సురాసురస్య జగతో గతిస్త్వమసి శూలధృక్ । త్వయా సృష్టమిదం విశ్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్
దేవతలు, అసురులు, లోకమంతటికి నీవే ఆశ్రయం, త్రిశూలధారి. ఈ జగత్తు, త్రిలోకమంతా, చరాచరమంతా నీ చేతనే సృష్టించబడింది.
త్వామేవ భగవన్సర్వే ప్రవిశంతి యుగక్షయే । దేవైరపి న శక్యస్త్వం పరిజ్ఞాతుం కుతో మయా
ప్రభూ, యుగాంతంలో అందరూ నీయందే లీనమవుతారు. దేవతలకైనా నిన్ను పూర్తిగా తెలుసుకోవడం సాధ్యం కాదు—అయితే నాకు ఎలా సాధ్యం?
త్వయి సర్వేశ దృశ్యంతే సురాః శక్రాదయోఽనఘ । సర్వస్త్వమసి లోకానాం కర్తా కారయితాన్వహమ్
సర్వేశ్వరా, నీవందరిలో ఇంద్రుని మొదలైన దేవతలు కనిపిస్తారు, పాపరహితుడా. అన్ని లోకాలకు నీవే సృష్టికర్త, నీవే వాటిని నడిపేవాడవు.
త్వత్ప్రసాదాత్సురాః సర్వే మోదంతీహాకుతోభయాః । ఏవం స్తుత్వా మహాదేవం స ఋషిః ప్రణతోఽబ్రవీత్
నీ కృపవల్ల దేవతలందరూ ఇక్కడ భయమేమీ లేకుండా ఆనందంగా ఉంటారు. ఇలా మహాదేవుడిని స్తుతించి, ఆ ఋషి నమస్కరించి పలికాడు.
త్వత్ప్రసాదాన్మహాదేవ తపో మే న క్షరేత వై । తతో దేవః ప్రహృష్టాత్మా బ్రహ్మర్షిమిదమబ్రవీత్
మహాదేవా, నీ కృపతో నా తపస్సు ఎప్పటికీ నశించకూడదు. అప్పుడు దేవుడు ఆనందంతో ఆ బ్రహ్మర్షిని ఇలా అన్నాడు.
తపస్తే వర్ద్ధతాం విప్ర మత్ప్రసాదాత్సహస్రధా । ఆశ్రమే చేహ వత్స్యామి త్వయా సార్ద్ధం మహామునే
ఓ మహామునీ, నా అనుగ్రహంతో నీ తపస్సు వెయ్యిరెట్లు పెరుగుతుంది. నేను నీతో పాటు ఈ ఆశ్రమంలోనే ఉండిపోతాను.
సప్తసారస్వతే స్నాత్వా అర్చయిష్యంతి యే తు మామ్ । న తేషాం దుర్లభం కించిదిహ లోకే పరత్ర వా
ఏవరు ఆ ఏడుసారస్వతీ నదులలో స్నానం చేసి నన్ను పూజిస్తారో, వారికి ఈ లోకంలోనైనా, పరలోకంలోనైనా ఏదీ అసాధ్యం కాదు.
గచ్ఛేత్సారస్వతం చాపి లోకం నాస్త్యత్ర సంశయః । ఏవముక్త్వా మహాదేవస్తత్రైవాంతరధీయత
వారు సారస్వత లోకాన్ని పొందుతారు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇలా చెప్పి మహాదేవుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
తతస్త్వౌశనసం గచ్ఛేత్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । యత్ర బ్రహ్మాదయో దేవా ఋషయశ్చ తపోధనాః
అనంతరం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన ఔశనస ప్రాంతానికి వెళ్లాలి. అక్కడ బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, తపస్సుతో నిండిన ఋషులు ఉంటారు.
కార్తికేయశ్చ భగవాంస్త్రిసంధ్యాం కిల భారత । సాన్నిధ్యమకరోత్తత్ర భార్గవప్రియకామ్యయా
భారతా, కార్తికేయుడు, భర్గవుని మీద ప్రేమతో, మూడు సంధ్యల సమయంలో అక్కడ తన సాన్నిధ్యం కల్పించాడు.
కపాలమోచనం తీర్థం సర్వపాపప్రణాశనమ్ । తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
కపాలమోచనమనే తీర్థం అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, నరశ్రేష్ఠా, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు.
అగ్నితీర్థం తతో గచ్ఛేత్స్నాత్వా చ భరతర్షభ । అగ్నిలోకమవాప్నోతి కులం చైవ సముద్ధరేత్
ఆ తరువాత అగ్నితీర్థానికి వెళ్లి స్నానం చేయాలి, ఓ భారతవంశశ్రేష్ఠా. అప్పుడు అగ్నిలోకాన్ని పొందుతాడు, తన వంశాన్ని కూడా ఉద్ధరించగలడు.
విశ్వామిత్రస్య తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ । తత్ర స్నాత్వా మహారాజ బ్రాహ్మణ్యమభిజాయతే
అక్కడే విశ్వామిత్రుని తీర్థం ఉంది, ఓ భారతశ్రేష్ఠా. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, మహారాజా, బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాడు.
బ్రహ్మయోనిం సమాసాద్య శుచిః ప్రయతమానసః । తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే
బ్రహ్మయోని అనే పవిత్ర స్థలానికి చేరి, శుద్ధమైన, ఏకాగ్రమైన మనస్సుతో అక్కడ స్నానం చేస్తే, నరశ్రేష్ఠా, బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతాడు.
పునాత్యా సప్తమం చైవ కులం నాస్త్యత్ర సంశయః । తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర తీర్థం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్
వాడు తన వంశంలో ఏడవ తరం వరకు కూడా పవిత్రతను కలిగించగలడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఆ తరువాత, రాజేంద్రా, త్రిలోకంలో ప్రసిద్ధమైన తీర్థానికి వెళ్లాలి.
పృథూదకమితి ఖ్యాతం కార్తికేయస్య వ్నృప । తత్రాభిషేకం కుర్వీత పితృదేవార్చనే రతః
ప్రితుదకమని ప్రసిద్ధి చెందిన, కార్తికేయునికి సంబంధించిన ఆ స్థలంలో, రాజా, అక్కడ పితృదేవతల ఆరాధనలో తలమునకలై అభిషేకం చేయాలి.
అజ్ఞానాజ్జ్ఞానతో వాపి స్త్రియా వా పురుషేణ వా । యత్కించిదశుభం కర్మ కృతం మానుషబుద్ధినా
అజ్ఞానంతో అయినా, జ్ఞానంతో అయినా, స్త్రీ అయినా, పురుషుడు అయినా, మనుష్యుడిగా ఏదైనా చెడు పని చేసినా —
తత్సర్వం నశ్యతే తత్ర స్నాతమాత్రస్య భారత । అశ్వమేధఫలం చాపి లభతే స్వర్గమేవ చ
ఆ చెడు పనులన్నీ అక్కడ స్నానం చేసిన వెంటనే నశించిపోతాయి, ఓ భారతా. అలాగే, అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని, స్వర్గాన్ని కూడా పొందుతాడు.
పుణ్యమాహుః కురుక్షేత్రం కురుక్షేత్రాత్సరస్వతీమ్ । సరస్వత్యాశ్చ తీర్థాని తీర్థేభ్యశ్చ పృథూదకమ్
కురుక్షేత్రం పవిత్రమైనదని చెబుతారు. కురుక్షేత్రం కన్నా సరస్వతి పవిత్రమైనది. సరస్వతి తీర్థాలు వాటికన్నా పవిత్రమైనవి. ఆ తీర్థాలకన్నా పృథూదకము ఇంకా పవిత్రమైనది.
ఉత్తమే సర్వతీర్థానాం యస్త్యజేదాత్మనస్తనుమ్ । పృథూదకే జప్యపరో నైవ సంసరణం లభేత్
అన్ని పవిత్ర స్థలాల్లో ఉత్తమమైన పృథూదకంలో, జపంలో నిమగ్నమై అక్కడ శరీరం విడిచినవాడు మళ్లీ జన్మను పొందడు.
గీతం సనత్కుమారేణ వ్యాసేన చ మహాత్మనా । వేదే చ నియతం రాజన్నభిగచ్ఛేత్పృథూదకమ్
ఈ విషయాన్ని సనత్కుమారుడు, మహాత్ముడు వ్యాసుడు గానం చేశారు. వేదంలో కూడా ఇది స్థిరంగా ఉంది. రాజా, పృథూదకాన్ని చేరాలని చెప్పబడింది.
పృథూదకాత్పుణ్యతమం నాన్యత్తీర్థం నరోత్తమ । ఏతన్మేధ్యం పవిత్రం చ పావనం చ న సంశయః
పృథూదకంలా పవిత్రమైన మరో తీర్థం లేదు, ఓ ఉత్తమ పురుషా. ఇది శుద్ధమైనది, పవిత్రమైనది, పాపాలను తొలగించేది — ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
తత్ర స్నాత్వా దివం యాంతి అపి పాపకృతో జనాః । పృథూదకే నరశ్రేష్ఠమాహురేవం మనీషిణః
అక్కడ స్నానం చేసినవారు, పాపం చేసినవారు కూడా స్వర్గానికి చేరతారు. అందుకే జ్ఞానులు పృథూదకాన్ని ఉత్తమమైనదిగా పేర్కొన్నారు.
మధుస్రవం చ తత్రైవ తీర్థం భరతసత్తమ । తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్గోసహస్రఫలం లభేత్
అక్కడే మధుస్రవం అనే పవిత్ర తీర్థం కూడా ఉంది, ఓ భారత శ్రేష్ఠా. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, రాజా, వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
తతో గచ్ఛేన్నరశ్రేష్ఠ తీర్థం దేవ్యా యథాక్రమమ్ । సరస్వత్యారుణాయాశ్చ సంగమం లోకవిశ్రుతమ్
ఆ తరువాత, ఓ ఉత్తమ పురుషా, దేవిని ఆరాధించే తీర్థానికి, సరస్వతి, అరుణా నదుల సంగమానికి, ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ స్థలానికి వెళ్ళాలి.
త్రిరాత్రోపోషితః స్నాత్వా ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా । అగ్నిష్టోమాతిరాత్రాభ్యాం ఫలం చైవ సమశ్నుతే
మూడు రాత్రులు ఉపవాసం చేసి అక్కడ స్నానం చేస్తే బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. అగ్నిష్టోమ, అతిరాత్ర యాగాల ఫలితాన్ని కూడా పొందుతాడు.
పునాత్యాసప్తమం చైవ కులం నాస్త్యత్ర సంశయః । అవకీర్ణం చ తత్రైవ తీర్థం కురుకులోద్వహ
వాడు తన వంశంలో ఏడవ తరానికి కూడా పవిత్రతను కలిగిస్తాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అక్కడే అవకీర్ణం అనే పవిత్ర తీర్థం కూడా ఉంది, ఓ కురు శ్రేష్ఠా.
విప్రాణామనుకంపార్థం దర్భిణా నిర్మితం పురా । వ్రతోపనయనాభ్యాం చాప్యుపవాసేన వా ద్విజః
బ్రాహ్మణుల పట్ల దయతో, పురాతన కాలంలో దర్భతో అది నిర్మించబడింది. వ్రతం, ఉపనయనం లేదా ఉపవాసంతో ద్విజుడు అక్కడికి చేరవచ్చు.
క్రియామంత్రైశ్చ సంయుక్తో బ్రాహ్మణః స్యాన్న సంశయః । క్రియామంత్రవిహీనోఽపి తత్ర స్నాత్వా నరర్షభ
క్రియామంత్రాలతో కూడిన బ్రాహ్మణుడు నిజంగా పవిత్రుడు అవుతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు. కానీ, ఓ ఉత్తమ పురుషా, క్రియామంత్రాలు లేకపోయినా అక్కడ స్నానం చేస్తే —
చీర్ణవ్రతో భవేద్విప్రో దృష్టమేతత్పురాతనమ్ । సముద్రాశ్చాపి చత్వారః సమానీతాశ్చ దర్భిణా
వ్రతాన్ని ఆచరించిన బ్రాహ్మణుడు సంపూర్ణుడవుతాడు. ఇది పురాతనకాలం నుండే కనిపిస్తోంది. అలాగే, నాలుగు సముద్రాలను కూడా అక్కడ దర్భతో తీసుకొచ్చారు.