కన్యా ఊచుః-। ఇంద్రజాలం స్ఫుటం వేత్తి మాయాం జానాతి వా పునః । దృష్టోఽప్యదృష్టరూపోభూదిత్యూచుస్తాః పరస్పరమ్
ఆ యువతులు పరస్పరం ఇలా మాట్లాడుకున్నాయి — "ఇతడు మాయాజాలం బాగా తెలిసినవాడు, మాయలు కూడా తెలుసు. మన కళ్లకు కనిపించినా, ఆకారం మాత్రం కనబడకుండా పోయాడు."
వ్యాప్తం చ హృదయం తాసాం తదైవ విరహాగ్నినా । జ్వలద్దావానలేనేవ సుస్నిగ్ధం సర్వకాననమ్
అప్పుడే వారి హృదయాలు వियोगాగ్నిలో కాలిపోయాయి. ఎలాగో ఒక చక్కటి అడవి మంటలో దగ్ధమయ్యేలా, అలాగే వారి మనసులు తపించిపోయాయి.
త్యజేంద్రజాలికాం విద్యాం కాంత దర్శయ సత్వరమ్ । ఆత్మానం న హి తే యుక్తం ప్రాగ్గ్రాసే మక్షికోపమమ్
ప్రియమా, నీ మాయాజాలాన్ని వదిలేసి వెంటనే నీ రూపాన్ని చూపించు. మన కళ్ల ముందు ఈగలా కనిపించకుండా పోవడం నీకు తగదు.
హా కష్టం దర్శితః కస్మాద్ధాత్రా త్వం ఘటితః కుతః । జ్ఞాతం మహానుసంతాపహేతుర్నః స్వం వినిర్మితః
హాయ్! ఎంత బాధగా ఉంది! నిన్ను ఎందుకు చూపించారు? ఎవరు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చారు? ఇప్పుడు తెలిసింది — మనకు గొప్ప బాధ కలిగించడానికే నువ్వు సృష్టించబడ్డావు.
కచ్చిత్తే నిర్దయం చేతః కచ్చిదస్మాసు నో మతిః । కచ్చిత్క్రూరోఽసి హే కాంత కచ్చిన్ముష్ణాసి నో మనః
నీ హృదయం నిజంగా నిర్దయమా? మన గురించి నీకు ఏమాత్రం ఆలోచన లేదా? ప్రియమా, నువ్వు క్రూరుడివా? మన మనసులు దోచుకున్నావా?
కచ్చిన్న ప్రత్యయోస్మా సు కచ్చిదస్మాన్పరీక్షసే । కచ్చిన్నిర్మమతా శీలః కచ్చిన్మాయావిశారదః
నువ్వు మనతో కలవడానికి రాలేదా? లేక మనను పరీక్షిస్తున్నావా? నీ స్వభావం ప్రేమ లేనిదేనా? మాయలో నిపుణుడివా?
కచ్చిచ్చిత్తే ప్రవేష్టుం చ వేత్సి విజ్ఞానలాఘవమ్ । కచ్చిన్నిష్క్రమణోపాయం న జానాసి కుతః పునః
నీకు మనసులో ప్రవేశించడమూ, జ్ఞానం యొక్క సూక్ష్మత తెలుసా? లేక బయటకు వెళ్లే మార్గం తెలియదా? అది ఎలా సాధ్యమయ్యింది?
కచ్చిద్వినాపరాధం తు కిమస్మాసు ప్రకుప్యసే । కచ్చిద్దుఃఖం న జానాసి పరేషాం విప్రలంభనమ్
ఏ తప్పు లేకుండానే మన మీద కోపపడుతున్నావా? వేరే వాళ్లు వంచన వల్ల పడే బాధ నీకు తెలియదా?
త్వద్దర్శనం వినా నష్టా హృదయేశ్వర సాంప్రతమ్ । న జీవామోఽథ జీవామః పునస్త్వద్దర్శనాశయా
మన హృదయాధిపతీ! నిన్ను చూడకుండా ఇప్పుడు మేము నశించిపోయాం. అయినా, మళ్లీ నిన్ను చూడాలనే ఆశతో బ్రతికిపోతున్నాం.
వయం చ నీయతాం తత్ర శీఘ్రం యత్ర గతో భవాన్ । త్వద్దర్శనహరో ధాతా వ్యధాన్మోదాంకురచ్ఛిదామ్
నువ్వు ఎక్కడికి పోయినా, మమ్మల్ని కూడా త్వరగా అక్కడికి తీసుకెళ్లండి. నిన్ను చూడకుండా చేసిన సృష్టికర్త మన ఆనందపు మొగ్గలను నాశనం చేశాడు.
సర్వథా దర్శనం దేహి కారుణ్యం భజ సర్వథా । పర్య్యంతం న ప్రపశ్యంతి కస్య చిత్సుజనా జనాః
ఏ విధంగా అయినా మాకు నీ దర్శనం కలిగించు. అన్ని విధాలా దయ చూపించు. మంచి మనుషులు ఎవరిపట్ల అయినా ఆకాంక్షకు అంతం ఉండదని తెలుసు.
ఇత్థం విలప్యతాః కన్యాః ప్రతీక్ష్య చ బహుక్షణమ్ । పితుర్భయాద్గృహం గంతుం శీఘ్రమారేభిరే తతః
ఇలా విలపిస్తూ, ఆ యువతులు చాలా సేపు ఎదురు చూసి, తండ్రి భయంతో త్వరగా ఇళ్లకు వెళ్లడానికి సిద్ధమయ్యారు.
తత్ప్రేమనిగడైర్బద్ధా భృశం విరహవిక్లవాః । కథంచిద్ధైర్యమాలంబ్య తాః స్వంస్వం గృహమాగతాః
ప్రేమ బంధాలతో బలంగా కట్టుబడి, వियोग బాధతో తల్లడిల్లుతూ, ఏదో విధంగా ధైర్యం తెచ్చుకుని, వారు ఒక్కొక్కరు తమ ఇళ్లకు చేరుకున్నారు.
ఆగత్య పతితాః సర్వా మాతౄణాం తు సమీపతః । కిమేతన్మాతృభిః పృష్టాః కుతః కాలాత్యయోఽభవత్
ఇళ్లకు వచ్చి, అందరూ తల్లిదండ్రుల దగ్గర పడిపోయారు. "ఇది ఏమిటి? ఎందుకు ఇంత ఆలస్యంగా వచ్చారు?" అని తల్లులు అడిగారు.
క్రీడంత్యః కిన్నరీభిస్తు సార్ద్ధం సంగతకం యదా । సంస్థితాస్తేన న జ్ఞాతో దివసోఽచ్ఛోదసరోవరే
మేము కిన్నరి యువతులతో కలిసి ఆడుకుంటూ, ఆయనతో మమేకమై ఉన్నందున, అచ్చొద సరస్సు వద్ద రోజు ఎలా గడిచిపోయిందో గమనించలేదు.
పథి శ్రాంతా వయం మాతః సంతాపస్తేన నస్తనౌ । మోహేన మహతా వక్తుం న కేనాప్యుత్సహామహే
తల్లి, మేము ప్రయాణంలో అలసిపోయాం. ఆ కలయిక వల్ల మేము బలహీనమయ్యాం. పెద్ద మాయలో పడిపోవడంతో, మేమందరం మాట్లాడలేకపోతున్నాం.
ఇత్యుక్త్వా లుఠితాస్తత్ర మణిభూమౌ కుమారికాః । ఆకారం గోపయంత్యస్తా ముగ్ధా జల్పంతి మాతృభిః
అని చెప్పి, ఆ యువతులు మణిపీఠంపై పడిపోయారు. తమ భావాలను దాచుకుంటూ, అమాయకంగా తల్లులతో మాట్లాడారు.
కాచిన్నర్తయతి క్రీడామయూరం న ముదా తదా । న పాఠయతి తం కీరం పంజరేఽన్యా కుతూహలాత్
ఎవరూ ఆనందంగా ఆడుకునే నెమలి నాట్యం చేయించడంలేదు. ఇంకొకరు ఆసక్తిగా పంజరంలో ఉన్న కిలిని మాటలాడించడంలేదు.
లాలయేన్నకులం నాన్యా నోల్లాపయతి సారికామ్ । అపరాతీవ సంముగ్ధా నైవ ఖేలతి సారసైః
ఆమె ఇక నక్కను ముద్దాడడం లేదు, సారిక పక్షిని పలకరించడం లేదు. ఏదో తప్పు చేసినట్టు అయోమయంగా, సరస పక్షులతో కూడా ఆడుకోవడం లేదు.
భేజిరే న వినోదం తా రేమిరే నైవ మందిరే । ఊచిరే బాంధవైర్నాలం వీణావాద్యం న చక్రిరే
వాళ్లు ఏ ఆనందాన్ని పొందలేదు, మందిరంలో కూడా సంతోషించలేదు. స్నేహితులకు 'చాలు' అని చెప్పి, వీణ వాయించలేదు.
కల్పద్రుమప్రసూనం యత్సర్వం తచ్చానలోపమమ్ । మందారకుసుమామోది న పపుర్మధురం మధు
కల్పవృక్షపు పువ్వులన్నీ అగ్నిలా అనిపించాయి. మందారపు పువ్వులు పరిమళించినా, తీపి తేనెను రుచించలేదు.
యోగిన్య ఇవ తాః కన్యా నాసాగ్రన్యస్తలోచనాః । అలక్ష్యధ్యానసంతానాః పురుషోత్తమమానసాః
ఆ యువతులు యోగినిలా, ముక్కు చివర చూపు నిలిపి, ఎవరికీ తెలియకుండా ధ్యానం చేస్తూ, మనసంతా పరమాత్ముడిపైనే పెట్టారు.
చంద్రకాంతమణిచ్ఛన్నే స్రవద్వారిణి కందరే । క్షణం వాతాయనే స్థిత్వా జలయంత్రగృహేక్షణమ్
చంద్రకాంతమణులతో కప్పబడిన, నీరు చుక్కలు చుక్కలుగా వర్షించే గుహలో, కిటికీ దగ్గర కొంతసేపు నిలబడి, నీటి ఆటలను చూశారు.
రచయంతి క్షణం శయ్యాం దీర్ఘికాం భోజినీదలైః । వీజ్యమానాః సఖీభిస్తాః శీతలైర్నలినీదలైః
కొంతసేపు భోజన సరస్సు నెత్తిన పత్రాలతో మంచం వేసుకుని, స్నేహితులు చల్లని కమలదళాలతో వీడుతూ ఉన్నారు.
ఇత్థం యుగసమాం రాత్రిమనయంస్తా వరస్త్రియః । కథంచిద్ధారణం కృత్వా విహ్వలాః సజ్వరా ఇవ
అలా ఆ మహిలలు యుగంలా నడిచిన ఆ రాత్రిని, ఏదో విధంగా సహనం చూపిస్తూ, జ్వరం వచ్చినవారిలా మనసు కలవరంతో గడిపారు.
ప్రాతర్వ్యోమమణిం దృష్ట్వా మన్యమానాః స్వజీవితమ్ । విజ్ఞాప్య మాతరం స్వాంస్వాం గౌరీం పూజయితుం గతాః
ఉదయం ఆకాశంలో మణిని చూసి, తమ జీవితాన్ని గుర్తు చేసుకుని, తల్లులకు చెప్పి, గౌరీదేవిని పూజించడానికి వెళ్లారు.
స్నాత్వా తేన విధానేన పుష్పైర్ధూపైస్తథా పునః । విధాయ పూజనం దేవ్యా గాయంత్యస్తత్ర తాః స్థితాః
ఆ విధానంలో స్నానం చేసి, పుష్పాలు, ధూపాలతో మునుపటిలాగే దేవిని పూజించి, అక్కడ నిలబడి పాటలు పాడారు.
ఏతస్మిన్నంతరే విప్రః స్నాతుం సోఽపి సమాగతః । పితురాశ్రమతస్తస్మాదచ్ఛోదేఽత్ర సరోవరే
అంతలో, బ్రాహ్మణుడు కూడా తన తండ్రి ఆశ్రమం నుంచి ఈ పవిత్ర సరస్సు వద్ద స్నానం చేయడానికి వచ్చాడు.
మిత్రం దృష్ట్వైవ రాత్ర్యంతే పద్మిన్య ఇవ కన్యకాః । తత్ఫుల్లనయనా జాతాస్తం దృష్ట్వా బ్రహ్మచారిణమ్
రాత్రి చివర స్నేహితుడిని చూసి, ఆ యువతులు పుష్కరిణిలో వికసించిన కమలాల్లా, బ్రహ్మచారిని చూసి కన్నులు వికసించాయి.
గత్వా తత్రైవ తాః కన్యా సమీపం బ్రహ్మచారిణః । సవ్యాపసవ్యబంధేన భుజపాశం చ చక్రిరే
ఆ యువతులు అక్కడికే వెళ్లి, బ్రహ్మచారి దగ్గరకు చేరి, రెండు వైపులా చేతులతో ఆయనను చుట్టుముట్టారు.