తస్మాద్భజధ్వం మునయః కృష్ణం పరమమంగలమ్
కాబట్టి మునులారా, కృష్ణుని, పరమ మంగళకరుడైన వాడిని భజించండి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే విష్ణుభక్తిప్రశంసనం నామ పంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, స్వర్గఖండంలో, విష్ణుభక్తి ప్రాశంసనము అనే యయవైపది అధ్యాయం పూర్తయింది.
ఋషయ ఊచు- కర్మయోగః కథం సూత యేన చారాధితో హరిః । ప్రసీదతి మహాభాగ వద నో వదతాం వర
ఓ సూతా, హరి భగవంతుని ఆరాధించడానికి చేసే కర్మయోగం ఎలా ఉండాలి? ఆయనను సంతోషపెట్టే విధానం ఏమిటి? మాట్లాడే వారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడవు, దయచేసి మాకు వివరంగా చెప్పు.
యేనాసౌ భగవానీశః సమారాధ్యో ముముక్షుభిః । తద్వదాఖిలలోకానాం రక్షణం ధర్మసంగ్రహమ్
మోక్షాన్ని కోరేవారు ఆ పరమేశ్వరుడిని ఎలా ఆరాధించాలి? దయచేసి, ధర్మాన్ని కాపాడటానికి, లోకాల రక్షణ కోసం ఈ విషయాన్ని మాకు చెప్పు.
తం కర్మయోగం వద నః సూత మూర్తిమయస్తు యః । ఇతి శుశ్రూషవో విప్రా భవదగ్రే వ్యవస్థితాః
ఓ సూతా, ఆ మూర్తిరూపమైన కర్మయోగాన్ని మాకు వివరంగా చెప్పు. మేము వినడానికి ఆసక్తిగా, నీ ముందర నిలబడి ఉన్నాము.
సూత ఉవాచ- ఏవమేవ పురా పృష్టో వ్యాసః సత్యవతీసుతః । ఋషిభిరగ్నిసంకాశైర్వ్యాసస్తానాహ తచ్ఛృణు
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ఇలాగే పూర్వంలో సత్యవతీ కుమారుడు వ్యాసుడు, అగ్నిలా ప్రకాశించే ఋషులచే అడగబడాడు. అప్పుడాయన వారికి చెప్పిన మాటలు విను.
వ్యాస ఉవాచ- శృణుధ్వంమృషయః సర్వే వక్ష్యమాణం సనాతనమ్ । కర్మయోగం బ్రాహ్మణానామాత్యంతికఫలప్రదమ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ ఋషులారా! నేను చెప్పబోయే శాశ్వతమైన కర్మయోగాన్ని మీరు అందరూ వినండి. ఇది బ్రాహ్మణులకు పరమ ఫలాన్ని ఇస్తుంది.
ఆమ్నాయసిద్ధమఖిలం బ్రాహ్మణార్థం ప్రదర్శితమ్ । ఋషీణాం శృణ్వతాం పూర్వం మనురాహ ప్రజాపతిః
వేదపరంపరలో స్థిరమైనదంతా బ్రాహ్మణుల కోసం వివరించబడింది. గతంలో ప్రజాపతి మనువు, వినిపిస్తున్న ఋషులకు ఇదే ఉపదేశించాడు.
సర్వవ్యాధిహరం పుణ్యమృషిసంఘైర్నిషేవితమ్ । సమాహితధియో యూయం శృణుధ్వం గదతో మమ
ఇది అన్ని వ్యాధులను పోగొడుతుంది, పుణ్యమయమైనది, ఋషుల సమూహాలు ఆచరించే విధానం. మీరు మనస్సును ఏకాగ్రపరిచి నా మాటలు వినండి.
కృతోపనయనో వేదానధీయీత ద్విజోత్తమః । గర్భాష్టమేఽష్టమేవాబ్దే స్వసూత్రోక్తవిధానతః
ఉపనయనం అయిన తర్వాత, ఉత్తమ ద్విజుడు తన సొంత వంశపరంపర విధానాన్ని అనుసరించి, గర్భంలో ఎనిమిదవ సంవత్సరం లేదా జననానంతరం ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో వేదాలను అభ్యసించాలి.
దండీ చ మేఖలీ సూత్రీ కృష్ణాజినధరో మునిః । భిక్షాహారో గురుహితో వీక్ష్యమాణో గురోర్ముఖమ్
ఆయన చేతిలో దండం, నడుము చుట్టు మేఖల, మెడలో యజ్ఞోపవీతం, దేహంపై కృష్ణాజినం ధరించి, మునిగా ఉండాలి. భిక్షాటన చేసి, గురువు కోసం సేవచేసి, గురువు ముఖాన్ని చూస్తూ ఉండాలి.
కార్పాసముపవీతార్థం నిర్మితం బ్రహ్మణా పురా । బ్రాహ్మణానాం త్రివృత్సూత్రం కౌశం వా వస్త్రమేవ వా
యజ్ఞోపవీతానికి, పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు కర్పూరాన్ని తయారు చేశాడు. బ్రాహ్మణులకు మూడు తంతుల యజ్ఞోపవీతం ఉండాలి. లేకపోతే కుశగడ్డి లేదా వస్త్రంతో కూడా చేయవచ్చు.
సదోపవీతీ చైవ స్యాత్సదాబద్ధ శిఖో ద్విజః । అన్యథా యత్కృతం కర్మ్మ తద్భవత్యయథాకృతమ్
ద్విజుడు ఎప్పుడూ యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించి, శిఖను గట్టిగా కట్టుకొని ఉండాలి. ఇలా చేయకపోతే, చేసిన పనులన్నీ యోగ్యంగా ఉండవు.
వసేదవికృతం వాసః కార్పాసం వా కషాయకమ్ । తదేవ పరిధానీయం శుక్లం తాంతవముత్తమమ్
వికృతం కాని వస్త్రాన్ని లేదా కర్పూరంతో తయారైన గోధుమరంగు వస్త్రాన్ని ధరించాలి. ఉత్తమమైనది తెల్లని, మెత్తని వస్త్రమే ధరించాలి.
ఉత్తరం తు సమామ్నాతం వాసః కృష్ణాజినం శుభమ్ । అభావే గావయమపి రౌరవం వా విధీయతే
ఎగువ వస్త్రంగా పవిత్రమైన కృష్ణాజినం ధరించాలి. అది లేకపోతే, ఆవు చర్మం లేదా గొర్రె మేక మేకతో చేసినదాన్ని కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
ఉద్ధృత్య దక్షిణం బాహుం సవ్యబాహౌ సమర్పితమ్ । ఉపవీతం భవేన్నిత్యం నివీతం కంఠసజ్జనే
కుడి చేయిని పైకి ఎత్తి, ఎడమ చేయిపై ఉంచి యజ్ఞోపవీతాన్ని ఎప్పుడూ ధరించాలి. మెడ చుట్టూ వేసినపుడు దానిని నివీతం అంటారు.
సవ్యబాహుం సముద్ధృత్య దక్షిణే తు ధృతం ద్విజాః । ప్రాచీనావీతమిత్యుక్తం పిత్ర్యేకర్మణి యోజయేత్
ఎడమ చేయిని పైకి ఎత్తి, కుడి చేయిపై ఉంచినపుడు దానిని ప్రాచీనావీతం అంటారు. ఇది పితృకార్యాల్లో ఉపయోగించాలి.
అగ్న్యాగారే గవాం గోష్ఠే హోమే తప్యే తథైవ చ । స్వాధ్యాయే భోజనే నిత్యం బ్రాహ్మణానాం చ సన్నిధౌ
అగ్నిగృహంలో, ఆవుల గోశాలలో, హోమంలో, తపస్సులో, స్వాధ్యాయంలో, భోజన సమయంలో, బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో ఎప్పుడూ యజ్ఞోపవీతం ధరించాలి.
ఉపాసనే గురూణాం చ సంధ్యయోః సాధుసంగమే । ఉపవీతీ భవేన్నిత్యం విధిరేష సనాతనః
గురువుల సమక్షంలో, సంధ్యాకాలంలో, సద్గుణుల సమూహంలో, ఉపాసన సమయంలో ఎప్పుడూ యజ్ఞోపవీతాన్ని ధరించాలి. ఇదే శాశ్వత నియమం.
మౌంజీ త్రివృత్సమాం శ్లిష్టాం కుర్యాద్విప్రస్య మేఖలామ్ । ముంజాభావే కుశేనాహుర్గ్రంథినైకేన వా త్రిభిః
ముజ్జ గడ్డితో మూడు తంతులు కలిపి, బ్రాహ్మణునికి మేఖల తయారు చేయాలి. ముజ్జ లేకపోతే, కుశతో లేదా ఒకటి లేదా మూడు ముడులు వేసి చేయవచ్చు.
ధారయేద్వైణవపాలాశౌ దండౌ కేశాంతికౌ ద్విజః । యజ్ఞార్హవృక్షజం వాథ సౌమ్యమవ్రణమేవ చ
ద్విజుడు తల వెంట్రుకల చివరకు వచ్చేలా, బాంబూ మరియు పలాశ వృక్షపు రెండు దండలను, లేక యజ్ఞానికి యోగ్యమైన, మృదువైన, మచ్చలేని వృక్షపు దండాన్ని ధరించాలి.
సాయంప్రాతర్ద్విజః సంధ్యాముపాసీత సమాహితః । కామాల్లోభాద్భయాన్మోహాత్త్యక్త్వైనాం పతితో భవేత్
ద్విజుడు ప్రతి రోజు ఉదయం, సాయంత్రం సమయాల్లో భక్తితో సంధ్యావందనం చేయాలి. కోరిక, లోభం, భయం, మాయ వల్ల దాన్ని వదిలిపెడితే, పతితుడవుతాడు.
అగ్నికార్యం తతః కుర్యాత్సాయంప్రాతః ప్రసన్నధీః । స్నాత్వా సంతర్పయేద్దేవానృషీన్పితృగణాంస్తథా
తరువాత, ఉదయం సాయంత్రం ప్రశాంతమైన మనసుతో అగ్నికార్యాలు చేయాలి. స్నానం చేసిన తర్వాత దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలను తృప్తిపరచాలి.
దేవతాభ్యర్చనం కుర్యాత్పుష్పైః పత్రైర్యవాంబుభిః । అభివాదనశీలః స్యాన్నిత్యం వృద్ధేషు ధర్మతః
దేవతలను పువ్వులు, ఆకులు, యవాలు, నీటితో పూజించాలి. ఎప్పుడూ వృద్ధులను ధర్మబద్ధంగా నమస్కరించడంలో శీలవంతుడై ఉండాలి.
అసావహం భో నామేతి సమ్యక్ప్రణతిపూర్వకమ్ । ఆయురారోగ్యసిద్ధ్యర్థం తంద్రాదిపరివర్జితః
ఆయురారోగ్యాల కోసం, మత్తు, అలసట లాంటి వాటిని విడిచిపెట్టి, 'నేను అముకుడు భో స్వామీ' అని వినయంగా నమస్కరించాలి.
ఆయుష్మాన్భవ సౌమ్యేతి వచో విప్రోఽభివాదనే । ఆకారశ్చాస్య నామ్నోంఽతే వాచ్యః పూర్వాక్షరప్లుతః
నమస్కారానికి ప్రతిగా బ్రాహ్మణుడు 'దీర్ఘాయుష్మాన్ కావాలి సౌమ్య' అని చెప్పాలి. పేరు చివరి అక్షరాన్ని దీర్ఘంగా పలకాలి.
యో న వేత్త్యభివాదస్య విప్రః ప్రత్యభివాదనమ్ । నాభివాద్యః స విదుషా యథా శూద్రస్తథైవ సః
నమస్కారానికి ఎలా ప్రతినమస్కారం చెప్పాలో తెలియని బ్రాహ్మణుడిని పండితులు నమస్కరించరాదు; అతను శూద్రుడితో సమానమే.
వ్యత్యస్తపాణినా కార్యం పాదసంగ్రహణం గురోః । సవ్యేన సవ్యః స్ప్రష్టవ్యో దక్షిణేన తు దక్షిణః
గురువు పాదాలను పట్టేటప్పుడు, ఎడమ కాలిని ఎడమ చేతితో, కుడి కాలిని కుడి చేతితో తాకాలి.
లౌకికం వైదికం వాపి తథాధ్యాత్మికమేవ వా । అవాప్య ప్రయతో జ్ఞానం తం పూర్వమభివాదయేత్
లోకికమైన, వేద సంబంధమైన, లేదా ఆధ్యాత్మికమైన జ్ఞానం ఏదైనా శ్రమతో పొందిన తర్వాత, ముందుగా గురువుని నమస్కరించాలి.
నోదకం ధారయేద్భైక్ష్యం పుష్పాణి సమిధస్తథా । ఏవంవిధాని చాన్యాని న దేవార్థేషు కర్మ్మసు
దేవతలకు సంబంధించిన పనుల్లో నీరు, భిక్ష, పువ్వులు, సమిధలు లేదా ఇలాంటి ఇతర వస్తువులు తీసుకెళ్లకూడదు.