సీదంతి చానలస్పృష్టాః క్రందంతి వివిధై స్వరైః । గిరికూటనిభాస్తత్ర దృశ్యంతేంఽగారరాశయః
అగ్ని తాకినవారు కూలిపోతూ, విభిన్న స్వరాల్లో అరుస్తున్నారు. అక్కడ పర్వత శిఖరాల్లా ఎర్రబడ్డ బొగ్గుల గుట్టలు కనిపిస్తున్నాయి.
స్తువంతి దేవదేవేశం పరిత్రాయస్వ మాం ప్రభో । అన్యోన్యం చ పరిష్వజ్య హుతాశనప్రపీడితాః
అగ్నితో బాధపడుతూ, వారు ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకుంటూ, దేవదేవుడైన ప్రభువా! నన్ను రక్షించు అని ప్రార్థిస్తున్నారు.
దహ్యంతే దానవాస్తత్ర శతశోథ సహస్రశః । హంసకారండవాకీర్ణా నలినీ సహ పంకజా
అక్కడ శతాదికంగా, సహస్రాదికంగా దానవులు కాలిపోతున్నారు. హంసలు, నెమళ్లతో నిండిన కమలాకిని కూడా మంటలు తాకుతున్నాయి.
దహ్యంతేనలదగ్ధాని పురోద్యానాని దీర్ఘికాః । అమ్లానైః పంకజైశ్ఛన్నా విస్తీర్ణా యోజనైః శతైః
తాజా కమలాలతో నిండిన, వందల యోజనాల పొడవైన నగర తోటలు, దీర్ఘికలు అన్నీ అగ్నితో కాలిపోతున్నాయి.
గిరికూటనిభాస్తత్ర ప్రాసాదారత్నభూషితాః । పతంత్యనలనిర్దగ్ధా నిస్తోయా జలదా ఇవ
పర్వత శిఖరాల్లాంటి, రత్నాలతో అలంకరించబడిన ప్రాసాదాలు అక్కడ అగ్నిలో కాలిపోయి, నీరు లేని మేఘాల్లా కూలిపోతున్నాయి.
సహ స్త్రీబాలవృద్ధేషు గోషు పక్షిషు వాజిషు । నిర్దయో దహతే వహ్నిర్హరకోపేన ప్రేరితః
స్త్రీలు, పిల్లలు, వృద్ధులు, ఆవులు, పక్షులు, గుర్రాలు — వీరందరితో పాటు, హరుడి కోపంతో ప్రేరేపితమైన అగ్ని, ఎలాంటి కనికరమూ లేకుండా అన్నింటినీ కాలుస్తోంది.
సపత్నీకాశ్చైవ సుప్తాః సంసుప్తా బహవో జనాః । పుత్రమాలింగ్యతే గాఢం దహ్యంతే త్రిపురారిణా
అక్కడ చాలామంది తమ భార్యలతో కలిసి, పిల్లలను గట్టిగా ఆలింగనం చేసుకొని, నిద్రలో మునిగి ఉన్నారు. త్రిపురాసురుని సంహారకుడు వారిని కాల్చివేశాడు.
అథ తస్మిన్పురే దీప్తే స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః । అగ్నిజ్వాలాహతాస్తత్ర పతంతి ధరణీతలే
ఆ అగ్నిలో మండుతున్న పట్టణంలో, అప్సరసలకు సమానమైన అందమైన స్త్రీలు, అగ్నిజ్వాలలకు తగిలి నేలపై పడిపోతున్నారు.
కాచిద్బాలా విశాలాక్షీ ముక్తావలి విభూషితా । ధూమేనాకులితా సా తు ప్రతిబుద్ధా శిఖార్ద్దితా
ఒక పెద్ద కన్నుల బాలిక, ముత్యాల హారంతో అలంకరించబడిన ఆమె, పొగతో చుట్టబడి, అగ్నిజ్వాలలకు కాలిపోతూ లేచింది.
సుతం సంచింత్యమానా సా పతితా ధరణీతలే । కాచిత్సువర్ణవర్ణాభా నీలరత్నైర్విభూషితా
తన కుమారుడిని ఆలోచిస్తూ, ఆ బాలిక నేలపై పడిపోయింది. మరొకరు, బంగారం వలె మెరిసిపోతూ, నీల రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
ధూమేనాకులితా సా తు పతితా ధరణీతలే । అన్యా గృహీతహస్తా తు సఖీ దహతి బాలకైః
ఆమెను పొగ చుట్టేసి, నేలపై పడేసింది. ఇంకొకరు, స్నేహితురాలి చేతిని పట్టుకొని, పిల్లలతో కలిసి అగ్నిలో కాలిపోతున్నారు.
అనేన దివ్యరూపాన్యాదృష్టా మదవిమోహితా । శిరసా ప్రాంజలిం కృత్వా విజ్ఞాపయతి పావకమ్
ఈ విధంగా దివ్యసౌందర్యంతో ఉన్న స్త్రీలను చూసి, మత్తులో మునిగి, ఒకరు చేతులు జోడించి తల వంచి అగ్నికి వేడుకుంటూ పలికింది.
యది త్వమిచ్ఛసే వైరం పురుషేష్వపకారిషు । స్త్రియః కిమపరాధ్యంతే గృహపంజరకోకిలాః
నీవు పురుషులపై కక్ష తీర్చుకోవాలనుకుంటే, ఇళ్లలో పంజరపక్షుల్లా ఉన్న స్త్రీలకు ఏమి తప్పు ఉంది?
పాపనిర్దయ నిర్ల్లజ్జ కస్తే కోపః స్త్రియోపరి । న దాక్షిణ్యం న తే లజ్జా న సత్యం శౌచవర్జితః
పాపిష్టుడా, క్రూరుడా, నిస్సహాయుడా, నీకు స్త్రీలపై ఎందుకు కోపం? నీకు దయ లేదు, లజ్జ లేదు, నిజాయితీ లేదు, పవిత్రత లేదు.
అనేకరూపవర్ణాఢ్యా ఉపలభ్యా వదస్వ హ । కిం త్వయా న శ్రుతం లోకే అవధ్యాః సర్వయోషితః
నీకెన్నో రూపాలు, రంగులు ఉన్నా, చెప్పు, ఈ లోకంలో స్త్రీలను చంపకూడదని వినలేదా?
కిం తు తుభ్యం గుణా హ్యేతే దహనస్త్ర్యర్దనం ప్రతి । న కారుణ్యం దయా వాపి దాక్షిణ్యం వా స్త్రియోపరి
స్త్రీలను కాల్చడం, బాధించడం వల్ల నీకు ఏమి మంచితనం వస్తుంది? స్త్రీలపై నీకు దయ లేదు, కరుణ లేదు, మృదుత్వం లేదు.
దయాం కుర్వంతి మ్లేచ్ఛాపి దహనం ప్రేక్ష్య యోషితః । మ్లేచ్ఛానామపి కష్టోసి దుర్నివార్యో హ్యచేతనః
విదేశీయులైనవారికీ స్త్రీలు కాలిపోతే కనీసం దయ కలుగుతుంది. నీవు వారికంటే కూడా క్రూరుడవు, ఎవ్వరూ ఆపలేని, బుద్ధిలేని వాడవు.
ఏతే చైవ గుణాస్తుభ్యం దహనోత్సాదనం ప్రతి । ఆసామపి దురాచార స్త్రీణాం కిం వినిపాతసే
ఇది నీ స్వభావమే కాల్చి నాశనం చేయడం. ఈ స్త్రీలు తప్పు చేసినా, నీవు ఎందుకు వారిని పడగొడుతున్నావు?
దుష్ట నిర్ఘృణ నిర్లజ్జ హుతాశ మందభాగ్యక । నిరాశస్త్వం దురాచార బాలాన్దహసి నిర్దయ
దుష్టుడా, క్రూరుడా, నిస్సహాయుడా, అగ్నిదేవా, నీకు అదృష్టం లేదు. నీవు ఆశలేని, చెడ్డ ప్రవర్తన కలవాడవు. చిన్న పిల్లలను కూడా నిస్సహాయంగా కాల్చేస్తున్నావు.
ఏవం ప్రలపమానాస్తా జల్పమానా బహుస్వరమ్ । అన్యాః క్రోశంతి సంక్రుద్ధా బాలశోకేన మోహితాః
అలా వారు విలపిస్తూ, అనేక స్వరాలతో ఏడుస్తూ, మరికొందరు పిల్లల బాధతో మనసు మరిగి, కోపంతో అరుస్తున్నారు.
దహతే నిర్దయో వహ్నిః సంక్రుద్ధః సర్వశత్రువత్ । పుష్కరిణ్యాం జలే జ్వాలా కూపేష్వపి తథైవ చ
క్రూరమైన అగ్ని, శత్రువులా కోపంతో, పద్మసరోవరాల్లోని నీళ్లలోనూ, బావుల్లోనూ కూడా మండిపడింది.
అస్మాన్సందహ్య మ్లేచ్ఛ త్వం కాం గతిం ప్రాపయిష్యసి । ఏవం ప్రలపతాం తాసాం వహ్నిర్వచనమబ్రవీత్
మా నన్ను కాల్చి, ఓ విదేశీయుడా, నీవు మాకు ఎలాంటి గతి కలిగిస్తావు? వారు ఇలా విలపిస్తుండగా, అగ్ని ఇలా మాట్లాడింది:
వైశ్వానర ఉవాచ-। స్వవశో నైవ యుష్మాకం వినాశం తు కరోమ్యహమ్ । అహమాదేశకర్తా వై నాహం కర్త్తాస్మ్యనుగ్రహమ్
వైశ్వానరుడు ఇలా అన్నాడు: నేను నా ఇష్టానుసారం మిమ్మల్ని నాశనం చేయడం లేదు. నేను ఆజ్ఞను పాటించే వాడిని, దయ చూపే వాడిని కాదు.
అత్ర క్రోధసమావిష్టో విచరామి యదృచ్ఛయా । తతో బాణో మహాతేజాస్త్రిపురం వీక్ష్య దీపితమ్
ఇక్కడ కోపంతో నేను స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తున్నాను. ఆ తరువాత మహాతేజస్సు కల బాణుడు, త్రిపురం అగ్నిలో మండిపోతున్నదాన్ని చూసాడు.
ఆసనస్థోఽబ్రవీదేవమహం దేవైర్వినాశితః । అల్పసారైర్దురాచారైరీశ్వరస్య నివేదితః
తన ఆసనంలో కూర్చొని, "దేవతల చేత నేను నాశనం చేయబడ్డాను. వారు తక్కువ విలువ గలవారు, చెడ్డ ప్రవర్తన కలవారు. వారు నన్ను పరమేశ్వరుని వద్దకు అప్పగించారు," అని అన్నాడు.
అపరీక్ష్య హ్యహం దగ్ధః శంకరేణ మహాత్మనా । నాన్యః శత్రుస్తు మాం హంతుం వర్జ్జయిత్వా మహేశ్వరమ్
పరిశీలించకుండా, మహాత్ముడైన శంకరుడు నన్ను కాల్చేశాడు. మహేశ్వరుడిని తప్ప మరెవ్వరూ నన్ను చంపలేరు.
ఉత్థితః శిరసా కృత్వా లిగం త్రిభువనేశ్వరమ్ । నిర్గతః స పురద్వారాత్పరిత్యజ్య సుహృత్స్వయమ్
తలపై త్రిభువనాధుడైన లింగాన్ని పెట్టుకొని, తన మిత్రులను వదిలేసి, నగర ద్వారం నుంచి బయటకు వెళ్లిపోయాడు.
రత్నాని సువిచిత్రాణి స్త్రియో నానావిధాస్తథా । గృహీత్వా శిరసా లింగం న్యస్తం నగరమండలే
అద్భుతమైన రత్నాలు,色色ల స్త్రీలను తీసుకొని, తలపై లింగాన్ని పెట్టుకొని, దాన్ని నగర మధ్యలో ఉంచాడు.
స్తువతే దేవదేవేశం త్రైలోక్యాధిపతిం శివమ్ । హర త్వయాహం నిర్దగ్ధో యది వధ్యోసి శంకర
దేవతల దేవుడైన శివుడిని స్తుతిస్తూ, "హరా! నీవు నన్ను కాల్చివేసినవాడవైతే, నీవు కూడా హతుడవు, శంకరా!" అని అన్నాడు.
త్వత్ప్రసాదాన్మహాదేవ మా మే లింగం వినశ్యతు । అర్చితం హి మహాదేవ భక్త్యా పరమయా సదా
మహాదేవా! నీ కృప వల్ల నా లింగం నాశనం కాకూడదు. నేను ఎప్పుడూ అత్యంత భక్తితో దానిని పూజించాను మహాదేవా!