వాసుదేవ ఉవాచ- మమ వాక్యం తు కర్తవ్యం తవ స్నేహాద్బ్రవీమ్యహమ్ । నిత్యం యజ్ఞరతో భూత్వా ప్రయాగే విగతజ్వరః
వాసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు — నా మాటలు తప్పక చేయాలి. నీపై ప్రేమతోనే నేను చెప్పుతున్నాను. నిత్యం యజ్ఞంలో నిమగ్నుడై, ప్రయాగంలో బాధలేని జీవితం గడుపు.
ప్రయాగం సంస్మరన్నిత్యం సహాస్మాభిర్యుధిష్ఠిర । స్వయం ప్రాప్స్యసి రాజేంద్ర స్వర్గలోకం తు శాశ్వతమ్
యుధిష్ఠిరా, మనతో పాటు నిత్యం ప్రయాగాన్ని స్మరించు. అప్పుడు నీవు స్వయంగా, రాజేంద్రా, శాశ్వతమైన స్వర్గలోకాన్ని పొందుతావు.
ప్రయాగమనుగచ్ఛేద్వా వసతే వాపి యో నరః । సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి
ఎవడు ప్రయాగానికి వెళ్తాడో, అక్కడ నివసిస్తాడో, అతడు అన్ని పాపాలనుండి పవిత్రుడై, స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.
ప్రతిగ్రహాదుపావృత్తః సన్తుష్టో నియతః శుచిః
ఎవడు ఇతరుల ఇచ్చిన దానాలు స్వీకరించకుండా, తృప్తిగా, నియమంగా, శుద్ధంగా ఉంటాడో—
అహంకారనివృత్తశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే । అకోపనశ్చ రాజేంద్ర సత్యవాదీ దృఢవ్రతః । ఆత్మోపమశ్చ భూతేషు స తీర్థఫలమశ్నుతే
అహంకారం లేని వాడు, రాజేంద్రా, తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతాడు. కోపం లేని వాడు, సత్యవాది, దృఢనిశ్చయంతో ఉండేవాడు, అన్ని జీవులను తనవలే భావించేవాడు — ఇతడు తీర్థఫలాన్ని పొందుతాడు.
ఋషిభిః క్రతవః ప్రోక్తా దేవైశ్చాపి యథాక్రమమ్ । న హి శక్యా దరిద్రేణ యజ్ఞాః ప్రాప్తుం మహీపతే
ఋషులు, దేవతలు యజ్ఞాలను వివిధ రీతుల్లో చెప్పారు. కానీ రాజా, దరిద్రుడు యజ్ఞాలు చేయడం సాధ్యం కాదు.
బహూపకరణో యజ్ఞో నానాసంభారసంభ్రమః । ప్రాప్యతే వివిధైరర్థ్యైః సమృద్ధైర్వా నరైః క్వచిత్
యజ్ఞానికి ఎన్నో పరికరాలు, అనేక సామగ్రి అవసరం. అది కొంతమంది ధనికులు లేదా వివిధ వనరులు ఉన్నవారు మాత్రమే చేయగలరు.
యో దరిద్రైరపి బుధైః శక్యః ప్రాప్తుం నరేశ్వర । తతో యజ్ఞఫలైః పుణ్యైస్తన్నిబోధ జనేశ్వర
మానవులలో అధిపతివైనవాడా, దరిద్రులలో కూడా పండితులు చేయగలదానిని విను. అది యజ్ఞఫలానికి సమానమైన పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది.
ఋషీణాం పరమం గుహ్యమిదం భరతసత్తమ । తీర్థాభిగమనం పుణ్యం యజ్ఞైరపి విశిష్యతే
భరతశ్రేష్ఠా, ఇది ఋషుల గొప్ప రహస్యం. తీర్థయాత్ర ఫలం యజ్ఞఫలాన్ని మించిపోతుంది.
దశకోటిసహస్రాణి త్రింశత్కోట్యస్తథాపరే । మాఘమాసే తు గంగాయాం గమిష్యంతి నరర్షభ
మానవశ్రేష్ఠా, మాఘమాసంలో గంగానదికి పదికోట్లయే కాదు, ముప్పై కోట్ల మంది మరింతగా వెళ్తారు.
స్వస్థో భవ మహారాజ భుక్త్వా రాజ్యమకంటకమ్ । పునర్ద్రక్ష్యసి రాజేంద్ర యజమానో విశేషతః
మహారాజా, నీవు సుఖంగా ఉండు. ఎలాంటి కష్టాలు లేకుండా రాజ్యం అనుభవించు. రాజేంద్రా, నీవు మళ్లీ యజ్ఞకర్తగా ప్రత్యేకంగా దర్శించబడతావు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే ప్రయాగమాహాత్మ్యం। నామ ఊనపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, స్వర్గఖండంలో, ప్రయాగ మహాత్మ్యము అనే నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ఋషయ ఊచుః- భవతా కథితం సర్వం యత్కించిత్పృష్టమేవ చ । ఇదానీమపి పృచ్ఛామ ఏకం వద మహామతే
ఋషులు ఇలా అన్నారు — మీరు చెప్పింది, మేము అడిగింది అన్నీ వివరంగా చెప్పారు. ఇప్పుడు మేము ఇంకొకటి అడుగుతున్నాం, మహామతివంతుడా, దయచేసి చెప్పండి.
ఏతేషాం ఖలు తీర్థానాం సేవనాద్యత్ఫలం లభేత్ । సర్వేషాం కిల కృత్వైకం కర్మ కేన చ లభ్యతే
ఈ తీర్థాలను సేవించడం వల్ల ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? ఒకే ఒక్క కార్యం చేసి, వాటి అన్నింటి ఫలితాన్ని ఎలా పొందవచ్చు?
ఏతన్నో బ్రూహి సర్వజ్ఞ కర్మైవం యది వర్తతే । సూత ఉవాచ- కర్మయోగః కిల ప్రోక్తో వర్ణానాం ద్విజపూర్వశః
సర్వజ్ఞుడా, అలాంటి కార్యం ఉంటే దయచేసి మాకు చెప్పండి. సూతుడు ఇలా అన్నాడు — వర్ణాలకూ, ముఖ్యంగా ద్విజులకు, కర్మయోగమే చెప్పబడింది.
నానావిధో మహాభాగాస్తత్ర చైకం విశిష్యతే । హరిభక్తిః కృతా యేన మనసా వచసా గిరా
మహాభాగులారా, ఆ కర్మయోగా అనేక విధాలుగా ఉంది. వాటిలో ఒకటి అత్యుత్తమం — మనసుతో, మాటతో, వాక్కుతో చేసే హరిభక్తి.
జితం తేన జితం తేన జితమేవ న సంశయః । హరిరేవ సమారాధ్యః సర్వదేవేశ్వరేశ్వరః
హరి దేవుని, దేవతలందరికీ అధిపతిని, ఒక్కరిని భక్తిగా పూజించినవాడు నిజంగా విజయం సాధించాడు, విజయం సాధించాడు, విజయం సాధించడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
హరినామమహామంత్రైర్నశ్యేత్పాపపిశాచకమ్ । హరేః ప్రదక్షిణం కృత్వా సకృదప్యమలాశయాః
హరి నామమహామంత్రాలతో పాపరూపమైన దయ్యం నశిస్తుంది. హరిని శుద్ధమైన మనసుతో ఒక్కసారి ప్రదక్షిణ చేయడానికే చాలు.
సర్వతీర్థసమాప్లావం లభంతే యన్న సంశయః । ప్రతిమాం చ హరేర్దృష్ట్వా సర్వతీర్థఫలం లభేత్
హరిని దర్శించేవారు అన్ని పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. హరి విగ్రహాన్ని చూస్తే అన్నీ తీర్థఫలితాలు లభిస్తాయి.
విష్ణునామపరం జప్త్వా సర్వమంత్రఫలం లభేత్ । విష్ణుప్రసాదతులసీమాఘ్రాయ ద్విజసత్తమాః
విష్ణువు నామాలను జపిస్తే అన్ని మంత్రాల ఫలితాన్ని పొందుతారు. విష్ణువుకు సమర్పించిన తులసిని వాసన పీల్చితే కూడా అదే ఫలితం లభిస్తుంది, మహర్షులారా.
ప్రచండం వికరాలం తద్యమస్యాస్యం న పశ్యతి । సకృత్ప్రణామీ కృష్ణస్య మాతుః స్తన్యం పిబేన్నహి
కృష్ణునికి ఒక్కసారి నమస్కరించినవాడు, యమధర్మరాజు భయంకరమైన ముఖాన్ని చూడడు. అలాంటి వాడి తల్లి పాలిచ్చినది వృథా కాదు.
హరిపాదే మనో యేషాం తేభ్యో నిత్యం నమోనమః । పుల్కసః శ్వపచో వాపి యే చాన్యే మ్లేచ్ఛజాతయః
హరి పాదాలలో మనస్సు నిలిపినవారికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. వారు పులిందులు, శ్వపచులు లేదా ఇతర విదేశీయులు అయినా సరే.
తేఽపి వంద్యా మహాభాగా హరిపాదైకసేవకాః । కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా
హరి పాదాలకు మాత్రమే సేవ చేసే వారు కూడా మహాభాగ్యులు, పూజ్యులు. మరి పుణ్యాత్ములు అయిన బ్రాహ్మణులు, భక్తులు, రాజర్షులు అయితే ఎంత గొప్పవారు!
హరౌ భక్తిం విధాయైవ గర్భవాసం న పశ్యతి । హరేరగ్రే స్వనైరుచ్చైర్నృత్యంస్తన్నామకృన్నరః
హరిలో భక్తిని పెంచుకున్నవాడు మళ్లీ గర్భంలోకి పోవడు. హరి ముందు గొప్పగా నామస్మరణ చేస్తూ నాట్యం చేసే వాడు కూడా అంతే.
పునాతి భువనం విప్రా గంగాది సలిలం యథా । దర్శనాత్స్పర్శనాత్తస్య ఆలాపాదపి భక్తితః
ఒక భక్తుని దర్శించడానికే, అతన్ని తాకడానికే, అతనితో భక్తితో మాట్లాడడానికే ఈ లోకమంతా పవిత్రమవుతుంది, బ్రాహ్మణులారా! అది గంగాది పవిత్ర నదుల వలె.
బ్రహ్మహత్యాదిభిః పాపైర్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః । హరేః ప్రదక్షిణం కుర్వన్నుచ్చైస్తన్నామకృన్నరః
హరికి ప్రదక్షిణ చేస్తూ, హరి నామాన్ని గొప్పగా పలికే వాడు బ్రహ్మహత్య వంటి పెద్ద పాపాలనుండి కూడా తప్పించుకుంటాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
కరతాలాదిసంధానం సుస్వరం కలశబ్దితమ్ । బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం తేనైవ కరతాలితమ్
చెయ్యి తట్టి, మధురమైన స్వరాలతో పాటలు పాడితే, బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలు కూడా ఆ చప్పట్లతో పోతాయి.
హరిభక్తికథాముక్త్వా ఖ్యాయికాం శృణుయాచ్చ యః । తస్య సందర్శనాదేవ పూతో భవతి మానవః
హరి భక్తి కథలు చెప్పకుండా, ఎవరు ఇతర కథలు వినినా, అలాంటి వారిని కేవలం చూడటంతోనే మనిషి పవిత్రుడవుతాడు.
కిం పునస్తస్య పాపానామాశంకా మునిపుంగవాః । తీర్థానాం చ పరం తీర్థం కృష్ణనామ మహర్షయః
అలాంటి వారి పాపాల గురించి ఇంకేం సందేహం ఉండగలదు, మునిశ్రేష్ఠులారా? కృష్ణుని నామమే అన్ని తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనది, మహర్షులారా!
తీర్థీకుర్వంతి జగతీం గృహీతం కృష్ణనామ యైః । తస్మాన్మునివరాః పుణ్యం నాతః పరతరం విదుః
కృష్ణుని నామాన్ని స్వీకరించినవారు ఈ భూమిని తీర్థంగా మార్చుతారు. అందుకే, మునిశ్రేష్ఠులారా, దీని కంటే గొప్ప పుణ్యం మరొకటి లేదు అని తెలుసుకోండి.