వృషాధిరూఢా పురుషైస్తాదృశైరేవ సంవృతా । పుష్పవృష్టిం విముంచంతి ఖేచరాస్తత్సమంతతః
వృషభంపై కూర్చొని, తనలాంటి పురుషులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆకాశవాసులు అన్ని వైపులా పుష్పవృష్టి చేశారు.
గణేశ్వరీ స్వయం భూత్వా న దృష్టా తత్క్షణాత్తతః । దృష్ట్వా తదాశ్చర్యవరం ప్రశశంసుః సురాదయః
ఆ మృగి తానే గణపతిగా మారి, ఆ క్షణం తర్వాత కనిపించలేదు. ఆ అద్భుతాన్ని చూసి దేవతలు మొదలైనవారు అందరూ ప్రశంసించారు.
తన్మహేశస్య వై లింగం కపర్దీశ్వరముత్తమమ్ । స్మృత్వైవాశేషపాపౌఘాత్క్షిప్రమస్య విముంచతి
ఆ మహేశుని కపర్దీశ్వరుని లింగాన్ని స్మరించినవాడు, అన్ని పాపబంధాల నుండి త్వరగా విముక్తి పొందుతాడు.
కామక్రోధాదయో దోషా వారాణసీ నివాసినామ్ । విఘ్నాః సర్వే వినశ్యంతి కపర్దీశ్వరపూజనాత్
వారాణసిలో నివసించే వారికి కామం, కోపం వంటి దోషాలు, అన్ని విఘ్నాలు, కపర్దీశ్వరుని పూజ వల్ల నశించిపోతాయి.
తస్మాత్సదైవ ద్రష్టవ్యం కపర్దీశ్వరముత్తమమ్ । పూజితవ్యం ప్రయత్నేన స్తోతవ్యం వైదికైస్తవైః
కాబట్టి, ఆ కపర్దీశ్వరుని ఎప్పుడూ దర్శించాలి, శ్రద్ధతో పూజించాలి, వేదమంత్రాలతో స్తుతించాలి.
ధ్యాయతాం చాత్ర నియతం యోగినాం శాంతచేతసామ్ । జాయతే యోగసిద్ధిః స్యాత్షణ్మాసేన న సంశయః
అక్కడ నియమంగా ధ్యానం చేసే శాంతమైన మనస్సు గల యోగులకు, ఆరు నెలల్లో యోగసిద్ధి కలుగుతుంది — ఇందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు.
బ్రహ్మహత్యాదయః పాపా వినశ్యంత్యస్య పూజనాత్ । పిశాచమోచనే కుండే స్నాతః స్యాత్ప్రశమో యతః
బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు కూడా ఆయన పూజ వల్ల నశిస్తాయి. పిశాచమోచన కుండలో స్నానం చేసినవాడు శాంతిని పొందుతాడు.
తస్మిన్క్షేత్రే పురా విప్రస్తపస్వీ సంశితవ్రతః । శంకుకర్ణ ఇతి ఖ్యాతః పూజయామాస శంకరమ్
ఆ పవిత్ర క్షేత్రంలో, పుర్వకాలంలో శంకుకర్ణుడు అనే కఠినవ్రతధారి బ్రాహ్మణుడు శంకరుని భక్తిగా పూజించాడు.
జజాప రుద్రమనిశం ప్రణవం బ్రహ్మరూపిణమ్ । పుష్పధూపాదిభిస్తోత్రైః నమస్కారైః ప్రదక్షిణైః
ఆ మహర్షి నిరంతరం రుద్ర స్తోత్రాన్ని, పరబ్రహ్మ స్వరూపమైన ఓంకారాన్ని జపిస్తూ, పుష్పాలు, ధూపం వంటి పూజాసామగ్రులతో, స్తుతులతో, నమస్కారాలతో, ప్రదక్షిణలతో భక్తిపూర్వకంగా ఆరాధించేవాడు.
ఉపాసీతాత్ర యోగాత్మా కృత్వా దీక్షాం తు నైష్ఠికీమ్ । కదాచిదాగతం ప్రేతం పశ్యతి స్మ క్షుధాన్వితమ్
అక్కడ ఆ యోగి జీవితాంతం నియమాన్ని పాటిస్తూ ధ్యానంలో లీనమై పూజ చేసేవాడు. ఒకసారి ఆకలితో బాధపడుతూ వచ్చిన ఒక ప్రేతాన్ని చూశాడు.
అస్థిచర్మ పినద్ధాంగం నిశ్వసంతం ముహుర్ముహుః । తం దృష్ట్వా స మునిశ్రేష్ఠః కృపయా పరయా యుతః
ఆ ప్రేతం ఎముకలు, చర్మంతో కట్టబడి, మళ్లీ మళ్లీ ఊపిరి పీలుస్తూ కనిపించింది. దాన్ని చూసిన ఆ మహర్షి హృదయం లోతుగా కరుణతో నిండిపోయింది.
ప్రోవాచ కో భవాన్కస్మాద్దేశాద్దేశమిమం శ్రితః । తస్మై పిశాచః క్షుధయా పీడ్యమానోఽబ్రవీద్వచః
ఆ మహర్షి, "నీవెవరు? ఏ ప్రాంతం నుంచి ఇక్కడకు వచ్చావు?" అని అడిగాడు. ఆకలితో బాధపడుతున్న ఆ పిశాచుడు ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
పూర్వజన్మన్యహం విప్రో ధనధాన్యసమన్వితః । పుత్రపౌత్రాదిభిర్యుక్తః కుటుంబభరణోత్సుకః
"మునుపటి జన్మలో నేను ధనం, ధాన్యంతో కూడిన బ్రాహ్మణుడిని. కుమారులు, మనవళ్లు, ఇతర కుటుంబ సభ్యులతో కలిసి, ఇంటి పోషణలో ఆసక్తిగా ఉండేవాడిని."
న పూజితా మహాదేవా గావోఽప్యతిథయస్తథా । న కదాచిత్కృతం పుణ్యమల్పం వానల్పమేవ చ
"నేను మహాదేవుడిని, గోవులను, అతిథులను ఎప్పుడూ పూజించలేదు. చిన్నదైనా, పెద్దదైనా ఒక్క మంచి పనిని కూడా చేయలేదు."
ఏకదా భగవాన్దేవో వృషభేశ్వరవాహనః । విశ్వేశ్వరో వారాణస్యాం దృష్టః స్పృష్టో నమస్కృతః
"ఒకసారి వారణాసిలో వృషభాన్ని వాహనంగా చేసుకున్న విశ్వేశ్వరుడిని నేను చూశాను, ఆయనను తాకాను, నమస్కరించాను కూడా."
తదాచిరేణ కాలేన పంచత్వమహమాగతః । న దృష్టం తన్మహాఘోరం యమస్య సదనం మునే
"ఆ తరువాత కొంత కాలంలోనే నేను మరణించాను. మహర్షీ! యముని భయంకరమైన లోకాన్ని నేను చూడలేదు."
పిపాసయాధునాక్రాంతో న జానామి హితాహితమ్ । యది కంచిత్సముద్ధర్తుముపాయం పశ్యసి ప్రభో
"ఇప్పుడు దాహంతో బాధపడుతున్నాను. నాకు ఏమి మంచిదో, ఏమి చెడిదో తెలియడం లేదు. నన్ను రక్షించడానికి ఏదైనా మార్గం ఉంటే, దయచేసి చూపించు ప్రభూ."
కురుష్వ తం నమస్తుభ్యం త్వామహం శరణం గతః । ఇత్యుక్తః శంకుకర్ణోఽథ పిశాచమిదమబ్రవీత్
"దయచేసి నాకోసం అది చేయు. నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను." అని చెప్పగా, శంకుకర్ణుడు ఆ పిశాచునితో ఇలా అన్నాడు.
తాదృశో నహి లోకేస్మిన్విద్యతే పుణ్యకృత్తమః । యత్త్వయా భగవాన్పూర్వం దృష్టో విశ్వేశ్వరః శివః
"ఈ లోకంలో నీవంటి పుణ్యశీలుడు మరొకరు లేరు. ఎందుకంటే నీవు ఒకసారి భగవంతుడైన విశ్వేశ్వరుడిని దర్శించావు."
సంస్పృష్టో వందితో భూయః కోఽన్యస్త్వత్సదృశో భువి । తేన కర్మవిపాకేన దేశమేతం సమాగతః
"ఆయనను తాకి, మరలా నమస్కరించావు. ఈ భూమిపై నీలాంటి వారు మరెవ్వరూ లేరు. ఆ పుణ్యఫలంతో నీవు ఈ స్థలానికి వచ్చావు."
స్నానం కురుష్వ శీఘ్రం త్వమస్మిన్కుండే సమాహితః । యేనేమాం కుత్సితాం యోనిం క్షిప్రమేవ ప్రహాస్యసి
"ఈ కుండంలో మనస్సు ఏకాగ్రతతో త్వరగా స్నానం చేయు. అలా చేస్తే ఈ నీచమైన జన్మను త్వరగా విడిచిపెడతావు."
స ఏవముక్తో మునినా పిశాచో దయాలునా దేవవరం త్రినేత్రమ్ । స్మృత్వా కపర్దీశ్వరమీశితారం చక్రే సమాధాయ మనోవగాహమ్
ఆ దయతో నిండిన మహర్షి చెప్పినట్లు, ఆ పిశాచుడు త్రినేత్రుడైన దేవుని, జటాధరుడైన పరమేశ్వరుని స్మరించుకుంటూ, మనస్సును ధ్యానంలో లీనమయ్యాడు.
తదావగాఢో మునిసన్నిధానే మమార దివ్యాభరణోపపన్నః । అదృశ్యతార్కప్రతిమో విమానే శశాంకచిహ్నీకృతచారుమౌలి
ఆ మహర్షి సమక్షంలో ఆ పిశాచుడు ఆ కుండంలో మునిగి, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి మరణించాడు. వెంటనే, చంద్రచిహ్నంతో అలంకరించిన అందమైన కిరీటంతో, సూర్యునిలా ప్రకాశించే విమానంలో కనిపించాడు.
విభాతి రుద్రైః సహితో దివిష్ఠైః సమాభృతో యోగిరిభరప్రమేయైః । స వాలఖిల్యాదిభిరేష దేవో యథోదయే భానురశేషదేవః
అతడు రుద్రులు, దేవతలు, అపారమైన యోగులతో చుట్టుముట్టబడి ప్రకాశించాడు. వాలఖిల్యులు మొదలైన దేవతలతో కూడి, ఉదయస్తమయంలో సూర్యుడు ఎలా వెలిగిపోతాడో, అలా దేవతలందరినీ ప్రకాశింపజేశాడు.
స్తువంతి సిద్ధాది విదేవసంఘా నృత్యంతి దివ్యాప్సరసోఽభిరామాః । ముంచంతి వృష్టిం కుసుమాంబుమిశ్రాం గంధర్వవిద్యాధరకిన్నరాద్యాః
సిద్ధులు, ఇతర దేవతలు అతన్ని స్తుతించారు. అందమైన అప్సరసలు నాట్యం చేశారు. గంధర్వులు, విద్యాధరులు, కిన్నరులు మొదలైన వారు పుష్పాలు, నీరు కలిపిన వర్షాన్ని కురిపించారు.
సంస్తూయమానోఽథ మునీంద్రసంఘైరవాప్య బోధం భగవత్ప్రసాదాత్ । సమావిశన్మండలమేతదగ్ర్యం త్రయీమయం యత్ర విభాతి రుద్రః
అతడు మహర్షుల సమూహాలచే స్తుతింపబడుతూ, భగవంతుని అనుగ్రహంతో జ్ఞానం పొందాడు. ఆ తరువాత మూడు వేదాల స్వరూపమైన, రుద్రుడు ప్రకాశించే ఆ ఉత్తమమైన మండలంలో ప్రవేశించాడు.
దృష్ట్వా విముక్తం స పిశాచభూతం మునిః ప్రహృష్టో మనసా మహేశమ్ । విచింత్య రుద్రం కవిమేకమగ్నిం ప్రణమ్య తుష్టావ కపర్దినం తమ్
ఆ పిశాచభూతం విముక్తమైందని చూసి, ఆ ముని హృదయం ఆనందంతో నిండిపోయింది. మహేశ్వరుడిని ధ్యానించి, రుద్రునికి నమస్కరించి, కవులందరిలోకెల్లా గొప్పవాడైన అగ్నిస్వరూపుడైన జటాధారిని స్తుతించాడు.
శంకుకర్ణ ఉవాచ-। కపర్దినం త్వాం పరతః పరస్తాద్గోప్తారమేకం పురుషం పురాణమ్ । వ్రజామి యోగేశ్వరమీప్సితారమాదిత్యమగ్నిం కపిలాధిరూఢమ్
శంకుకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు — జటాజూటమున్న ప్రభూ! నీవు అందరికన్నా మించినవాడవు, పరమ పరమాత్మవు, రక్షకుడవు, పురాతన పురుషుడవు. నేను నీ వద్దకు వస్తున్నాను, యోగేశ్వరుడవు, అందరూ కోరుకునే వాడవు, సూర్యుడవు, అగ్నిస్వరూపుడవు, పింగళవాహనుడవు.
త్వాం బ్రహ్మసారం హృది సంనివిష్టం హిరణ్మయం యోగినమాదిమం తమ్ । వ్రజామి రుద్రం శరణం దివిష్ఠం మహామునిం బ్రహ్మమయం పవిత్రమ్
నీవు బ్రహ్మసారమై, హృదయంలో స్థితుడవు, స్వర్ణమయుడవు, ఆదియోగివి. నేను రుద్రుని ఆశ్రయంగా చేరుతున్నాను, ఆకాశంలో నివసించే మహామునివి, బ్రహ్మమయుడవు, పవిత్రుడవు.
సహస్రపాదాక్షిశిరోభియుక్తం సహస్రరూపం తమసః పరస్తాత్ । తం బ్రహ్మపారం ప్రణమామి శంభుం హిరణ్యగర్భాధిపతిం త్రినేత్రమ్
వెయ్యి కాళ్లు, కన్నులు, తలలు కలిగి, వెయ్యి రూపాలతో, అజ్ఞానాన్ని దాటి ఉన్నవాడవు. బ్రహ్మ పరిమితిని తాకిన ఆ శంభువుని, హిరణ్యగర్భునికి అధిపతివైన త్రినేత్రుడైన నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను.