బుద్బుదా ఇవ తోయేషు ప్రత్యండా ఇవ పక్షిషు । జాయంతే మరణాయైవ యమునాస్నాన వర్జితాః
నీటిలో బుడగలు లాగ, పక్షుల్లో గుడ్లు లాగ, యమునాలో స్నానం చేయని వారు పుట్టడమే మరణానికి మాత్రమే కారణమవుతుంది.
అవైష్ణవో హతో విప్రో హతం శ్రాద్ధమపిండకమ్ । అబ్రహ్మణ్యం హతం క్షత్రమనాచార హతం కులమ్
విష్ణుభక్తి లేని బ్రాహ్మణుడు నాశనమవుతాడు, అలాగే శ్రాద్ధంలో ఇచ్చే పిండం కూడా నాశనం, వేదాన్ని పాటించని క్షత్రియుడు నాశనం, దురాచారం వల్ల కుటుంబం నాశనం.
సదంభశ్చ హతో ధర్మ్మః క్రోధేనైవ హతం తపః । అదృఢం చ హతం జ్ఞానం ప్రమాదేన హతం శ్రుతమ్
పొగడుకుతో ధర్మం నాశనం, కోపంతో తపస్సు నాశనం, స్థిరత లేకపోతే జ్ఞానం నాశనం, నిర్లక్ష్యంతో విద్య నాశనం.
పరభక్త్యా హతా నారీ బ్రహ్మచారీ స్త్రియా హతః । అదీప్తేఽగ్నౌ హతో హోమో హతా భక్తిః సమాయికా
ఇతరులపై భక్తి ఉన్న స్త్రీ నాశనం, స్త్రీతో బ్రహ్మచారి నాశనం, అగ్ని వెలిగించకపోతే హోమం నాశనం, నిజమైన భక్తి లేకపోతే నిత్యపూజ నాశనం.
ఉపజీవ్యా హతా కన్యా స్వార్థే పాకక్రియా హతా । శూద్ర భక్షో హతో యోగః కృపణస్య హతం ధనమ్
దుర్వినియోగానికి లోనైన కన్య నాశనం, స్వార్థంతో వంట నాశనం, శూద్ర భోజనం వల్ల యోగం నాశనం, కంజుషి చేతిలో ధనం నాశనం.
అనభ్యాసహతా విద్యా హతో బోధో విరోధకృత్ । జీవితార్థం హతం తీర్థం జీవనార్థం హతం వ్రతమ్
అభ్యాసం లేకపోతే విద్య నాశనం, వ్యతిరేకత వల్ల బోధ నాశనం, జీవనోపాధి కోసం తీర్థయాత్ర నాశనం, లౌకిక ప్రయోజనం కోసం వ్రతం నాశనం.
అసత్యా చ హతా వాణీ తథా పైశున్యవాదినీ । షట్కర్ణగో హతో మంత్రో వ్యగ్రచిత్తో హతో జపః
అసత్యంతో మాట నాశనం, అపవాదంతో మాట నాశనం, ఆరు చెవులకు మంత్రం వినిపిస్తే మంత్రం నాశనం, మనస్సు ఏకాగ్రత లేకపోతే జపం నాశనం.
హతమశ్రోత్రియే దానం హతో లోకశ్చ నాస్తికః । అశ్రద్ధయా హతం సర్వం యత్కృతం పారలౌకికమ్
వేదాన్ని నేర్చుకోని వారికి దానం చేయడం వృథా, నాస్తికత్వం వల్ల లోకం నాశనం, విశ్వాసం లేకుండా చేసిన పరలోక కార్యాలన్నీ నాశనం.
ఇహ లోకో హతో నౄణాం దరిద్రాణాం యథా నృప । మనుష్యాణాం హతం జన్మ కాలిదీమజ్జనం వినా
ఈ లోకంలో పేదవారి జీవితం నాశనం, ఓ రాజా! యమునా స్నానం లేకుండా మానవ జన్మం నాశనం.
ఉపపాతక సర్వాణి పాతకాని మహాంతి చ । భస్మీ భవంతి సర్వాణి యమునామజ్జనాన్నృప
అన్ని చిన్న పెద్ద పాపాలు, ఓ రాజా! యమునాలో మునిగితే బూడిదవై పోతాయి.
వేపంతే సర్వపాపాని యమునాయాం గతే నరే । నాశకే సర్వపాపానాం యది స్నాస్యతి వారిణి
యమునాలో ప్రవేశించినప్పుడు అన్ని పాపాలు వణుకుతాయి. ఆ నీటిలో స్నానం చేస్తే అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి.
పావకా ఇవ దీప్యంతే యమునాయాం నరోత్తమాః । విముక్తాః సర్వపాపేభ్యో మేఘేభ్య ఇవ చంద్రమాః
యమునాలో ఉత్తమ పురుషులు అగ్నిలా ప్రకాశిస్తారు, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తులై, మేఘాల నుండి బయటపడిన చంద్రుడిలా వెలుగుతారు.
ఆర్ద్ర శుష్కలఘుస్థూలం వాఙ్మనః కర్మభిః కృతమ్ । తత్ర స్నానం దహేత్పాపం పావకః సమిధో యథా
తడి అయినా, పొడి అయినా, తేలిక అయినా, బరువైన పనైనా, మన మాటతో, మనసుతో, చేతులతో చేసిన పాపాలన్నీ అక్కడ స్నానం చేస్తే, అగ్ని దారిని కాల్చినట్టు, పూర్తిగా నశించిపోతాయి.
ప్రామాదికం చ యత్పాపం జ్ఞానాజ్ఞానకృతం చ యత్ । స్నానమాత్రేణ నశ్యేత యమునాయాం నృపోత్తమ
అజాగ్రత్తగా చేసిన పాపాలు, తెలిసీ తెలియక చేసిన పాపాలు అన్నీ యమునా నదిలో స్నానం చేసిన వెంటనే నశించిపోతాయి, ఓ మహారాజా!
నిష్పాపాస్త్రిదివం యాంతి పాపిష్ఠా యాంతి శుద్ధతామ్ । సందేహో నాత్ర కర్తవ్యః స్నానే వై యమునాజలే
ఎంత పెద్ద పాపులు అయినా యమునా జలాల్లో స్నానం చేస్తే పాపరహితులై, పవిత్రతను పొందుతారు. యమునా స్నానంపై ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు.
సర్వేఽధికారిణో హ్యత్ర విష్ణుభక్తౌ తథా నృప । సర్వేషాం సర్వదా దేవీ యమునా పాపనాశికా
ఇక్కడ అందరికీ హక్కు ఉంది, ఓ రాజా! ముఖ్యంగా విష్ణుభక్తులకు. ఎప్పుడైనా, ఎవరికైనా యమునా దేవి పాపాలను తొలగించేవారు.
ఏష ఏవ పరో మంత్ర ఏతచ్చ పరమం తపః । ప్రాయశ్చిత్తం పరం చైవ యమునాస్నానముత్తమమ్
ఇదే పరమ మంత్రం, ఇదే గొప్ప తపస్సు. యమునా స్నానం చేయడమే ఉత్తమమైన ప్రాయశ్చిత్తం.
నృణాం జన్మాంతరాభ్యాసాత్కాలిందీ మజ్జనే మతిః । అధ్యాత్మజ్ఞానకౌశల్యం జన్మాభ్యాసాద్యథా నృప
అనేక జన్మల్లో అలవాటుతో మనుషులకు కాలిందిలో మునిగే ఆలోచన కలుగుతుంది. అలాగే, జన్మలు మారుతూ ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానంలో నైపుణ్యం పెరుగుతుంది, ఓ రాజా!
సంసారకర్దమాలేప ప్రక్షాలన విశారదమ్ । పావనం పావనానాం చ యమునాస్నానముత్తమమ్
సంసారపు మురికి పూర్తిగా కడిగి వేసే శక్తి యమునా స్నానానికి ఉంది. పవిత్రతలో పవిత్రమైనది యమునా స్నానం.
స్నాతాస్తత్ర చ యే రాజన్సర్వకామఫలప్రదే । శుభాంశ్చ భుంజతే భోగాంశ్చంద్ర సూర్యగ్రహోపమాన్
అక్కడ స్నానం చేసినవారు, ఓ రాజా, అన్ని కోరికల ఫలితాలు పొందుతారు. వారు చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాల్లా ప్రకాశిస్తూ, శుభమైన భోగాలు అనుభవిస్తారు.
యమునా మోక్షదా ప్రోక్తా మథురాసంగతా యది । మథురాయాం చ కాలిందీ పుణ్యాధికవివర్ద్ధినీ
యమునా మోక్షాన్ని ప్రసాదించేది, ముఖ్యంగా మథురలో కలిసినప్పుడు. మథురలో కాలిందీ మరింత పుణ్యాన్ని పెంచుతుంది.
అన్యత్ర యమునా పుణ్యా మహాపాతకహారిణీ । విష్ణుభక్తిప్రదా దేవీ మథురా సంగతా భవేత్
ఇతర చోట్ల యమునా పవిత్రమైనది, మహా పాపాలను పోగొట్టేది. మథురలో కలిసినప్పుడు, ఆ దేవి విష్ణుభక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
భక్తిభావేన సంయుక్తా కాలింద్యాం యది మజ్జయేత్ । కల్పకోటిసహస్రాణి వసతే సన్నిధౌ హరేః
భక్తితో కాలిందిలో మునిగితే, వాడికి లక్షల కల్పాల పాటు హరివైభవంలో నివసించే భాగ్యం లభిస్తుంది.
ముక్తిం ప్రయాంతి మనుజాః నూనం సాంఖ్యేన వర్జితాః । పితరస్తస్య తృప్యంతి తృప్తాః కల్పశతైర్దివి
సాంఖ్య యోగం లేకపోయినా, మనుషులు తప్పక మోక్షాన్ని పొందుతారు. వారి పితృదేవతలు శతకాల పాటు స్వర్గంలో తృప్తిగా ఉంటారు.
యే పిబంతి నరా రాజన్యమునాసలిలం శుభమ్ । పంచగవ్యసహస్రైస్తు సేవితైః కిం ప్రయోజనమ్
యమునా పవిత్ర జలాన్ని త్రాగేవారికి, వేలాది పంచగవ్య సేవనం అవసరమేంటి, ఓ రాజా?
కోటితీర్థసహస్రైస్తు సేవితైః కిం ప్రయోజనమ్ । తత్ర దానం చ హోమశ్చ సర్వం కోటిగుణం భవేత్
కోట్ల తీర్థాల్లో స్నానం చేసినా ఏమి లాభం? అక్కడ దానం, హోమం చేసినా కోటి రెట్లు ఫలితం లభిస్తుంది.
నారద ఉవాచ-। అత్ర తే వర్ణయిష్యామి ఇతిహాసం పురాతనమ్ । పురా కృతయుగే రాజన్నిషధే నగరే వరే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— ఇక్కడ నేను నీకు ఒక పురాతన కథను చెప్పబోతున్నాను. క్రుతయుగంలో, ఓ రాజా, నిషధ అనే గొప్ప నగరంలో—
ఆసీద్వైశ్యః కుబేరాభో నామతో హేమకుండలః । కులీనః సత్క్రియో దేవద్విజపావకపూజకః
అక్కడ కుబేరుడివలె ఉన్న, హేమకుండలుడు అనే పేరుగల ఒక వైశ్యుడు ఉండేవాడు. అతడు మంచి వంశంలో పుట్టాడు, సద్గుణాలు కలవాడు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, అగ్నిని పూజించేవాడు.
కృషివాణిజ్యకర్త్తాసౌ వివిధక్రయవిక్రయీ । గోఘోటకమహిష్యాది పశుపోషణతత్పరః
అతడు వ్యవసాయంలో, వాణిజ్యంలో నిమగ్నమై, రకరకాల వస్తువులను కొనుగోలు చేసి అమ్మేవాడు. ఆవులు, గుర్రాలు, ఎద్దులు, ఇతర జంతువులను పోషించడంలో ఆసక్తి కలవాడు.
పయో దధీని తక్రాణి గోమయాని తృణాని చ । కాష్ఠాని ఫలమూలాని లవణాద్రా ర్!దిపిప్పలీ
పాలు, పెరుగు, మజ్జిగ, ఆవు పేడ, గడ్డి, కలప, పండ్లు, కందులు, ఉప్పు, తడి అల్లం, పిప్పలి వంటి వాటిలో వ్యాపారం చేసేవాడు.