అభిగమ్య స్థలద్యం తస్య గోసహస్రఫలం లభేత్ । ఋణాంతం కూపమాసాద్య తిలప్రస్థం ప్రదాయ చ
ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని చేరుకుని, వాడు వెయ్యి గోవులు దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు. ఋణాంత అనే బావిని చేరి, ఒక ప్రస్థం నువ్వులు సమర్పిస్తే—
గచ్ఛేత పరమాం సిద్ధిమృణైర్ముక్తో నరేశ్వర । వేదీతీర్థే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్
ఓ నరేశ్వరా, వాడు ఋణాల నుండి విముక్తి పొంది, పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు. వేదీ తీరంలో స్నానం చేస్తే, వాడు వెయ్యి గోవులు దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
అహశ్చ సుదినశ్చైవ ద్వే తీర్థే నృప దుర్లభే । తయోః స్నాత్వా నరః శ్రేష్ఠ సూర్యలోకమవాప్నుయాత్
ఓ రాజా, అహ, సుదిన అనే రెండు పవిత్ర తీరాలు చాలా అరుదైనవి. వాటిలో స్నానం చేసినవాడు, ఓ ఉత్తమ పురుషా, సూర్య లోకాన్ని పొందుతాడు.
మృగధూమం తతో గచ్ఛేత్త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తత్ర రుద్రపదే స్నాత్వా సమభ్యర్చ్య చ మానవః
తరువాత మృగధూమానికి వెళ్లాలి, అది మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందినది. అక్కడ రుద్రుని స్థలంలో స్నానం చేసి, పూజించినవాడు—
శూలపాణిం మహాత్మానమశ్వమేధఫలం లభేత్ । కోటితీర్థే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్
త్రిశూలాన్ని ధరించిన మహాత్ముడైన పరమేశ్వరుని పూజించి, అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. కోటితీర్థంలో స్నానం చేస్తే, వాడు వెయ్యి గోవులు దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
అథ వామనకం గత్వా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తత్ర విష్ణుపదే స్నాత్వా సమభ్యర్చ్య చ వామనమ్
లేదా, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన వామనకానికి వెళ్లి, అక్కడ విష్ణు స్థలంలో స్నానం చేసి, వామనుని పూజిస్తే—
సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా విష్ణులోకమవాప్నుయాత్ । కులంపునే నరః స్నాత్వా పునాతి స్వకులం నరః
అన్ని పాపాల నుండి శుద్ధమైన మనస్సుతో, వాడు విష్ణు లోకాన్ని పొందుతాడు. కులంపున అనే తీరంలో స్నానం చేసినవాడు తన వంశాన్ని పవిత్రం చేస్తాడు.
పవనస్య హ్రదం గత్వా మరుతాం తీర్థముత్తమమ్ । తత్ర స్నాత్వా నరవ్యాఘ్ర వాయులోకే మహీయతే
పవనుని హ్రదాన్ని చేరి, వాయుదేవుని ఉత్తమ తీరంలో స్నానం చేస్తే, ఓ నరవ్యాఘ్రా, వాడు వాయు లోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
అమరాణాం హ్రదే స్నాత్వా సమభ్యర్చ్యామరాధిపమ్ । అమరాణాం ప్రభావేణ స్వర్గలోకే మహీయతే
అమరుల హ్రదంలో స్నానం చేసి, అమరాధిపతిని పూజిస్తే, అమరుల ప్రభావంతో వాడు స్వర్గలోకంలో ఘనత పొందుతాడు.
శాలిహోత్రస్య రాజేంద్ర శాలిసూర్యే యథావిధి । స్నాత్వా నరవరశ్రేష్ఠ గోసహస్రఫలం లభేత్
ఓ రాజా, శాలిహోత్రుడు, శాలిసూర్యుడు అనే తీరాల్లో యథావిధిగా స్నానం చేసిన ఉత్తమ పురుషుడు వెయ్యి గోవులు దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీకుంజం చ సరస్వత్యాం తీర్థం భరతసత్తమ । తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్నగ్నిష్టోమఫలం లభేత్
భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, సరస్వతి నదిలో ఉన్న శ్రీకుఞ్జం అనే పవిత్ర స్థలం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, రాజా, అగ్నిష్టోమ యాగఫలం పొందుతాడు.
తతో నైమిషికుంజం చ సమాసాద్య సుదుర్లభమ్ । ఋషయః కిల రాజేంద్ర నైమిషేయాస్తపోధనాః
ఆ తరువాత, రాజేంద్రా, చాలా అరుదైన నైమిష కుఞ్జాన్ని చేరుకుంటారు. అక్కడ నైమిష ప్రాంతానికి చెందిన తపస్సు కలిగిన ఋషులు ఒకప్పుడు కూడినట్టు చెబుతారు.
తీర్థయాత్రాం పురస్కృత్య కురుక్షేత్రే గతాః పురా । తతః కుంజః సరస్వత్యాం కృతో భరతసత్తమ
పూర్వం ఆ ఋషులు తీర్థయాత్ర కోసం కురుక్షేత్రానికి వెళ్లారు. అందుకే, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ కుఞ్జం సరస్వతి నదిలో ఏర్పడింది.
ఋషీణామవకాశః స్యాద్యథా తుష్టికరో మహాన్ । తస్మిన్కుంజే నరః స్నాత్వా గోసహస్రఫలం లభేత్
ఆ కుఞ్జం ఋషులకు ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చే విశాలమైన స్థలంగా మారింది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు, వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
నారద ఉవాచ-। తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ కన్యాతీర్థమనుత్తమమ్ । కన్యాతీర్థే నరః స్నాత్వా అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, ఆ తరువాత ఉత్తమమైన కన్యా తీర్థానికి వెళ్లాలి. కన్యా తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు అగ్నిష్టోమ యాగఫలం పొందుతాడు.
తతో గచ్ఛేన్నరవ్యాఘ్ర బ్రహ్మణః స్థానముత్తమమ్ । తత్ర వర్ణావరః స్నాత్వా బ్రాహ్మణ్యం లభతే నరః
మానవులలో సింహుడా, ఆ తరువాత బ్రహ్మదేవుని ఉత్తమ స్థలానికి వెళ్లాలి. అక్కడ ఏ వర్ణానికి చెందినవాడైనా స్నానం చేస్తే బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణస్తు విశుద్ధాత్మా గచ్ఛేత పరమాం గతిమ్ । తతో గచ్ఛేన్నరవ్యాఘ్ర సోమతీర్థమనుత్తమమ్
శుద్ధమైన మనస్సున్న బ్రాహ్మణుడు పరమగతిని పొందుతాడు. ఆ తరువాత, మానవులలో సింహుడా, ఉత్తమమైన సోమ తీర్థానికి వెళ్లాలి.
తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్సోమలోకమవాప్నుయాత్ । సప్తసారస్వతం తీర్థం తతో గచ్ఛేన్నరాధిప
రాజా, అక్కడ స్నానం చేసినవాడు సోమలోకాన్ని పొందుతాడు. ఆ తరువాత, నరాధిపా, సప్తసారస్వత తీర్థానికి వెళ్లాలి.
యత్ర మంకణకః సిద్ధో బ్రహ్మర్షిర్లోకవిశ్రుతః । పురా మంకణకో రాజన్కుశాగ్రేణేతి విశ్రుతమ్
అక్కడ లోకాల్లో ప్రసిద్ధుడైన బ్రహ్మర్షి మంకణకుడు అనే సిద్ధుడు ఒకప్పుడు కుశ గడ్డి పొడవుతో తనను తాను గాయపర్చుకున్నాడని చెబుతారు.
క్షతః కిల కరే రాజన్తస్య శాకరసోఽస్రవత్ । స వై శాకరసం దృష్ట్వా హర్షావిష్టో మహాతపాః
రాజా, అతని చేతికి గాయం అయినప్పుడు, అక్కడి నుంచి కూరగాయ రసం బయటకు వచ్చింది. ఆ కూరగాయ రసాన్ని చూసి ఆ మహాతపస్వి ఎంతో ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
ననర్త కిల విప్రర్షిర్విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః । తతస్తస్మిన్ప్రనృత్తే వై స్థావరం జంగమం చ యత్
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి, ఆశ్చర్యంతో కళ్లు పెద్దవిగా చేసి, నిజంగా నాట్యం చేయడం ప్రారంభించాడు.
ప్రనృత్తముభయం వీర తేజసా తస్య మోహితమ్ । బ్రహ్మాదిభిస్తతో దేవైర్ఋషిభిశ్చ తపోధనైః
వీరా, అతను నాట్యం చేయగా, అతని తేజస్సు వల్ల అక్కడ ఉన్న స్థిరమైనదీ, చలించేదీ అన్నీ మంత్ర ముగ్దులై నాట్యం చేయడం మొదలుపెట్టాయి.
విజ్ఞప్తో వై ఋషేరర్థే మహాదేవో నరాధిప । నాయం నృత్యేద్యథా దేవ తథా త్వం కర్తుమర్హసి
ఆ తరువాత, నరాధిపా, బ్రహ్మా మొదలైన దేవతలు, తపస్సులో నిపుణులైన ఋషులతో కలిసి, ఆ ఋషి కోసం మహాదేవుని ప్రార్థించారు.
తతో దేవో మునిం దృష్ట్వా హర్షావిష్టేన చేతసా । నృత్యంతమబ్రవీచ్చైనం స్థిరాణాం హితకామ్యయా
రాజా, ఆ సమయంలో దేవుడు, ఆనందంతో నాట్యం చేస్తున్న ఆ ఋషిని చూసి, స్థిరజీవుల మేలుకోసం ఇలా అన్నాడు.
అహో మహర్షే ధర్మజ్ఞ కిమర్థం నృత్యతే భవాన్ । హర్షస్థానం కిమర్థం వా తవాద్య మునిపుంగవ
‘మహర్షీ, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా, నీవు ఎందుకు నాట్యం చేస్తున్నావు? మునులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు ఇంత ఆనందపడటానికి కారణం ఏమిటి?’
ఋషిరువాచ-। తపస్వినో ధర్మ్మపథస్థితస్య ద్విజసత్తమ । కిం న పశ్యసి మే బ్రహ్మన్క్షతాచ్ఛాకరసం సృతమ్
ఋషి ఇలా అన్నాడు — ‘తపస్సు చేస్తూ, ధర్మ మార్గంలో నిలిచిన నాకు, బ్రహ్మా, నీవు నా గాయంలో నుంచి వస్తున్న కూరగాయ రసం చూడలేవా?’
యం దృష్ట్వా సంప్రనృత్తోఽహం హర్షేణ మహతా వృతః । తం ప్రహస్యాబ్రవీద్దేవ ఋషిం రాగేణ మోహితమ్
‘అది చూసి నేను ఎంతో ఆనందంతో నాట్యం చేయడం మొదలుపెట్టాను.’ ఆ ఆనందంలో మునిగిపోయిన ఋషిని చూసి దేవుడు చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
అహం తు విస్మయం విప్ర న గచ్ఛామీహ పశ్య మామ్ । ఏవముక్త్వా నరశ్రేష్ఠ మహాదేవేన వై తదా
‘కాని బ్రాహ్మణా, నేను మాత్రం దీనికి ఆశ్చర్యపడను — నన్ను చూడు.’ అలా చెప్పి, నరశ్రేష్ఠుడా, ఆ సమయంలో మహాదేవుడు...
అంగుల్యగ్రేణ రాజేంద్ర స్వాంగుష్ఠస్తాడితోఽనఘ । తస్య భస్మక్షతాద్రాజన్నిఃసృతం హిమసంనిభమ్
ఓ రాజా, పాపరహితుడు తన వేలి అంచుతో తనే తానే బొటనవేలిని కొట్టాడు. అప్పుడు అక్కడ నుండి మంచు వలె తెల్లగా ఉన్న బూడిద బయటకు వచ్చింది.
యం దృష్ట్వా వ్రీడితో రాజన్స మునిః పాదయోర్గతః । నాన్యం దేవాదహం మన్యే రుద్రాత్పరతరం మహత్
అది చూసిన ముని, రాజా, సిగ్గుతో ఆయన పాదాల దగ్గర పడిపోయాడు. రుద్రుడికంటే గొప్ప దేవుడు ఇంకొకరు లేరని నేను భావించను.