఆయన లేనప్పుడు కూడా పలకరాదు. అలాగే ఆయన నడక, మాట, చేతల్ని అనుకరించరాదు.
గురోర్యత్ర పరీవాదో నిందా వాపి ప్రవర్తతే । కర్ణౌ తత్ర పిధాతవ్యౌ గంతవ్యం వా తతోఽన్యతః
ఎక్కడైనా గురువును నిందించడమో, దూషించడమో జరిగితే, అక్కడ చెవులు మూసుకోవాలి లేదా ఆ ప్రదేశం విడిచిపోవాలి.
దూరస్థో నార్చయేదేనం న క్రుద్ధో నాంతికే స్త్రియః । న చైవాస్యోత్తరం బ్రూయాత్స్థితో నాసీత సన్నిధౌ
దూరంగా ఉన్నప్పుడు గురువును పూజించరాదు. కోపంగా ఉన్నప్పుడు, మహిళలు దగ్గర ఉన్నప్పుడు దగ్గరకి వెళ్లరాదు. నిలబడి సమాధానం చెప్పరాదు, అనుమతి లేకుండా ఆయన సమక్షంలో కూర్చోకూడదు.
ఉదకుంభం కుశాన్పుష్పం సమిధోఽస్యాహరేత్సదా । మార్జనం లేపనం నిత్యమంగానాం వై సమాచరేత్
గురువుకు ఎప్పుడూ నీటి కుండలు, దర్భ, పువ్వులు, వనరుకట్టెలు తీసుకెళ్లాలి. ఆయన అవయవాలను ప్రతిరోజూ శుభ్రపరిచి, లేపనాలు చేయాలి.
నాస్య నిర్మాల్యశయనం పాదుకోపానహావపి । ఆక్రామేదాసనం చాస్య చ్ఛాయాదీన్వా కదాచన
గురువు ధరించిన పుష్పహారాన్ని, పడకను, చెప్పులు, పాదరక్షలు ఎప్పుడూ తొక్కరాదు. ఆయన ఆసనం, నీడను దాటి పోకూడదు.
సాధయేద్దంతకాష్ఠాదీంల్లబ్ధం చాస్మై నివేదయేత్ । అనాపృచ్ఛ్య న గంతవ్యం భవేత్ప్రియహితే రతః
దంతకష్టాదులు సిద్ధం చేసి, దొరికినదాన్ని గురువుకు సమర్పించాలి. అనుమతి లేకుండా వెళ్లకూడదు. గురువుకు ఇష్టమైనదానిలో, మేలైనదానిలో నిత్యం మనసు పెట్టాలి.
న పాదౌ సారయేదస్య సన్నిధానే కదాచన । జృంభితం హసితం చైవ కంఠప్రావరణం తథా
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ పాదాలు చాపకూడదు; అలాగే జబ్బులు, నవ్వు, గొంతు కప్పుకోవడం కూడా చేయకూడదు.
వర్జయేత్సన్నిధౌ నిత్యమంగస్ఫోటనమేవ చ । యథాకాలమధీయీత యావన్న విమనా గురుః
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ శరీర భాగాలు చప్పడాన్ని తప్పించుకోవాలి; గురువు అసహనం చూపించకముందు, సరైన సమయంలో చదువుకోవాలి.