ప్రాజాపత్యం తథా తీర్థం స్వర్గద్వారం తథైవ చ । జంబుకేశ్వరమిత్యుక్తం ధర్మాఖ్యం తీర్థముత్తమమ్
ప్రజాపత్య తీర్థం, స్వర్గద్వార తీర్థం, జంబుకేశ్వరమని ప్రసిద్ధమైనది, ధర్మం అనే ఉత్తమ తీర్థం కూడా ఉన్నాయి.
గయాతీర్థం పరం తీర్థం తీర్థం చైవ మహానదీ । నారాయణపరం తీర్థం వాయుతీర్థమనుత్తమమ్
గయా అనే పరమ తీర్థం, మహానది తీర్థం, నారాయణ తీర్థం, అపూర్వమైన వాయు తీర్థం కూడా ఉన్నాయి.
జ్ఞానతీర్థం పరం గుహ్యం వారాహం తీర్థముత్తమమ్ । యమతీర్థం యథాపుణ్యం తీర్థం సంమూర్తికం శుభమ్
జ్ఞానతీర్థం అనేది అత్యంత రహస్యమైనది, అద్భుతమైన వారాహతీర్థం, యమతీర్థానికి సమానమైన పుణ్యమున్నది, అలాగే శుభకరమైన సమ్మూర్తికతీర్థం కూడా ఉన్నాయి.
అగ్నితీర్థం మహారాజ కలశేశ్వరముత్తమమ్ । నాగతీర్థం సోమతీర్థం సూర్యతీర్థం తథైవ చ
అగ్నితీర్థం, మహారాజా, అద్భుతమైన కలశేశ్వరతీర్థం, నాగతీర్థం, సోమతీర్థం, అలాగే సూర్యతీర్థం కూడా ఉన్నాయి.
పర్వతాఖ్యం మహాగుహ్యం మణికర్ణ్యమనుత్తమమ్ । ఘటోత్కచం తీర్థవరం శ్రీతీర్థం చ పితామహమ్
పర్వతం అనే పేరుగల మహా రహస్యమైన తీర్థం, మణికర్ణిక అనే అపూర్వమైన తీర్థం, ఘటోత్కచ అనే ఉత్తమమైన తీర్థం, అలాగే పితామహుడైన శ్రీతీర్థం ఉన్నాయి.
గంగాతీర్థం తు దేవేశం యయాతేస్తీర్థముత్తమమ్ । కాపిలం చైవ సోమేశం బ్రహ్మతీర్థమనుత్తమమ్
గంగాతీర్థం, దేవేశ్వరుడు, అద్భుతమైన యయాతితీర్థం, అలాగే కపిల, సోమేశ్వరుడు, అపూర్వమైన బ్రహ్మతీర్థం ఉన్నాయి.
తత్ర లింగం పురాణీయం స్థాతుం బ్రహ్మా యథాగతః । తదానీం స్థాపయామాస విష్ణుస్తల్లింగమైశ్వరమ్
అక్కడ పురాతన లింగాన్ని బ్రహ్మ వచ్చి నిలిపాడు. ఆ తరువాత విష్ణువు ఆ దైవిక లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాడు.
తత్ర స్నాత్వా సమాగమ్య బ్రహ్మా ప్రోవాచ తం హరిమ్ । మయానీతమిదం లింగం కస్మాత్స్థాపితవానసి
అక్కడ స్నానం చేసి కలిసిన తరువాత, బ్రహ్మ హరిని ఇలా అడిగాడు: 'ఈ లింగాన్ని నేను తీసుకొచ్చాను. మరి నీవు ఎందుకు ప్రతిష్ఠించావు?'
తమాహ విష్ణుస్త్వత్తోఽపి రుద్రే భక్తిర్దృఢా మమ । తస్మాత్ప్రతిష్ఠితం లిగం నామ్నా తవ భవిష్యతి
విష్ణువు అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవంటే కన్నా నాకు రుద్రునిపై భక్తి మరింత బలంగా ఉంది. అందుకే ఈ లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించాను. ఇది నీ పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతుంది.'
భూతేశ్వరం తథా తీర్థం తీర్థం ధర్మసముద్భవమ్ । గంధర్వతీర్థం సుశుభం వాహ్నేయం తీర్థముత్తమమ్
భూతేశ్వరతీర్థం, ధర్మం నుంచి జన్మించిన తీర్థం, శుభకరమైన గంధర్వతీర్థం, అద్భుతమైన వాహ్నేయతీర్థం ఉన్నాయి.
దౌర్వాసికం వ్యోమతీర్థం చంద్రతీర్థం యుధిష్ఠిర । చింతాంగదేశ్వరం తీర్థం పుణ్యం విద్యాధరేశ్వరమ్
దౌర్వాసికతీర్థం, వ్యోమతీర్థం, చంద్రతీర్థం, యుధిష్ఠిరా, పుణ్యమైన చింతాంగదేశ్వరతీర్థం, విద్యాధరేశ్వరతీర్థం ఉన్నాయి.
కేదారతీర్థముగ్రాఖ్యం కాలంజరమనుత్తమమ్ । సారస్వతం ప్రభాసం చ రుద్రకర్ణహ్రదం శుభమ్
ఉగ్ర అనే పేరుగల కేదారతీర్థం, అపూర్వమైన కాలంజరతీర్థం, సారస్వతతీర్థం, ప్రభాసతీర్థం, శుభకరమైన రుద్రకర్ణహ్రదం ఉన్నాయి.
కోకిలాఖ్యం మహాతీర్థం తీర్థం చైవ మహాలయమ్ । హిరణ్యగర్భం గోప్రేక్షం తీర్థం చైవమనుత్తమమ్
కోకిల అనే పేరుగల మహాతీర్థం, మహాలయతీర్థం, హిరణ్యగర్భతీర్థం, గోప్రేక్షతీర్థం, అలాగే అపూర్వమైన తీర్థం ఉన్నాయి.
ఉపశాంతం శివం చైవ వ్యాఘ్రేశ్వరమనుత్తమమ్ । త్రిలోచనం మహాతీర్థం లోకార్కం చోత్తరాహ్వయమ్
ఉపశాంతతీర్థం, శివతీర్థం, అపూర్వమైన వ్యాఘ్రేశ్వరతీర్థం, మహాతీర్థమైన త్రిలోచనతీర్థం, ఉత్తర అని పిలిచే లోకార్కతీర్థం ఉన్నాయి.
కపాలమోచనం తీర్థం బ్రహ్మహత్యావినాశనమ్ । శుక్రేశ్వరం మహాపుణ్యమానందపురముత్తమమ్
కపాలమోచనతీర్థం, బ్రహ్మహత్య పాపాన్ని నాశనం చేసే తీర్థం, మహాపుణ్యమైన శుక్రేశ్వరతీర్థం, అద్భుతమైన ఆనందపురం ఉన్నాయి.
ఏవమాదీని తీర్థాని వారాణస్యాం స్థితాని వై । న శక్యం విస్తరాద్వక్తుం కల్పకోటిశతైరపి
ఇలా వారణాసిలో ఎన్నో తీర్థాలు ఉన్నాయి. వాటిని పూర్తిగా వివరించటం లక్షల సంవత్సరాలు గడిచినా సాధ్యం కాదు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే వారాణసీమాహాత్మ్యే సప్తత్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో వారణాసీ మహాత్మ్యాన్ని వివరించే ముప్పై ఏడు అధ్యాయం ముగిసింది.
నారద ఉవాచ- వారాణస్యాశ్చ మాహాత్మ్యం తస్యాం తీర్థాని చ ప్రభో । కథితాని సమాసేన తీర్థాన్యన్యాని సంశృణు
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — వారణాసి మహిమను, అక్కడి తీర్థాలను సంక్షిప్తంగా వివరించావు ప్రభూ. ఇప్పుడు మరిన్ని తీర్థాల గురించి విను.
తతో గయాం సమాసాద్య బ్రహ్మచారీ సమాహితః । అశ్వమేధమవాప్నోతి గమనాదేవ భారత
తర్వాత, గయకు చేరుకున్న బ్రహ్మచారి, అక్కడికి వెళ్ళిన కేవలం కారణంగా అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు, ఓ భారతా.
యత్రాక్షయ్యవటో నామ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః । పితౄణాం తత్ర వై దత్తమక్షయం భవతి ప్రభో
అక్కడ అక్షయవటము అనే మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన వటవృక్షం ఉంది. అక్కడ పితృదేవతలకు ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ తగ్గదు ప్రభూ.
మహానద్యాముపస్పృశ్య తర్పయేత్పితృదేవతాః । అక్షయాన్ప్రాప్నుయాల్లోకాన్కులం చైవ సముద్ధరేత్
పెద్ద నదిలో స్నానం చేసి, పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించాలి. అలా చేసినవాడు అక్షయమైన లోకాలను పొందుతాడు, తన వంశాన్ని కూడా పైకి లేపుతాడు.
తతో బ్రహ్మసరో గచ్ఛేద్బ్రహ్మారణ్యోపసేవితమ్ । పుండరీకమవాప్నోతి ప్రభాతమివ శర్వరీ
ఆ తరువాత బ్రహ్మసరోవరం అనే తపస్వులు సందర్శించే ప్రదేశానికి వెళ్లాలి. అప్పుడు రాత్రి వెళ్ళిపోతూ ఉదయం వచ్చినట్టు, పుండరీకం అనే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
సరసి బ్రహ్మణా తత్ర యూపశ్రేష్ఠః సముచ్ఛ్రితః । యూపం ప్రదక్షిణం కృత్వా వాజపేయఫలం లభేత్
ఆ బ్రహ్మసరోవరంలో గొప్ప యూపస్తంభం ఉంది. దాని చుట్టూ ప్రదక్షిణగా తిరిగితే వాజపేయ యాగఫలం లభిస్తుంది.
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర ధేనుకం లోకవిశ్రుతమ్ । ఏకారాత్రోషితో రాజన్ప్రయచ్ఛేత్తిలధేనుకామ్
తర్వాత రాజా, ప్రజలందరికీ ప్రసిద్ధమైన ధేనుక అనే స్థలానికి వెళ్లాలి. అక్కడ ఒక రాత్రి ఉండి, తిలధేనుకను సమర్పించాలి.
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా సోమలోకం వ్రజేద్ధ్రువమ్ । తత్ర చిహ్నం మహారాజ అద్యాపి హి న సంశయః
అక్కడ అన్ని పాపాలనుండి శుద్ధమైన మనస్సుతో ఉన్నవాడు ఖచ్చితంగా సోమలోకాన్ని చేరుతాడు. ఈ గుర్తు ఇప్పటికీ ఉంది, మహారాజా, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
కపిలా సహవత్సా వై పర్వతే విచరత్యుతః । సవత్సాయాః పదాన్యస్యా దృశ్యంతేఽద్యాపి భారత
ఒక గోధుమ రంగు ఆవు, దాని కూనతో కలిసి ఆ పర్వతంలో సంచరిస్తుంది. ఆ ఆవు కూనతో వేసిన అడుగుల గుర్తులు ఇప్పటికీ కనిపిస్తాయి, ఓ భారత వంశజా.
తేషూపస్పృశ్య రాజేంద్ర పదేషు నృపసత్తమ । యత్కించిదశుభం పాపం తత్ప్రణశ్యతి భారత
ఆ అడుగుల దగ్గర స్నానం చేస్తే, రాజా, ఎంతటి అశుభం లేదా పాపం ఉన్నా, అది నశిస్తుంది, ఓ భారత వంశజా.
తతో గృధ్రవటం గచ్ఛేత్స్థానం దేవస్య శూలినః । స్నాయాత్తు భస్మనా తత్ర సంగమ్య వృషభధ్వజమ్
తర్వాత గృధ్రవట అనే శూలధారి దేవుని స్థలానికి వెళ్లాలి. అక్కడ బస్మంతో స్నానం చేసి, వృషభధ్వజుడిని పూజించాలి.
బ్రాహ్మణేన భవేచ్చీర్ణం వ్రతం ద్వాదశవార్షికమ్ । ఇతరేషాం తు వర్ణానాం సర్వపాపం ప్రణశ్యతి
బ్రాహ్మణుడు అక్కడ ద్వాదశ సంవత్సరాల వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే అది పూర్తవుతుంది. ఇతర వర్ణాలకు అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి.
గచ్ఛేత తత ఉద్యంతం పర్వతం గీతనాదితమ్ । సావిత్రం తు పదం తత్ర దృశ్యతే భరతర్షభ
ఆ తరువాత పాటలతో మారుమోగే ఉదయించే పర్వతానికి వెళ్లాలి. అక్కడ సావిత్రి పాదం కనిపిస్తుంది, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠా.