ఏవం సంభాషమాణస్తు కుత్ర గచ్ఛసి భో వృష । అద్య త్వామథ పాప్మానం ప్రత్యక్షం హన్మ్యహం వృష
అలా మాట్లాడుతుండగా, 'వృషభా, నువ్వు ఎక్కడికి పోతున్నావు? నేడు నిన్ను, పాపరూపుడవైన నిన్ను, నా కళ్లముందే సంహరిస్తాను' అని అన్నాడు.
ధర్షితస్తు తదా విప్రో హ్యంతరిక్షం గతం వృషమ్ । ఆకాశే ప్రేక్షతే భూయ ఏతదద్భుతముత్తమమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు దుర్వర్తనకు గురై, వృషభుడు ఆకాశంలోకి వెళ్లిపోతున్నాడని చూశాడు. ఆ అద్భుతాన్ని చూస్తూ, ఆకాశంలో అతన్ని ఆశ్చర్యంగా తిలకించాడు.
తతః ప్రహసితే రుద్రే ఋషిరగ్రే వ్యవస్థితః । తృతీయం లోచనం దృష్ట్వా వైలక్ష్యాత్పతితో భువి
అప్పుడు రుద్రుడు నవ్వుతుండగా, ఆ మహర్షి ఆయన ముందు నిలబడ్డాడు. మూడవ కన్ను చూసి, సిగ్గుతో భూమిపై పడిపోయాడు.
ప్రణమ్య దండవద్భూమౌ స్తువతే పరమేశ్వరమ్ । ప్రణిపత్య భూతనాథం భవోద్భవం త్వామహం దివ్యరూపమ్ । భవభీతో భువనపతే భూతం విజ్ఞాపయే కించిత్
భూమిపై దండవత్ప్రణామం చేసి, పరమేశ్వరుని స్తుతిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'భూతనాథా, భవోద్భవా, దివ్యరూపుడవైన ప్రభూ, లోకపతీ, సంసార భయంతో నేను నీకు నమస్కరిస్తూ, కొంత చెప్పదలుచుకున్నాను.'
త్వద్గుణనికరాన్వక్తుం కః శక్తో భవతి మానుషో నాథ । వాసుకిరయం హి కదాచిద్వదనసహస్రం భవేద్యస్య
ప్రభూ, నీ గుణాలను ఎవరు వివరించగలరు? వాసుకి పాము వెయ్యి నోర్లు ఉన్నా, నీ మహిమను పూర్తిగా చెప్పలేడు.
భక్త్యా తవాపి శంకరభువనపతే త్వత్స్తుతౌ తు ముఖరస్య । వంద్య క్షమస్వ భవన్ప్రసీద మే తవ చరణపతితస్య
శంకరా, భువనపతీ, నా భక్తితో చేసిన నీ స్తుతి కూడా చిన్న మాటలే. ప్రభూ, నన్ను క్షమించు, నీ పాదాల వద్ద పడి ఉన్న నన్ను అనుగ్రహించు.
సత్వం రజస్తమస్త్వం స్థిత్యుత్పత్తౌ వినాశనే దేవ । త్వాం ముక్త్వా భువనపతే భువనేశ్వర నైవ దైవతం కించిత్
ప్రభూ, సృష్టి, స్థితి, లయాలలో సత్వం, రజసం, తమసం అన్నీ నీవే. భువనాధిపతి, నిన్ను తప్ప మరొక దేవుడు ఈ లోకంలో లేడు.
యమనియమయజ్ఞదానైర్వేదాభ్యాసావధారణోద్యోగాత్ । త్వద్భక్తేః సర్వమిదం నార్హతి కలాసహస్రాంశేన
యమ, నియమ, యజ్ఞ, దానం, వేదాభ్యాసం, ఏకాగ్రత వంటి వాటితో సాధించినది, నీ భక్తికి వేలవంతు కూడా సమానం కాదు.
ఉత్కృష్టరసరసాయనఖడ్గాంజనపాదుకాది సిద్ధిర్వా । చిహ్నాని భవత్ప్రణతానాం దృశ్యంత ఇహ జన్మని ప్రకటమ్
నీ భక్తులకు ఈ జన్మలోనే, రుచి, అమృతం, ఖడ్గం, కాజలు, పాదరక్షలు వంటి శ్రేష్ఠమైన ఫలితాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
శాఠ్యేన నమతి యద్యపి దదాసి త్వం ధర్మమిచ్ఛతాం దేవ । భక్తిర్భవచ్ఛేదకరీ మోక్షాయ వినిర్మితా నాథ
ఎవరైనా మోసంతో నమస్కరించినా, ధర్మాన్ని కోరేవారికి నీవు దయచేస్తావు ప్రభూ. కానీ, జనన మరణ బంధాలను తెంచే భక్తి మాత్రమే మోక్షానికి మార్గం.
పరదారపరస్వరతం పరిభవపరిదుఃఖశోకసంతప్తమ్ । పరవదనవీక్షణపరం పరమేశ్వర మాం పరిత్రాహి
పరస్త్రీ, పరధనం మీద ఆశతో, అవమానం, బాధ, శోకంలో కాలిపోతున్న, ఇతరుల ముఖాన్ని చూడకుండానే ఉండే నన్ను, పరమేశ్వరా, రక్షించు.
అలీకాభిమానదగ్ధం క్షణభంగురవిభవవిలసితం దేవ । క్రూరం కుపథాభిముఖం పతితం మాం త్రాహి దేవేశ
అసత్య గర్వంలో కాలిపోయి, క్షణికమైన ఐశ్వర్యంలో మునిగి, క్రూరంగా, తప్పు మార్గంలో పడి, పతితుడైన నన్ను, దేవేశా, కాపాడవయ్యా.
దీనేంద్రియగణసార్థైర్బంధుజనైరేవ పూరితా ఆశా । తుచ్ఛా తథాపి శంకర కిం మూఢం మాం విడంబయసి
నా ఆశలు, దుర్బలమైన ఇంద్రియాలు, బంధువులతోనే నిండిపోయి, అవి వృథా అని తెలిసినా, శంకరా, మూర్ఖుడైన నన్ను ఎందుకు అపహాస్యం చేస్తావు?
తృష్ణాం హరస్వ శీఘ్రం లక్ష్మీం మాం దేహి హృదయవాసినీం నిత్యామ్ । ఛింధి మదమోహపాశానుత్తారయ మాం మహాదేవ
నా తృష్ణను వెంటనే తొలగించు, లక్ష్మిని నా హృదయంలో శాశ్వతంగా నివసించేటట్లు దయచేయు, గర్వం, మోహపు బంధాలను తెంచు, మహాదేవా, నన్ను పైకి లేపు.
కరుణాభ్యుదయం నామ స్తోత్రమిదం సిద్ధిదం దివ్యమ్ । యః పఠతి భక్తియుక్తస్తస్య తు తుష్యేద్భృగోర్యథాహి శివః
కరుణా ఉదయం అనే ఈ స్తోత్రం దివ్యమైనది, సిద్ధిని ఇస్తుంది. దాన్ని భక్తితో పఠించే వారికి, భృగువుకు సంతోషించినట్టు శివుడు సంతోషిస్తాడు.
ఈశ్వర ఉవాచ-। అహం తుష్టోస్మి తే విప్ర వరం ప్రార్థయ స్వేప్సితమ్ । ఉమయా సహితో దేవో వరం తస్య హి దాపయేత్
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు— బ్రాహ్మణా, నేను సంతోషించాను. నీవు కోరిన వరాన్ని అడుగు. ఉమాదేవితో కలిసి నేను నీకు కావలసిన వరాన్ని ఇస్తాను.
భృగురువాచ-। యది తుష్టోసి దేవేశ యది దేయో వరో మమ । రుద్రవేదీ భవేదేవమేతత్సంపాదయస్వ మే
భృగువు ఇలా అన్నాడు— దేవేశా, నీవు సంతోషిస్తే, నాకు వరం ఇవ్వదలచుకుంటే, ఇక్కడ రుద్రవేదిక ఏర్పడేలా దయచేయు.
ఈశ్వర ఉవాచ-। ఏవం భవతు విప్రేంద్ర క్రోధస్థానం భవిష్యతి । న పితా పుత్రయోశ్చైవ ఏకవాక్యం భవిష్యతి
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు— బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, అలా జరగనీ. ఇది కోపస్థలం అవుతుంది. ఇకపై తండ్రి కొడుకుల మధ్య ఏకాభిప్రాయం ఉండదు.
తదాప్రభృతి బ్రహ్మాద్యాః సర్వే దేవాః సకిన్నరాః । ఉపాసంతో భృగోస్తీర్థం తుష్టో యత్ర మహేశ్వరః
ఆ సమయం నుంచి బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, కిన్నరులతో కలిసి, మహేశ్వరుడు సంతోషించిన భృగు తీర్థాన్ని పూజించారు.
దర్శనాత్తస్య తీర్థస్య సద్యః పాపాత్ప్రముచ్యతే । అవశాః స్వవశాశ్చాపి మ్రియంతే తత్ర జంతవః
ఆ తీర్థాన్ని దర్శించగానే పాపాలు వెంటనే పోతాయి. అక్కడ ఉన్న ప్రాణులు, స్వచ్ఛందంగా లేదా అనుకోకుండా, అక్కడే మరణిస్తారు.
గుహ్యాతిగుహ్యస్య గతిస్తేషాం నిఃసంశయా భవేత్ । ఏతత్క్షేత్రం సువిపులం సర్వపాపప్రణాశనమ్
వారికి అత్యంత గుప్తమైన మార్గం నిస్సందేహంగా లభిస్తుంది. ఈ క్షేత్రం విశాలంగా ఉండి, సమస్త పాపాలను నశింపజేస్తుంది.
తత్ర స్నాత్వా దివం యాంతి యే మృతాస్తేఽపునర్భవాః । ఔపానహం తదా ఛత్రం దేయమన్నం చ కాంచనమ్
అక్కడ స్నానం చేసినవారు స్వర్గానికి చేరుతారు. అక్కడ మరణించినవారు మళ్లీ జన్మించరు. ఆ సమయంలో పాదరక్షలు, గొడుగు, అన్నం, బంగారం దానం చేయాలి.
భోజనం చ యథాశక్త్యా అక్షయం తస్య తద్భవేత్ । సూర్యోపరాగే యో దద్యాద్దానం చైవ యథేచ్ఛయా
తన శక్తికి అనుగుణంగా ఇచ్చిన భోజనం, దాతకు ఎప్పటికీ తరుగదు. సూర్యగ్రహణ సమయంలో ఎవరు కావాలనుకుంటే వారు దానం చేస్తే—
తీర్థస్నానం తు యద్దానమక్షయం తస్య తద్భవేత్ । చంద్రసూర్యోపరాగేషు వృషోత్సర్గమనుత్తమమ్
తీర్థస్నానంలో ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ తరుగదు. చంద్రగ్రహణం, సూర్యగ్రహణాలలో వృషభాన్ని దానం చేయడం అత్యుత్తమం.
న జానంతి నరా మూఢా విష్ణుమాయావిమోహితాః । నర్మదాయాం స్థితం దివ్యం వృషతీర్థం నరాధిప
ఓ రాజా, విష్ణుమాయ వల్ల మోసపోయిన మూర్ఖులు నర్మదా నదిలో ఉన్న దివ్యమైన వృషతీర్థాన్ని తెలుసుకోరు.
భృగుతీర్థస్య మాహాత్మ్యం యః శృణోతి నరః సకృత్ । విముక్తః సర్వపాపేభ్యో రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
ఎవరైనా ఒక్కసారి అయినా భృగుతీర్థ మహిమను వినితే, అతడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తుడై, రుద్ర లోకాన్ని పొందుతాడు.
తతో గచ్ఛేత రాజేంద్ర గౌతమేశ్వరముత్తమమ్ । తత్ర స్నాత్వా నరో రాజన్నుపవాసపరాయణః
ఆ తర్వాత, ఓ రాజా, ఉత్తమమైన గౌతమేశ్వర క్షేత్రానికి వెళ్లాలి. అక్కడ స్నానం చేసి, ఉపవాసంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
కాంచనేన విమానేన బ్రహ్మలోకే మహీయతే । ధౌతపాపం తతో గచ్ఛేద్ధౌతం యత్ర వృషేణ తు
అతడు బంగారు విమానంలో బ్రహ్మలోకంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు. పాపాలు తుడిచిపెట్టుకొని, వృషభుడు పవిత్రం చేసిన స్థలానికి చేరుకుంటాడు.
నర్మదాయాం స్థితం రాజన్సర్వపాతకనాశనమ్ । తత్ర తీర్థే నరః స్నాత్వా బ్రహ్మహత్యాం వ్యపోహతి
ఓ రాజా, నర్మదా నదిలో ఉన్న ఆ తీర్థం అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు బ్రహ్మహత్య పాపాన్ని కూడా పోగొంటాడు.
తస్మిన్తీర్థే మహారాజ ప్రాణత్యాగం కరోతి యః । చతుర్భుజస్త్రినేత్రస్తు రుద్రతుల్యబలో భవేత్
ఓ మహారాజా, ఆ తీర్థంలో ఎవడు ప్రాణాలు విడిచినా, అతడు నాలుగు చేతులుగలవాడై, మూడు కళ్లతో, రుద్రుని సమానమైన బలాన్ని పొందుతాడు.