యథాత్మనస్తథా సర్వాన్దానం విప్రేషు దాపయేత్ । ఐశ్వర్యలోభాన్మోహాద్వా గచ్ఛేద్యానేన యో నరః
తాను పొందినట్లే అందరికీ బ్రాహ్మణులకు దానం చేయించేవాడు, కానీ ధనలోభంతో లేదా మాయతో వాహనంలో ప్రయాణించేవాడు—
నిష్ఫలం తస్య తత్తీర్థం తస్మాద్యానం పరిత్యజేత్ । గంగాయమునయోర్మధ్యే యస్తు కన్యాం ప్రయచ్ఛతి
అతనికి ఆ తీర్థయాత్ర ఫలించదు. అందుకే వాహన ప్రయాణాన్ని వదిలేయాలి. కానీ గంగా, యమున మధ్యలో ఎవరు కన్యను వివాహానికి ఇస్తారో—
ఆర్షేణ తు విధానేన యథావిభవసంభవమ్ । న పశ్యతి యమం ఘోరం నరకం తేన కర్మణా
ఋషుల విధానాన్ని అనుసరించి, తన శక్తికి తగినంతగా ఇచ్చేవాడు, అతడు యమధర్మరాజుని కూడా, నరకాన్ని కూడా చూడడు.
ఉత్తరాన్స కురూన్గత్వా మోదతే కాలమక్షయమ్ । పుత్రాంస్తు దారాఁల్లభతే ధార్మికాన్నయసంయుతాన్
అతడు ఉత్తరకురుదేశానికి వెళ్లి ఎప్పటికీ తీరని ఆనందాన్ని అనుభవిస్తాడు. ధర్మబద్ధమైన పిల్లలు, భార్యలను పొందుతాడు.
తత్ర దానం ప్రదాతవ్యం యథావిభవసంభవమ్ । తేన తీర్థఫలైనైవ వర్ద్ధతే నాత్ర సంశయః
అక్కడ తన శక్తికి తగినంతగా దానం చేయాలి. దానివల్ల తీర్థయాత్ర ఫలం మరింత పెరుగుతుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స్వర్గే తిష్ఠతి రాజేంద్ర యావదాభూతసంప్లవమ్ । వటమూలం సమాశ్రిత్య యస్తు ప్రాణాన్పరిత్యజేత్
ఓ రాజా, అతడు సృష్టి అంతమయ్యే వరకు స్వర్గంలో ఉంటాడు. ఎవరు వటవృక్షం కింద ప్రాణాలు విడిచినా—
సర్వలోకానతిక్రమ్య రుద్రలోకం చ గచ్ఛతి । తత్ర తే ద్వాదశాదిత్యాస్తపంతే రుద్రమాశ్రితాః
అతడు అన్ని లోకాల్నీ దాటి రుద్రుని లోకానికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ పన్నెండు ఆదిత్యులు రుద్రుని ఆశ్రయించి తపస్సు చేస్తారు.
నిర్దహంతి జగత్సర్వం వటమూలం న దహ్యతే । నష్టచంద్రార్కపవనం యదా చైకార్ణవం జగత్
వారు మొత్తం లోకాన్ని కాల్చినా, వటవృక్షం మూలం మాత్రం కాలిపోదు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి లేనప్పుడు, లోకం మొత్తం ఒకే సముద్రంగా మారినప్పుడు—
స్వపిత్యత్రైవ వై విష్ణుర్జాయమానః పునః పునః । దేవదానవగంధర్వ ఋషయః సిద్ధచారణాః
అక్కడే విష్ణువు మళ్ళీ మళ్ళీ జన్మిస్తూ నిద్రిస్తాడు. దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు—
సదా సేవంతి తత్తీర్థం గంగాయమునసంగమే । తత్ర గచ్ఛంతి రాజేంద్ర ప్రయాగే సంయుతం చ యత్
ఎప్పుడూ ఆ గంగా-యమునల సంగమం వద్ద ఉన్న పవిత్ర స్థలాన్ని సేవిస్తారు. అక్కడే వారు, ఓ రాజా, ప్రాయాగాన్ని చేరుకుంటారు.
తత్ర బ్రహ్మాదయో దేవా దిశశ్చైవ దిగీశ్వరాః । లోకపాలాశ్చ సాధ్యాశ్చ పితరో లోకసంమతాః
అక్కడ బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, దిక్కులు, వాటి పాలకులు, లోకపాళకులు, సాధ్యులు, గౌరవనీయమైన పితృదేవతలు—
సనత్కుమారప్రముఖాస్తథైవ పరమర్షయః । అంగిరప్రముఖాశ్చైవ తథా బ్రహ్మర్షయః పరే
సనత్కుమారుడు మొదలైన మహర్షులు, అంగిరసుడు మొదలైన బ్రహ్మర్షులు కూడా—
తథా నాగాశ్చ సిద్ధాశ్చ సుపర్ణాః ఖేచరాశ్చ యే । సరితః సాగరాః శైలా నాగా విద్యాధరాస్తథా
అలాగే నాగులు, సిద్ధులు, సుపర్ణులు, ఆకాశంలో సంచరించే వారు, నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, నాగులు, విద్యాధరులు కూడా—
హరిశ్చ భగవానాస్తే ప్రజాపతిపురస్కృతః । గంగాయమునయోర్మధ్యే పృథివ్యా జఘనం స్మృతమ్
హరి భగవంతుడు ప్రజాపతులతో కూడి అక్కడ ఉంటాడు. గంగా-యమునల మధ్యభాగాన్ని భూమికి గర్భంగా భావిస్తారు.
ప్రయాగం రాజశార్దూల త్రిషులోకేషు విశ్రుతమ్ । తతః పుణ్యతమం నాస్తి త్రిషులోకేషు భారత
ఓ రాజశార్దూల, ప్రాయాగం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. మూడు లోకాలలో దానికంటే పవిత్రమైనది మరొకటి లేదు, ఓ భారత.
శ్రవణాత్తస్య తీర్థస్య నామసంకీర్తనాదపి । మృత్తికా లంభనాద్వాపి నరః పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఆ తీర్థస్థలాన్ని వినడం, దాని నామస్మరణ చేయడం, లేదా మట్టిని తాకడం వల్ల కూడా మనిషి పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
తత్రాభిషేకం యః కుర్య్యాత్సంగమే సంశితవ్రతః । తుల్యం ఫలమవాప్నోతి రాజసూయాశ్వమేధయోః
సంగమంలో నియమంగా అభిషేకం చేసే వాడు, రాజసూయ యాగం, అశ్వమేధ యాగం చేసినంత ఫలితం పొందుతాడు.
న వేదవచనాత్తాత న లోకవచనాదపి । మతిరుత్క్రమణీయా తే ప్రయాగగమనం ప్రతి
ప్రియమైనవాడా, ప్రయాగానికి వెళ్లే విషయంలో వేదాలు చెప్పిన మాటలు గానీ, లోకంలో చెప్పిన మాటలు గానీ, నీ మనసును తారుమారు చేయకూడదు.
దశతీర్థసహస్రాణి షష్టికోట్యస్తథాపరాః । యేషాం సాన్నిధ్యమత్రైవ కీర్తనాత్కురునందన
కురునందన, ఇక్కడే పది వేల తీర్థాలు, అరవై కోట్ల sacred స్థలాలు కీర్తించడమే వల్ల అవి సన్నిహితంగా ఉంటాయి.
యా గతిర్యోగయుక్తస్య సదుత్థస్య మనీషిణః । సా గతిస్త్యజతః ప్రాణాన్గంగాయమునసంగమే
యోగంలో నిమగ్నమై, మంచి మార్గంలో నడిచే జ్ఞానులు పొందే గమ్యం, గంగా యమునా సంగమంలో ప్రాణాలు విడిచే వారికి కూడా అదే గమ్యం లభిస్తుంది.
తేన జీవంతి లోకేఽస్మిన్యత్ర యత్ర యుధిష్ఠిర । యే ప్రయాగం న సంప్రాప్తాస్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్
యుదిష్ఠిరా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ప్రయాగానికి రాని వారు, ఈ లోకంలోనే జీవిస్తారు.
ఏవం దృష్ట్వా తు తత్తీర్థం ప్రయాగం పరమం పదమ్ । ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యః శశాంక ఇవ రాహుణా
అలా ఆ పవిత్రమైన ప్రయాగ తీర్థాన్ని దర్శించినవాడు, చంద్రుడు రాహువుతో విడిపోవడం లాగానే, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
కంబలాశ్వతరౌ నాగౌ యమునా దక్షిణే తటే । తత్ర స్నాత్వా చ పీత్వా చ ముచ్యతే సర్వపాతకైః
యమునా నది దక్షిణ తీరంలో కంబల, అశ్వతర అనే రెండు ఏనుగులు ఉంటాయి. అక్కడ స్నానం చేసి, నీరు తాగితే అన్ని పాపాలు పోతాయి.
తత్ర గత్వా తు తత్స్థానం మహాదేవస్య ధీమతః । నరస్తారయతే సర్వాన్దశాతీతాన్దశాపరాన్
ధీమంతుడైన మహాదేవుని ఆ స్థలానికి వెళ్లినవాడు, పది తరాలు ముందు, పది తరాలు తర్వాత ఉన్నవారిని రక్షిస్తాడు.
కృత్వాభిషేకం తు నరః సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్ । స్వర్గలోకమవాప్నోతి యావదాభూతసంప్లవమ్
అక్కడ అభిషేకం చేసినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు స్వర్గంలో ఉంటాడు.
పూర్వపార్శ్వే తు గంగాయాం త్రిషు లోకేషు భారత । కూపం చైవ తు సాముద్రం ప్రతిష్ఠానం తు విశ్రుతమ్
భారతా, గంగా నది తూర్పు వైపున మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన సాముద్ర అనే బావి, ప్రతిష్ఠాన అనే ప్రఖ్యాత స్థలం ఉన్నాయి.
బ్రహ్మచారీ జితక్రోధస్త్రిరాత్రం యది తిష్ఠతి । సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్
కోపాన్ని జయించిన బ్రహ్మచారి అక్కడ మూడు రాత్రులు ఉండగలిగితే, అన్ని పాపాలు పోయి, అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఉత్తరేణ ప్రతిష్ఠానాద్భాగీరథ్యాస్తు పూర్వతః । హంసప్రపతనం నామ తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్
ప్రతిష్ఠానకు ఉత్తరంగా, భాగీరథి నదికి తూర్పున, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన హంసప్రపతన అనే తీర్థం ఉంది.
అశ్వమేధఫలం తస్మిన్స్నాతమాత్రస్య భారత । యావచ్చన్ద్రశ్చ సూర్యశ్చ తావత్స్వర్గే మహీయతే
భారతా, ఆ స్థలంలో స్నానం చేసినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంత కాలం స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు.
ఉర్వశీపులినే రమ్యే విపులే హంసపాండురే । సలిలైస్తర్ప్పయేద్యస్తు పితౄంస్తత్ర విమత్సరః
హంసల వలె తెల్లగా, విశాలంగా, అందమైన ఉర్వశీ తీరంలో, ఎవడు అసూయ లేకుండా అక్కడ తండ్రులకు నీరు సమర్పిస్తాడో—