బ్రాహ్మణక్షత్రియాద్యైశ్చ శ్రీకామైః సాదరం సదా । నాభివాద్యాశ్చ విప్రేణ క్షత్రియాద్యాః కథంచన
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, ఇతరులు ధనం కోరేవారు ఎప్పుడూ గౌరవంగా నమస్కరించాలి. కాని, బ్రాహ్మణుడు క్షత్రియులకు లేదా ఇతరులకు తిరిగి నమస్కరించకూడదు.
జ్ఞానకర్మగుణోపేతా యద్యప్యేతే బహుశ్రుతాః । బ్రాహ్మణః సర్వవర్ణానాం స్వస్తి కుర్యాదితి శ్రుతిః
వారు ఎంత జ్ఞానం, కర్మ, గుణాలతో, ఎంత చదువుకున్నవారైనా సరే, వేదం ప్రకారం బ్రాహ్మణుడు అన్ని వర్ణాల వారికి ఆశీర్వదించాలి.
సవర్ణేన సవర్ణానాం కార్యమేవాభివాదనమ్ । గురురగ్నిర్ద్విజాతీనాం వర్ణానాం బ్రాహ్మణో గురుః
ఒకే వర్ణానికి చెందినవారు ఒకరినొకరు నమస్కరించాలి. ద్విజులకు అగ్ని గురువు, అన్ని వర్ణాలకు బ్రాహ్మణుడు గురువు.
పతిరేకో గురుః స్త్రీణాం సర్వత్రాభ్యాగతో గురుః । విద్యాకర్మవయోబంధుర్విత్తం భవతి పంచమమ్
స్త్రీలకు భర్తే గురువు. అతిథి ఎక్కడైనా గురువే. విద్య, కర్మ, వయస్సు, బంధుత్వం నాలుగు, ధనం ఐదవది.
మాన్యస్థానాని పంచాహుః పూర్వం పూర్వం గురూత్తరాత్ । పంచానాం త్రిషు వర్ణేషు భూయాంసి బలవంతి చ
ఈ ఐదు గౌరవించదగిన స్థానాలు. ముందున్నది తర్వాతివాటికన్నా గొప్పది. మూడు వర్ణాల్లో ఎక్కువ శక్తి, గొప్పతనం ఉన్నవారిని గౌరవించాలి.
యత్ర స్యుః సోఽత్ర మానార్హః శూద్రోఽపి దశమీం గతః । పంథా దేయో బ్రాహ్మణాయ స్త్రియై రాజ్ఞే విచక్షుషే
వారు ఎక్కడ ఉన్నా, అక్కడ వారే గౌరవించదగినవారు—even శూద్రుడు పదవ స్థానానికి చేరినా. బ్రాహ్మణుడికి, స్త్రీకి, రాజుకు, జ్ఞానిని దారి ఇవ్వాలి.
వృద్ధాయ భారభగ్నాయ రోగిణే దుర్బలాయ చ । భిక్షామాహృత్య శిష్టానాం గృహేభ్యః ప్రయతోఽన్వహమ్
వృద్ధులకు, భారంతో నలిగిపోయిన వారికి, రోగులకు, బలహీనులకు — ప్రతిరోజూ శ్రద్ధతో మంచి వారి ఇళ్ల నుండి భిక్ష తీసుకురావాలి.
నివేద్య గురువేఽశ్నీయాద్వాగ్యతస్తదనుజ్ఞయా । భవత్పూర్వం చరేద్భైక్ష్యముపవీతీ ద్విజోత్తమః
ఆ భిక్షను గురువుకి సమర్పించి, ఆయన అనుమతితో, మాటల్లో నియంత్రణతో తినాలి. పవిత్ర దారాన్ని ధరించిన ద్విజుడు, మీ తరువాత భిక్ష కోసం వెళ్ళాలి.
భవన్మధ్యం తు రాజన్యో వైశ్యస్తు భవదుత్తరమ్ । మాతరం వా స్వసారం వా మాతుర్వా భగినీం నిజామ్
మీ మధ్య క్షత్రియుడు తర్వాత వెళ్ళాలి, ఆయన తరువాత వైశ్యుడు వెళ్ళాలి. తల్లి లేదా అక్క, లేదా తల్లి తరపు చెల్లెలు నుండి కూడా భిక్ష కోరవచ్చు.
భిక్షేత భిక్షాంప్రథమం యాచైనం న విమానయేత్ । సజాతీయగృహేష్వేవ సార్వవర్ణికమేవ వా
మొదట ఆమె దగ్గర భిక్ష అడగాలి, ఆమెను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ తక్కువగా చూడకూడదు. తానే తరగతికి చెందిన ఇళ్లలో లేదా అన్ని వర్ణాల ఇళ్లలో కూడా భిక్ష కోరవచ్చు.
భైక్ష్యస్యాచరణం ప్రోక్తం పతితా దివి వర్జితమ్ । వేదయజ్ఞైరహీనానాం ప్రశస్తానాం స్వకర్మ్మసు
ఇది భిక్షాటనకు సరైన విధానమని చెప్పబడింది; పతిత స్త్రీల నుండి మాత్రం భిక్ష తీసుకోరాదు. వేదయజ్ఞాలు లేని వారి వద్ద కాదు, తమ కర్తవ్యాల్లో ప్రశంసలు పొందిన వారి వద్ద మాత్రమే భిక్ష కోరాలి.
బ్రహ్మచార్య్యాహరేద్భైక్ష్యం గృహేభ్యః ప్రయతోఽన్వహమ్ । గురోః కులే న భిక్షేత న జ్ఞాతికులబంధుషు
బ్రహ్మచారి ప్రతిరోజూ శ్రద్ధతో ఇతర ఇళ్ల నుండి భిక్ష తీసుకురావాలి. కానీ గురువు కుటుంబం నుంచి, లేదా తన బంధువుల నుంచి భిక్ష తీసుకోరాదు.
అలాభేత్వన్యగేహానాం పూర్వం పూర్వం వివర్జయేత్ । సర్వం వా విచరేద్గ్రామం పూర్వోక్తానామసంభవే
ఇతర ఇళ్లలో ఏమి దొరకకపోతే, మునుపు అడిగిన ఇళ్లను మళ్ళీ మళ్ళీ అడగకూడదు. ముందు చెప్పినవారు అందుబాటులో లేకపోతే, మొత్తం గ్రామంలో కూడా వెళ్ళవచ్చు.
నియమ్య ప్రయతో వాచం దిశస్త్వనవలోకయన్ । సమాహృత్య తు భైక్ష్యాన్నం యావదర్థమమాయయా
మాటల్లో నియమం పాటిస్తూ, దిక్కులన్నీ చూడకుండా, ఎంత అవసరమో అంత భిక్షను నిజాయితీగా, జాగ్రత్తగా సేకరించాలి.
భుంజీత ప్రయతో నిత్యం వాగ్యతోఽనన్యమానసః । భైక్ష్యేణ వర్తయేన్నిత్యం నైవేకాన్నో భవేద్వ్రతీ
ప్రతి రోజు శ్రద్ధతో, మాటల్లో నియంత్రణతో, మనస్సు ఎక్కడికీ పోకుండా భోజనం చేయాలి. ఎప్పుడూ భిక్షతోనే జీవించాలి; ఒక్క ఇల్లు నుంచే భోజనం చేయడం వ్రతానికి తగదు.
భైక్ష్యైణ వర్త్తినో వృత్తిరుపవాససమా స్మృతా । పూజయేదశనం నిత్యమద్యాచ్చైనమకుత్సయన్
భిక్షతో జీవించే జీవనం ఉపవాసానికి సమానమని భావించాలి. భోజనాన్ని ప్రతిరోజూ గౌరవంగా స్వీకరించి, తక్కువగా చూడకుండా తినాలి.
దృష్ట్వా హృష్యేత్ప్రసీదేచ్చ ప్రతినందేచ్చ సర్వశః । అనారోగ్యమనాయుష్యమస్వర్గ్యం చాతిభోజనమ్
భోజనం చూసి ఆనందించాలి, సంతోషపడాలి, ఎప్పుడూ కృతజ్ఞత చూపాలి. ఎక్కువగా తినడం వల్ల ఆరోగ్య సమస్యలు, ఆయుష్షు తగ్గడం, స్వర్గాన్ని కోల్పోవడం జరుగుతుంది.
అపుణ్యం లోకవిద్విష్టం తస్మాత్తత్పరివర్జయేత్ । ప్రాఙ్ముఖోఽన్నాని భుంజీత సూర్యాభిముఖమేవ వా
అది పుణ్యం కాదని, జనులు కూడా దాన్ని ద్వేషిస్తారని తెలుసుకొని, అలాంటి భోజనాన్ని వదిలేయాలి. తూర్పు వైపు లేదా సూర్యుని వైపు చూస్తూ భోజనం చేయాలి.
నాద్యాదుదఙ్ముఖో నిత్యం విధిరేష సనాతనః । ప్రక్షాల్య పాణిపాదౌ చ భుంజానో ద్విరుపస్పృశేత్
ఎప్పుడూ ఉత్తర దిక్కు చూసి భోజనం చేయకూడదు — ఇది శాశ్వత నియమం. చేతులు, కాళ్లు కడిగి, భోజనం చేస్తూ రెండు సార్లు నీటిని తాకాలి.
శుద్ధే దేశే సమాసీనో భుక్త్వా చ ద్విరుపస్పృశేత్
శుభ్రమైన చోట కూర్చొని, భోజనం చేసిన తరువాత రెండు సార్లు నీటిని తాకాలి.
వ్యాస ఉవాచ- భుక్త్వా పీత్వా చ సుప్త్వా చ స్నాత్వా రథ్యోపసర్పణే । ఓష్ఠావలోమకౌ స్పృష్ట్వా వాసో విపరిధాయ చ
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — భోజనం చేసిన తరువాత, నీరు తాగిన తరువాత, నిద్రపోయిన తరువాత, స్నానం చేసిన తరువాత, వీధికి దగ్గరగా వెళ్లినప్పుడు, పెదవులు లేదా శరీరపు వెంట్రుకలను తాకినప్పుడు, వస్త్రాన్ని మార్చినప్పుడు —
రేతోమూత్రపురీషాణాముత్సర్గేఽనృతభాషణే । ష్ఠీవిత్వాఽధ్యయనారంభే కాసశ్వాసాగమే తథా
వీర్యం, మూత్రం, మలాన్ని విసర్జించిన తరువాత, అబద్ధం మాట్లాడినప్పుడు, ఉమ్మినప్పుడు, అధ్యయనం ప్రారంభించే ముందు, దగ్గు లేదా ఉబ్బస వచ్చినప్పుడు కూడా —
చత్వరం వా శ్మశానం వా సమాక్రమ్య ద్విజోత్తమః । సంధ్యయోరుభయోస్తద్వదాచాంతోఽప్యాచమేత్పునః
చౌరస్తా లేదా శ్మశానానికి అడుగుపెట్టిన తరువాత కూడా, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా, రెండు సంధ్యాకాలాల్లో కూడా, ఇప్పటికే శుద్ధుడైనా, మళ్ళీ ఆచమన చేయాలి.
చండాలమ్లేచ్ఛసంభాషే స్త్రీశూద్రోచ్ఛిష్టభాషణే । ఉచ్ఛిష్టం పురుషం దృష్ట్వా భోజ్యం చాపి తథావిధమ్
చండాలుడు లేదా మ్లేచ్ఛుడితో మాట్లాడిన తరువాత, అపవిత్రమైన స్త్రీ లేదా శూద్రుడితో మాట్లాడిన తరువాత, అలాగే అపవిత్రమైన వ్యక్తిని లేదా అలాంటి భోజనాన్ని చూసిన తరువాత కూడా —
ఆచామేదశ్రుపాతే వా లోహితస్య తథైవ చ । భోజనే సంధ్యయోః స్నాత్వా పీత్వా మూత్రపురీషయోః
ఏదైనా కన్నీళ్లు లేదా రక్తం కారిన తర్వాత, భోజనం చేసిన తర్వాత, ఉదయం సాయంత్రం సంధ్యాకాలాల్లో, స్నానం చేసిన తర్వాత, మూత్రం లేదా విసర్జన చేసిన తర్వాత కూడా, మనం ఆచమనం చేయాలి.
ఆగతో వాచమేత్సుప్త్వా సకృత్సకృదథాన్యతః । అగ్నేర్గవామథాలంభే స్పృష్ట్వా ప్రయతమేవ వా
నిద్ర లేచిన తర్వాత, మాట మాట్లాడిన తర్వాత, తుమ్మిన తర్వాత, అగ్ని లేదా ఆవును తాకిన తర్వాత, అపవిత్రమైనదాన్ని లేదా పవిత్రమైనదాన్ని తాకిన తర్వాత కూడా, మనం ఆచమనం చేయాలి.
స్త్రీణామథాత్మనః స్పర్శే నీలద్యం వా పరిధాయ చ । ఉపస్పర్శేజ్జలం వార్తం తృణం వా భూమిమేవ చ
స్త్రీని లేదా తనను తాను తాకిన తర్వాత, నీలం లేదా తడి బట్టలు ధరించిన తర్వాత, నీరు, మట్టి, గడ్డి లేదా నేలను తాకిన తర్వాత కూడా, మనం ఆచమనం చేయాలి.
కేశానాం చాత్మనః స్పర్శే వాససః స్ఖలితస్య చ । అనుష్ణాభిరకేశాభిరదుష్టాభిశ్చ ధర్మతః
తన జుట్టు లేదా వస్త్రాన్ని తాకిన తర్వాత, తడబడినప్పుడు కూడా, వేడి కాని, జుట్టు కలగని, అపవిత్రం కాని నీటితో, ధర్మానికి అనుగుణంగా ఆచమనం చేయాలి.
శౌచేఽప్సు సర్వదా చామేదాసీనః ప్రాగుదఙ్ముఖః । శిరః ప్రావృత్య కంఠం వా ముక్తకేశశిఖోఽపి వా
శుద్ధి కోసం ఎప్పుడూ కూర్చొని, తూర్పు లేదా ఉత్తర దిశలో ముఖం పెట్టి, తల లేదా మెడను కప్పుకుని, జుట్టు విడిచిపెట్టినా లేదా జడగా ఉన్నా కూడా, ఆచమనం చేయాలి.
అకృత్వా పాదయోః శౌచం మార్గతో న శుచిర్భవేత్ । సోపానత్కోపానస్థో వా నోష్ణీషీ చాచమేద్బుధః
కాళ్లు శుభ్రం చేసుకోకుండా మార్గంలో నడిచేటప్పుడు శుద్ధి ఉండదు. చెప్పులు లేదా పాదరక్షలు వేసుకుని, తలపై పాగా పెట్టుకుని ఉన్నప్పుడు జ్ఞాని ఆచమనం చేయరాదు.