బ్రహ్మా సృజతి భూతాని స్థావరం జంగమం చ యత్ । తాన్యేతాని పరో లోకే విష్ణుః పాలయతి ప్రజాః
బ్రహ్మ దేవుడు స్థావరజంగమ జంతువులన్నిటినీ సృష్టిస్తాడు. ఆ సృష్టిలో ఉన్న ప్రాణులను పరమపదంలో విష్ణువు రక్షిస్తాడు.
కల్పాంతే తత్సమగ్రం హి రుద్రః సంహరతే జగత్ । న దదాతి చ నాధ్యేతి న కదాచిద్వినశ్యతి
కల్పాంతంలో రుద్రుడు ఈ జగత్తు అంతటినీ వినాశనం చేస్తాడు. ఆయన ఎవరికీ ఇస్తాడు కాదు, తీసుకోడు కూడా కాదు, ఎప్పుడూ నశించడు కూడా.
ఈశ్వరః సర్వభూతానాం యః పశ్యతి స పశ్యతి । ఉత్తరేణ ప్రతిష్ఠానాదిదానీం బ్రహ్మ తిష్ఠతి
ప్రతి ప్రాణికి అధిపతిగా ఉన్న ఇశ్వరుని ఎవడు చూస్తాడో వాడే నిజంగా చూస్తాడు. ఉత్తర దిక్కులో స్థిరమైన తరువాత ఇప్పుడు బ్రహ్మ అక్కడ ఉన్నాడు.
మహేశ్వరో వటే భూత్వా తిష్ఠతే పరమేశ్వరః । తతో దేవాః సగంధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః
పరమేశ్వరుడు మహేశ్వరుడిగా వటవృక్షం కింద నిలిచి ఉంటాడు. అప్పుడే దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు కూడా అక్కడికి చేరతారు.
రక్షంతి పరమం నిత్యం పాపకర్మపరాయణాన్ । యే తు చాన్యే చ తిష్ఠంతి న యాంతి పరమాం గతిమ్
పాపకార్యాలలో నిమగ్నమైనవారిని పరమాత్మను ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తారు. కానీ ఇంకొంతమంది అక్కడే ఉన్నా, వారు పరమగతిని పొందరు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- అప్యాహ మే యథాతత్త్వం యథైషాం తిష్ఠతే శ్రుతమ్ । కేన వా కారణేనైవ తిష్ఠంతి లోకసంమతాః
యుదిష్ఠిరుడు అడిగాడు — నీవు నాకు నిజంగా చెప్పు, వీరు ఎలా ఇక్కడ ఉంటారో, ఎందుకు లోకంలో గౌరవింపబడే వారు ఇక్కడే ఉంటారు?
మార్కండేయ ఉవాచ- ప్రయాగే నివసంత్యేతే బ్రహ్మవిష్ణుమహేశ్వరాః । కారణం తు ప్రవక్ష్యామి శృణు తత్త్వం యుధిష్ఠిర
మార్కండేయుడు చెప్పాడు — బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడు ప్రయాగక్షేత్రంలో నివసిస్తున్నారు. దానికి కారణం చెప్పుతాను, యుదిష్ఠిరా, నీవు శ్రద్ధగా విను.
పంచయోజనవిస్తీర్ణం ప్రయాగస్య తు మండలమ్ । తిష్ఠంతి రక్షణార్థాయ పాపకర్మనివారణాః
ప్రయాగం ప్రాంతం అయిదు యోజనాల వెడల్పుగా ఉంది. అక్కడ వారు పాపకర్మలను తొలగించేందుకు, రక్షణ కోసం ఉంటారు.
తస్మింస్తు స్వల్పకం పాపం నరకే పాతయిష్యతి । ఏవం బ్రహ్మా చ విష్ణుశ్చ ప్రయాగే సమహేశ్వరః
అక్కడ చిన్నపాటి పాపం చేసినా నరకంలో పడిపోతారు. అందుకే బ్రహ్మ, విష్ణువు, మహేశ్వరుడు ముగ్గురు కలిసి ప్రయాగంలో ఉంటారు.
సప్తద్వీపాః సముద్రాశ్చ పర్వతాశ్చ మహీతలే । తిష్ఠంతి ధ్రియమాణాశ్చ యావదాభూతసంప్లవమ్
ఈ భూమిపై ఉన్న ఏడు ద్వీపాలు, సముద్రాలు, పర్వతాలు అన్నీ, సమస్త ప్రాణుల లయం వరకు స్థిరంగా ఉంటాయి.
యే చాన్యే బహవః సర్వే తిష్ఠంతి చ యుధిష్ఠిర । పృథివీస్థానమారభ్య నిర్మితం దైవతైస్త్రిభిః
యుదిష్ఠిరా, ఇంకా అనేక మంది అక్కడే ఉంటారు. భూమి స్థాపన మొదలుకొని, ఇవన్నీ ఆ ముగ్గురు దేవతల చేత నిర్మించబడ్డాయి.
ప్రజాపతేరిదం క్షేత్రం ప్రయాగమితి విశ్రుతమ్ । ఏతత్పుణ్యం పవిత్రం చ ప్రయాగం తు యుధిష్ఠిర
ప్రజాపతికి చెందిన ఈ స్థలం ప్రయాగంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. యుదిష్ఠిరా, ఈ ప్రయాగం పవిత్రమైనది, పుణ్యమైనది.
స్వరాజ్యం కురు రాజేంద్ర భ్రాతృభిః సహితో భవ
రాజేంద్రా, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలిసి రాజ్యాన్ని పాలించు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే ప్రయాగమాహాత్మ్యే అష్టచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మమహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలోని ప్రయాగమాహాత్మ్యంలో నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
సూత ఉవాచ- భ్రాతృభిః సహితాః సర్వే పాండవా ధర్మనిశ్చయాః । బ్రాహ్మణేభ్యో నమస్కృత్వాగురుదేవాంస్త్వతర్పయన్
సూతుడు చెప్పాడు — అన్నదమ్ములతో కలిసి పాండవులు ధర్మబద్ధంగా బ్రాహ్మణులకు నమస్కరించి, గురువులను, దేవతలను సంతృప్తిపరిచారు.
వాసుదేవోఽపి తత్రైవ క్షణేనాభ్యాగతస్తదా । పాండవైః సహితైః సర్వైః పూజ్యమానః స మాధవః
అప్పుడే వాసుదేవుడు కూడా అక్కడికి వచ్చాడు. మాధవుడు పాండవులందరి చేత ఆరాధించబడ్డాడు.
కృష్ణేన సహితైః సర్వైః పునరేవ మహాత్మభిః । అభిషిక్తః స్వరాజ్యే తు ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః
కృష్ణుడు, ఇతర మహాత్ములతో కలిసి, ధర్మపుత్రుడు యుదిష్ఠిరుడు మళ్లీ రాజ్యాభిషేకం చేయించుకున్నాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే చైవ మార్కండేయో మహాత్మవాన్ । తతః స్వస్తీతి చోక్త్వా వై క్షణాదాశ్రమమాగతః
అంతలోనే మహాత్ముడు మార్కండేయుడు 'మీరు క్షేమంగా ఉండండి' అని చెప్పి వెంటనే తన ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.
యుధిష్ఠిరోఽపి ధర్మాత్మా భ్రాతృభిః సహితస్తు సః । మహాదానం దదౌ చాథ ధర్మపుత్రో యుధిష్ఠిరః
ధర్మబుద్ధి కలిగిన యుధిష్ఠిరుడు తన అన్నదమ్ములతో కలిసి గొప్ప దానం చేశాడు. ధర్మపుత్రుడు అయిన యుధిష్ఠిరుడు అప్పుడు మహాదానం ఇచ్చాడు.
యస్త్విదం కల్యముత్థాయ పఠతే వా శృణోతి వా । ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో విష్ణులోకం స గచ్ఛతి
ఎవడు శుభసమయంలో లేచి ఈ కథను చదువుతాడో, వినుతాడో, అతడు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తుడై, విష్ణు లోకానికి వెళ్తాడు.
వాసుదేవ ఉవాచ- మమ వాక్యం తు కర్తవ్యం తవ స్నేహాద్బ్రవీమ్యహమ్ । నిత్యం యజ్ఞరతో భూత్వా ప్రయాగే విగతజ్వరః
వాసుదేవుడు ఇలా అన్నాడు — నా మాటలు తప్పక చేయాలి. నీపై ప్రేమతోనే నేను చెప్పుతున్నాను. నిత్యం యజ్ఞంలో నిమగ్నుడై, ప్రయాగంలో బాధలేని జీవితం గడుపు.
ప్రయాగం సంస్మరన్నిత్యం సహాస్మాభిర్యుధిష్ఠిర । స్వయం ప్రాప్స్యసి రాజేంద్ర స్వర్గలోకం తు శాశ్వతమ్
యుధిష్ఠిరా, మనతో పాటు నిత్యం ప్రయాగాన్ని స్మరించు. అప్పుడు నీవు స్వయంగా, రాజేంద్రా, శాశ్వతమైన స్వర్గలోకాన్ని పొందుతావు.
ప్రయాగమనుగచ్ఛేద్వా వసతే వాపి యో నరః । సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి
ఎవడు ప్రయాగానికి వెళ్తాడో, అక్కడ నివసిస్తాడో, అతడు అన్ని పాపాలనుండి పవిత్రుడై, స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.
ప్రతిగ్రహాదుపావృత్తః సన్తుష్టో నియతః శుచిః
ఎవడు ఇతరుల ఇచ్చిన దానాలు స్వీకరించకుండా, తృప్తిగా, నియమంగా, శుద్ధంగా ఉంటాడో—
అహంకారనివృత్తశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే । అకోపనశ్చ రాజేంద్ర సత్యవాదీ దృఢవ్రతః । ఆత్మోపమశ్చ భూతేషు స తీర్థఫలమశ్నుతే
అహంకారం లేని వాడు, రాజేంద్రా, తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతాడు. కోపం లేని వాడు, సత్యవాది, దృఢనిశ్చయంతో ఉండేవాడు, అన్ని జీవులను తనవలే భావించేవాడు — ఇతడు తీర్థఫలాన్ని పొందుతాడు.
ఋషిభిః క్రతవః ప్రోక్తా దేవైశ్చాపి యథాక్రమమ్ । న హి శక్యా దరిద్రేణ యజ్ఞాః ప్రాప్తుం మహీపతే
ఋషులు, దేవతలు యజ్ఞాలను వివిధ రీతుల్లో చెప్పారు. కానీ రాజా, దరిద్రుడు యజ్ఞాలు చేయడం సాధ్యం కాదు.
బహూపకరణో యజ్ఞో నానాసంభారసంభ్రమః । ప్రాప్యతే వివిధైరర్థ్యైః సమృద్ధైర్వా నరైః క్వచిత్
యజ్ఞానికి ఎన్నో పరికరాలు, అనేక సామగ్రి అవసరం. అది కొంతమంది ధనికులు లేదా వివిధ వనరులు ఉన్నవారు మాత్రమే చేయగలరు.
యో దరిద్రైరపి బుధైః శక్యః ప్రాప్తుం నరేశ్వర । తతో యజ్ఞఫలైః పుణ్యైస్తన్నిబోధ జనేశ్వర
మానవులలో అధిపతివైనవాడా, దరిద్రులలో కూడా పండితులు చేయగలదానిని విను. అది యజ్ఞఫలానికి సమానమైన పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది.
ఋషీణాం పరమం గుహ్యమిదం భరతసత్తమ । తీర్థాభిగమనం పుణ్యం యజ్ఞైరపి విశిష్యతే
భరతశ్రేష్ఠా, ఇది ఋషుల గొప్ప రహస్యం. తీర్థయాత్ర ఫలం యజ్ఞఫలాన్ని మించిపోతుంది.
దశకోటిసహస్రాణి త్రింశత్కోట్యస్తథాపరే । మాఘమాసే తు గంగాయాం గమిష్యంతి నరర్షభ
మానవశ్రేష్ఠా, మాఘమాసంలో గంగానదికి పదికోట్లయే కాదు, ముప్పై కోట్ల మంది మరింతగా వెళ్తారు.