యద్యప్యవసరోనాస్తి మమ సేవాపరస్య వై । తథాపి చ తవ స్నేహాత్ప్రవక్ష్యామి యథామతి
నాకు ఎప్పుడూ సేవలో ఉండటం వల్ల సమయం లేకపోయినా, నీ మీద ఉన్న ప్రేమతో నా శక్తికి తగినంత చెప్పుతాను.
కర్మణా మనసా వాచా సర్వావస్థాసు సర్వదా । పరపీడాం న కుర్వంతి న తే యాంతి యమాలయమ్
పని, మనసు, మాటల ద్వారా ఎప్పుడూ, ఎలాంటి పరిస్థితిలోనూ ఇతరులకు హాని చేయని వారు యమలోకానికి పోరు.
న వేదైర్న చ దానైశ్చ న తపోభిర్న చాధ్వరైః । కథంచిత్స్వర్గతిం యాంతి పురుషాః ప్రాణిహింసకాః
వేదాలు చదివినా, దానం చేసినా, తపస్సు చేసినా, యజ్ఞాలు చేసినా, ప్రాణులకు హాని చేసే వారు ఎప్పుడూ స్వర్గాన్ని పొందరు.
అహింసా పరమో ధర్మో హ్యహింసైవ పరం తపః । అహింసా పరమం దానమిత్యాహుర్మునయః సదా
ప్రాణులకు హాని చేయకపోవడం గొప్ప ధర్మం; అదే గొప్ప తపస్సు; అదే గొప్ప దానం అని మునులు ఎప్పుడూ చెబుతారు.
మశకాన్సరీసృపాన్దంశాన్యూకాద్యాన్మానవాంస్తథా । ఆత్మౌపమ్యేన పశ్యంతి మానవా యే దయాలవః
మశకాలు, పురుగులు, కీటకాలు, ఇతర మనుష్యులను కూడా తనను తాను పోల్చుకుని చూడగల దయగల మనుష్యులు—
తప్తాంగారమయస్కీలం మాదంప్రేతరంగిణీమ్ । దుర్గతిం నైవ గచ్ఛంతి కృతాంతస్య చ తే నరాః
వారు మండుతున్న బొగ్గుల నరకానికి, ఇనుప ముళ్ల నరకానికి, మద్యం నదికి పోరు; అలాంటి వారు మరణ లోకానికి చేరరు.
భూతాని యేఽత్ర హింసంతి జలస్థలచరాణి చ । జీవనార్థం చ తే యాంతి కాలసూత్రం చ దుర్గతిమ్
ఇక్కడ నీటిలో, భూమిపై ఉండే జీవులను తమ ప్రాణాల కోసం హింసించే వారు కాలసూత్ర నరకానికి, చెడు జన్మలకు పోతారు.
శ్వమాంసభోజనాస్తత్ర పూయశోణితపాయినః । మజ్జంతశ్చ వసాపంకే దష్టాః కీటైరధోముఖైః
అక్కడ కుక్క మాంసం తినేవారు, పుయం, రక్తం త్రాగేవారు, కొవ్వు మడుగుల్లో మునిగి, కీటకాల చేత కరిచిపడతారు.
పరస్పరం చ ఖాదంతో ధ్వాంతే చాన్యోన్య ఘాతినః । వసంతి కల్పానేకాంస్తే రుదంతో దారుణం రవమ్
అక్కడ వారు ఒకరినొకరు తినుకుంటూ, చీకటిలో పరస్పరం చంపుకుంటూ, ఎన్నో యుగాలు భయంకరంగా ఏడుస్తూ ఉంటారు.
కృమియోని శతం గత్వా స్థావరాః స్యుశ్చిరం తు తే । తతోచ్ఛంతి తే క్రూరాస్తిర్యగ్యోని శతేషు చ
వారు వంద పురుగు జన్మలు పొందిన తర్వాత, చాలాకాలం స్థావర జీవులుగా మారతారు. ఆ తర్వాత ఆ క్రూరులు వంద జంతు జన్మలు పొందుతారు.
పశ్చాద్భవంతి జాతాంధాః కాణాః కుబ్జాశ్చ పంగవః । దరిద్రాశ్చాంగహీనాశ్చ మానుషాః ప్రాణిహింసకాః
తర్వాత మానవ జన్మలోకి వచ్చినప్పుడు, వారు అంధులు, కళ్ళు లేని వారు, వంకరలు, కాళ్లు లేని వారు, పేదలు, అవయవాలు లేని వారు అవుతారు—ఇది ప్రాణులను హింసించినవారికి ఫలితం.
తస్మాద్వైశ్య పరత్రేహ కర్మణా మనసా గిరా । లోకద్వయసుఖప్రేప్సుర్ధర్మజ్ఞో న తదాచరేత్
కాబట్టి, వేశ్యా! ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ, పనితో, మనసుతో, మాటతో, రెండు లోకాల ఆనందాన్ని కోరేవాడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు అలాంటి పనులు చేయకూడదు.
లోకద్వయేన విందంతి సుఖాని ప్రాణిహింసకాః । యేన హింసన్తి భూతాని న తే బిభ్యతి కుత్రచిత్
ప్రాణులను హింసించే వారు రెండు లోకాలలో సుఖాలు అనుభవిస్తూ ఎక్కడా భయపడరు, ఎందుకంటే వారు జీవులకు బాధలు కలిగిస్తారు.
ప్రవిశంతి యథా నద్యః సముద్రమృజువక్రగాః । సర్వే ధర్మా అహింసాయాం ప్రవిశంతి తథా దృఢమ్
నదులు నేరుగా పోయినా, వంకరగా పోయినా చివరికి సముద్రంలో కలిసిపోతాయి. అలాగే అన్ని మంచి లక్షణాలు చివరికి అహింసలోనే కలిసిపోతాయి.
స స్నాతః సర్వతీర్థేషు సర్వయజ్ఞేషు దీక్షితః । అభయం యేన భూతేభ్యో దత్తమత్ర వింశాంవర
ఇక్కడ జీవులకు భయమేమీ లేకుండా చేసినవాడు, ఓ విషాంవరా, అన్నిటి పవిత్ర నదుల్లో స్నానం చేసినవాడిలా, అన్నిటి యజ్ఞాల్లో పాల్గొన్నవాడిలా ఉంటాడు.
యే నియోగాంశ్చ శాస్త్రోక్తాన్ధర్మాధర్మ విమిశ్రితాన్ । పాలయంతీహ యే వైశ్య న తే యాంతి యమాలయమ్
శాస్త్రాలలో చెప్పిన విధులను, ధర్మాధర్మాలతో కలిసినవైనా, పాటించే వైశ్యులు యమలోకానికి పోరు.
బ్రహ్మచారీ గృహస్థశ్చ వానప్రస్థో యతిస్తథా । స్వధర్మనిరతాః సర్వే నాకపృష్ఠే వసంతి తే
బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వానప్రస్థుడు, సంయాసి — వీళ్లందరూ తమ తమ ధర్మాన్ని నిబద్ధంగా అనుసరిస్తే, వారు స్వర్గంలో ఉన్నత స్థానంలో నివసిస్తారు.
యథోక్తచారిణః సర్వే వర్ణాశ్రమసమన్వితాః । నరా జితేంద్రియా యాంతి బ్రహ్మలోకం తు శాశ్వతమ్
విధిగా ప్రవర్తిస్తూ, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, అన్ని వర్ణాశ్రమాలకు చెందినవారు, శాశ్వతమైన బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు.
ఇష్టాపూర్తరతా యే చ పంచయజ్ఞరతాశ్చ యే । దయాన్వితాశ్చ యే నిత్యం నేక్షంతే తే యమాలయమ్
దానం, పుణ్యకార్యాలు, ఐదు యజ్ఞాలలో నిత్యం తలమునకలై, ఎప్పుడూ దయతో ఉండే వారు యమలోకాన్ని చూడరు.
ఇంద్రియార్థనివృత్తా యే సమర్థా వేదవాదినః । అగ్నిపూజారతా నిత్యం తే విప్రాః స్వర్గగామినః
ఇంద్రియ సుఖాలను వదిలి, వేదాలను బాగా తెలిసినవారు, ఎప్పుడూ అగ్ని పూజలో నిమగ్నమై ఉండే బ్రాహ్మణులు స్వర్గానికి వెళ్తారు.
అదీనవదనాః శూరాః శత్రుభిః పరివేష్టితాః । ఆహవేషు విపన్నా యే తేషాం మార్గో దివాకరః
ముఖంలో చిరునవ్వుతో, ధైర్యంగా, శత్రువుల మధ్య యుద్ధంలో ప్రాణాలు కోల్పోయిన యోధులకు, సూర్యుని మార్గమే స్వర్గానికి దారి.
అనాథ స్త్రీ ద్విజార్థే చ శరణాగతపాలనే । ప్రాణాంస్త్యజంతి యే వైశ్య న చ్యవంతి దివస్తు తే
అనాథలు, స్త్రీలు, బ్రాహ్మణులు, శరణు వచ్చినవాళ్ల కోసం ప్రాణాలు త్యాగం చేసే వైశ్యులు, స్వర్గంలో నుంచి ఎప్పటికీ పడిపోరు.
పంగ్వంధబాలవృద్ధాంశ్చ రోగ్యనాథదరిద్రితాన్ । యే పుష్ణంతి సదా వైశ్య తే మోదంతి సదా దివి
లంగడాలు, అంధులు, పిల్లలు, వృద్ధులు, రోగులు, అనాథలు, పేదలను ఎప్పుడూ పోషించే వైశ్యులు, ఎప్పుడూ స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
గాం దృష్ట్వా పంకనిర్మగ్నాం రోగమగ్నం ద్విజం తథా । ఉద్ధరంతి నరా యే చ తేషాం లోకోఽశ్వమేధినామ్
చెరుపులో మునిగిన ఆవును లేదా వ్యాధితో బాధపడుతున్న బ్రాహ్మణుడిని రక్షించే వారు, అశ్వమేధ యజ్ఞం చేసినవారి లోకాన్ని పొందుతారు.
గోగ్రాసం యే ప్రయచ్ఛంతి యే శుశ్రూషంతి గాః సదా । యేనారోహంతి గోపృష్ఠే తే స్వర్లోకనివాసినః
ఆవులకు మేత ఇస్తూ, ఎప్పుడూ వాటిని సేవించే వారు, వారి వల్ల ఆవులు ఉన్నత స్థాయికి చేరతాయి; అలాంటి వారు స్వర్గలోకంలో నివసిస్తారు.
గర్తమాత్రం తు యే చక్రుర్యత్ర గౌరతృషా భవేత్ । యమలోకమదృష్ట్వైవ తే యాంతి స్వర్గతిం నరాః
దాహంతో ఉన్న ఆవు నీరు తాగేందుకు చిన్న గుంటైనా త్రవ్వినవారు, యమలోకాన్ని చూడకుండా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
అగ్నిపూజా దేవపూజా గురుపూజా రతాశ్చ యే । ద్విజపూజా రతా నిత్యం తే విప్రాః స్వర్గగామినః
అగ్ని పూజ, దేవతల పూజ, గురుపూజ, బ్రాహ్మణ పూజలో ఎప్పుడూ నిమగ్నమై ఉండే బ్రాహ్మణులు స్వర్గానికి వెళ్తారు.
వాపీకూపతడాగాదౌ ధర్మస్యాంతో న విద్యతే । పిబంతి స్వేచ్ఛయా యత్ర జలస్థల చరాస్తదా
వాపులు, బావులు, చెరువుల్లో నీటి జంతువులు, భూమిపై జీవులు ఇష్టానుసారం నీరు తాగగలిగే చోట ధర్మానికి అంతం లేదు.
నిత్యం దానపరః సోఽత్ర కథ్యతే విబుధైరపి । యథాయథా చ పానీయం పిబంతి ప్రాణినో భృశమ్
ఎప్పుడూ దానం చేయడంలో నిమగ్నుడైనవాడిని ఇక్కడ మేధావులు కూడా ప్రశంసిస్తారు; ఎంతగా జీవులు నీరు తాగుతారో, అంతగా అతని పుణ్యం పెరుగుతుంది.
తథాతథాఽక్షయః స్వర్గో ధర్మబుద్ధ్యా విశాం వర । ప్రాణినాం జీవనం వారి ప్రాణా వారిణి సంస్థితాః
ఓ ఉత్తమ పురుషా, ధర్మబుద్ధితో ఉన్నవారికి అదే మేరకు స్వర్గం ఎప్పటికీ తరుగదు. నీరు జీవులకు ప్రాణం; వారి ప్రాణాలు నీటిలోనే ఉంటాయి.