తం దృష్ట్వా బ్రాహ్మణం బాలాస్తాస్తత్ర సరసస్తటే । జహృషుః కౌతుకావిష్టా అయం నో భవితాతిథిః
ఆ బ్రాహ్మణ యువకుడిని సరస్సు ఒడ్డున చూసిన ఆ బాలికలు, ఆశ్చర్యంతో ఆనందించి, 'ఇవాళ్టి మన అతిథి ఇతడే' అని అనుకున్నారు.
సంత్యక్తగీతనృత్యాస్తాస్తస్యాలోకనలాలసాః । హరిణ్యో లుబ్ధకేనేవ విద్ధాః కామేన సాయకైః
పాట, నాట్యాన్ని వదిలేసి, అతనిని చూడాలని తహతహలాడుతూ, వేటగాడు బాణంతో గాయపరిచిన జింకల్లా, కామంతో తాకబడినవారు అయ్యారు.
పశ్యపశ్యేతి జల్పంత్యో ముగ్ధాః పంచ ససంభ్రమమ్ । తస్మిన్విప్రవరే యూని కామదేవభ్రమం యయుః
అయోధ్యంగా ఉన్న ఐదు యువతులు 'చూడండి, చూడండి' అని ఉత్సాహంగా పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ, ఆ బ్రాహ్మణ యువకుని చూసి ప్రేమ మోహంలో పడిపోయారు.
పునఃపునస్తమభ్యర్చ్య నయనైః పంకజైరివ । పశ్చాద్విచారమారబ్ధమప్సరోభిః పరస్పరమ్
తరచూ తమ కళ్లతో, కమలాలా, అతనిని పూజిస్తూ, ఆ తర్వాత ఆ అప్సరసలు పరస్పరం మాట్లాడుకోవడం మొదలుపెట్టారు.
యద్యయం కామదేవో హి రతిహీనః కథం భవేత్ । అథవాహ్యశ్వినౌ దేవౌ తావుభౌ యుగచారిణౌ
ఇతడు నిజంగా మన్మథుడైతే, ఎలా కామరహితుడిగా ఉంటాడు? లేదా ఇతడు ఇద్దరు అశ్వినీదేవతల్లో ఒకరేమో, ఎప్పుడూ కలిసే తిరిగే వారు.
గంధర్వః కిన్నరో వాథ సిద్ధో వా కామరూపధృక్ । ఋషిపుత్రోఽథవా కశ్చిత్కశ్చిద్వా మనుజోత్తమః
లేదా ఇతడు గంధర్వుడా, కిన్నరుడా, లేక కావలసిన రూపం ధరించగల సిద్ధుడా? లేదా ఏదైనా ఋషిపుత్రుడా, లేక ఉత్తమ మానవుడా?
అస్తి వా కశ్చిదేవాయం ధాత్రా సృష్టో హి నః కృతే । యథాభాగ్యవతామర్థే నిధానం పూర్వకర్మభిః
లేదా ఇతడు దేవుడా? మన కోసం సృష్టికర్త సృష్టించినవాడా? అదృష్టవంతులైన వారికి గత జన్మల పుణ్యఫలంగా దక్కిన ధనంలా ఉన్నాడేమో.
తథాస్మాకం కుమారీణాం గౌర్యానీతో వరోత్తమః । కరుణాజలకల్లోల లబ్ధాద్రీ ర్కృ!తచిత్తయా
ఇలా మన యువతుల కోసం గౌరీ దేవి దయతో, మంచి మనసుతో, ఉత్తమ వరుడిని తీసుకొచ్చిందేమో.
మయా వృతస్త్వయా చాయం త్వయా వృతస్తథానయా । ఏవం పంచసుకన్యాసు వదంతీషు నృపోత్తమ
ఈయనను నేను ఎన్నుకున్నాను, నువ్వు కూడా, ఇంకో యువతి కూడా. ఇలా ఐదుగురు యువతులు పరస్పరం మాట్లాడుకుంటూ— ఓ రాజా—
శ్రుత్వా తద్వచనం తత్ర కృతమాధ్యాహ్నికక్రియః । చింతయామాస మేధావీ కిం కృత్వా సుకృతం భవేత్
ఆ మాటలు విని, మధ్యాహ్నిక కర్మలు ముగించాక, ఆ మేధావి 'ఏం చేస్తే పుణ్యం కలుగుతుందో?' అని ఆలోచించసాగాడు.
గాధిసంభవపరాశరాదయః కండుదేవలముఖాశ్చ యే ద్విజాః । తేఽపి యోగి బలినో విమోహితాః లీలయా తదబలాభిరద్భుతమ్
గాధి వంశీయుడు పరాశరుడు, కండు, దేవలుడు వంటి యోగబలంతో ఉన్న బ్రాహ్మణులకూ, ఆ స్త్రీలు ఆటగా మోహం కలిగించగలిగారు.
యోషితాం నయనతీక్ష్ణసాయకైర్భ్రూలతాసుదృఢచాపనిర్గతైః । ధన్వినా మకరకేతునా హతః కస్య నో పతతి వామనో మృగః
స్త్రీల కన్నుల పదునైన బాణాలతో, వంపు భ్రూవుల బలమైన విల్లుల నుంచి విడిచిన మన్మథుడు ఎవరి మీద పడడు? చిన్న జింక కూడా పడిపోతుంది.
తావదేవ నయధీర్విరాజతే తావదేవ జనతాభయం భవేత్ । తావదేవ ధృతచిత్తతా భృశం తావదేవ గణనా కులస్య చ
జ్ఞానం ఎంతకాలం మెరిసిపోతుందంటే, అంతకాలం మనిషి పేరు పరిరక్షించబడుతుంది; అంతవరకు మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది, కుటుంబ గౌరవం కూడా నిలుస్తుంది.
తావదేవ తపసః ప్రగల్భతా తావదేవ శమసేవనం నృణామ్ । యావదేవ లలనేక్షణా స వైర్మాద్యతే ద్రుతమదైర్న పూరుషః
తపస్సు ఎంతకాలం బలంగా ఉంటుంది, మనుషులు ఎంతకాలం నియమంగా ఉంటారు అంటే, స్త్రీల చూపులు మనసును మత్తులో ముంచేంతవరకు మాత్రమే.
మోహయంతి మదయంతి రాగిణం యోషితః స్వలలితైర్మనోహరైః । మోదయంతి మదయంతి మామిమా ధర్మరక్షణపరం హి స్వైర్గుణైః
స్త్రీలు తమ ఆకర్షణీయమైన ప్రవర్తనతో కాముల మనసును మోహింపజేస్తారు, మత్తులో ముంచుతారు. కానీ ఈ యువతులు మాత్రం తమ సద్గుణాలతో నన్ను ఆనందింపజేస్తున్నారు, ఎందుకంటే నేను ధర్మాన్ని కాపాడడంలో నిమగ్నుడిని.
మాంసరక్తమలమూత్రనిర్మితే యోషితాం వపుషి నిర్గుణేఽశుచౌ । కామినస్తు పరికల్ప్య చారుతామావిశంతి సువిమూఢచేతసః
మాంసం, రక్తం, మలమూత్రంతో కూడిన, గుణరహితమైన, అపవిత్రమైన స్త్రీల శరీరంలో అందాన్ని ఊహించేవారు నిజంగా మూర్ఖులు.
దారుణా హి పరికీర్తితాంగనా సాధుభిర్విమలబుద్ధిభిర్బుధైః । యావదేవ న సమీపగా ఇమాస్తావదేవ హి గృహం వ్రజామ్యహమ్
స్త్రీలను మేధావులు, నిర్మలమైన మనస్సు కలిగిన వారు కఠినంగా వర్ణించారు. వీరు దగ్గరకి రాకపోతే, నేను ఇంటికి వెళ్ళిపోతాను.
సమీపం తస్య యావన్న ఆగచ్ఛంతి వరస్త్రియః । వైష్ణవేన ప్రభావేణ తావదంతర్దధే ద్విజః
ఆ సతీస్త్రీలు దగ్గరకు రాకముందే, విష్ణువు ప్రభావంతో ఆ బ్రాహ్మణుడు కనబడకుండా పోయాడు.
తస్య యోగబలాద్భూప గతస్యాదర్శనం తదా । దృష్ట్వా తదద్భుతం కర్మ వైష్ణవబ్రహ్మచారిణః
తన యోగబలంతో, ఓ రాజా, అతడు కనబడకుండా పోయాడు. ఆ విష్ణుభక్త బ్రహ్మచారి చేసిన ఆ అద్భుత కార్యాన్ని చూసి—
విత్రస్తనయనా బాలా కురంగ్య ఇవ కాతరాః । సంక్రాంతనయనాః శూన్యా దదృశుస్తా దిశోదశ
ఆ యువతులు భయంతో కన్నులు నిండిపోయి, జింకల్లా బెదిరిపోయి, చుట్టూ అన్ని దిశల్లో ఆందోళనగా చూస్తూ నిలిచిపోయారు.
కన్యా ఊచుః-। ఇంద్రజాలం స్ఫుటం వేత్తి మాయాం జానాతి వా పునః । దృష్టోఽప్యదృష్టరూపోభూదిత్యూచుస్తాః పరస్పరమ్
ఆ యువతులు పరస్పరం ఇలా మాట్లాడుకున్నాయి — "ఇతడు మాయాజాలం బాగా తెలిసినవాడు, మాయలు కూడా తెలుసు. మన కళ్లకు కనిపించినా, ఆకారం మాత్రం కనబడకుండా పోయాడు."
వ్యాప్తం చ హృదయం తాసాం తదైవ విరహాగ్నినా । జ్వలద్దావానలేనేవ సుస్నిగ్ధం సర్వకాననమ్
అప్పుడే వారి హృదయాలు వियोगాగ్నిలో కాలిపోయాయి. ఎలాగో ఒక చక్కటి అడవి మంటలో దగ్ధమయ్యేలా, అలాగే వారి మనసులు తపించిపోయాయి.
త్యజేంద్రజాలికాం విద్యాం కాంత దర్శయ సత్వరమ్ । ఆత్మానం న హి తే యుక్తం ప్రాగ్గ్రాసే మక్షికోపమమ్
ప్రియమా, నీ మాయాజాలాన్ని వదిలేసి వెంటనే నీ రూపాన్ని చూపించు. మన కళ్ల ముందు ఈగలా కనిపించకుండా పోవడం నీకు తగదు.
హా కష్టం దర్శితః కస్మాద్ధాత్రా త్వం ఘటితః కుతః । జ్ఞాతం మహానుసంతాపహేతుర్నః స్వం వినిర్మితః
హాయ్! ఎంత బాధగా ఉంది! నిన్ను ఎందుకు చూపించారు? ఎవరు నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చారు? ఇప్పుడు తెలిసింది — మనకు గొప్ప బాధ కలిగించడానికే నువ్వు సృష్టించబడ్డావు.
కచ్చిత్తే నిర్దయం చేతః కచ్చిదస్మాసు నో మతిః । కచ్చిత్క్రూరోఽసి హే కాంత కచ్చిన్ముష్ణాసి నో మనః
నీ హృదయం నిజంగా నిర్దయమా? మన గురించి నీకు ఏమాత్రం ఆలోచన లేదా? ప్రియమా, నువ్వు క్రూరుడివా? మన మనసులు దోచుకున్నావా?
కచ్చిన్న ప్రత్యయోస్మా సు కచ్చిదస్మాన్పరీక్షసే । కచ్చిన్నిర్మమతా శీలః కచ్చిన్మాయావిశారదః
నువ్వు మనతో కలవడానికి రాలేదా? లేక మనను పరీక్షిస్తున్నావా? నీ స్వభావం ప్రేమ లేనిదేనా? మాయలో నిపుణుడివా?
కచ్చిచ్చిత్తే ప్రవేష్టుం చ వేత్సి విజ్ఞానలాఘవమ్ । కచ్చిన్నిష్క్రమణోపాయం న జానాసి కుతః పునః
నీకు మనసులో ప్రవేశించడమూ, జ్ఞానం యొక్క సూక్ష్మత తెలుసా? లేక బయటకు వెళ్లే మార్గం తెలియదా? అది ఎలా సాధ్యమయ్యింది?
కచ్చిద్వినాపరాధం తు కిమస్మాసు ప్రకుప్యసే । కచ్చిద్దుఃఖం న జానాసి పరేషాం విప్రలంభనమ్
ఏ తప్పు లేకుండానే మన మీద కోపపడుతున్నావా? వేరే వాళ్లు వంచన వల్ల పడే బాధ నీకు తెలియదా?
త్వద్దర్శనం వినా నష్టా హృదయేశ్వర సాంప్రతమ్ । న జీవామోఽథ జీవామః పునస్త్వద్దర్శనాశయా
మన హృదయాధిపతీ! నిన్ను చూడకుండా ఇప్పుడు మేము నశించిపోయాం. అయినా, మళ్లీ నిన్ను చూడాలనే ఆశతో బ్రతికిపోతున్నాం.
వయం చ నీయతాం తత్ర శీఘ్రం యత్ర గతో భవాన్ । త్వద్దర్శనహరో ధాతా వ్యధాన్మోదాంకురచ్ఛిదామ్
నువ్వు ఎక్కడికి పోయినా, మమ్మల్ని కూడా త్వరగా అక్కడికి తీసుకెళ్లండి. నిన్ను చూడకుండా చేసిన సృష్టికర్త మన ఆనందపు మొగ్గలను నాశనం చేశాడు.