దేవ ఉవాచ-। ఏతత్సర్వం కరిష్యామి మా విషాదం కరిష్యథ । అచిరేణైవ కాలేన కుర్యాం యుష్మత్సుఖావహమ్
దేవుడు ఇలా అన్నాడు— 'ఇది అన్నీ నేను చేస్తాను. మీరు నిరాశపడకండి. చాలా త్వరలోనే మీకు సుఖాన్ని కలిగిస్తాను.'
ఆశ్వాసయిత్వా తాన్సర్వాన్నర్మదాతటమాస్థితః । చింతయామాస సర్వేశస్తద్వధం ప్రతి పాండవ
అందరినీ ధైర్యపరిచి, నర్మదా నది తీరాన కూర్చొని, ఆ పరమేశ్వరుడు బాణాసురుని వధించేందుకు మార్గాన్ని ఆలోచించాడు, ఓ పాండవా!
కథం కేన ప్రకారేణ హంతవ్యస్త్రిపురో మయా । ఏవం సంచింత్య భగవాన్నారదం స్మరతే తదా । స్మరణాదేవ సంప్రాప్తో నారదః సముపస్థితః
తిపురాన్ని ఎలా, ఏ విధంగా నాశనం చేయాలి అని ఆలోచిస్తూ పరమేశ్వరుడు నారదుని స్మరించాడు. ఆయన స్మరణతోనే నారదుడు వెంటనే అక్కడికి వచ్చి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
నారద ఉవాచ-। ఆజ్ఞాపయ మహాదేవ కిమర్థం సంస్మృతో హ్యహమ్ । కిం కార్యం తు మయా దేవ కర్తవ్యం కథయస్వ మే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — మహాదేవా! మీరు నన్ను ఎందుకు పిలిపించారో చెప్పండి. నేను ఏ పని చేయాలో ఆజ్ఞాపించండి.
ఈశ్వర ఉవాచ-। గచ్ఛ నారద తత్రైవ యత్ర తత్త్రిపురం పురమ్ । బాణస్య దానవేన్ద్రస్య శీఘ్రం గచ్ఛాథ తత్కురు
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు — నారదా! నీవు తిపురపురానికి వెళ్ళి, దానవుల అధిపతి బాణుని దగ్గరకు త్వరగా వెళ్లి, అవసరమైనది చేయి.
భర్తారో దేవతాభాశ్చ స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః । తాసాం వై తేజసా విప్ర భ్రమతే త్రిపురం దివి
ఆ పట్టణానికి పాలకులు దేవతలవలె ఉన్నారు, అక్కడి స్త్రీలు అప్సరసలవలె అందంగా ఉన్నారు. వారి తేజంతో తిపురపురం ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తోంది, బ్రాహ్మణా!
తత్ర గత్వా తు విప్రేంద్ర మంత్రమన్యం ప్రచోదయ । దేవస్య వచనం శ్రుత్వా మునిస్త్వరితవిక్రమః
అక్కడికి వెళ్లి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, మరో మంత్రాన్ని ప్రేరేపించు. దేవుని మాటలు విని, ఆ ముని వేగంగా, ధైర్యంగా బయలుదేరాడు.
స్త్రీణాం హృదయనాశాయ ప్రవిష్టస్తం పురం ప్రతి । శోభతే తత్పురం దివ్యం నానారత్నోపశోభితమ్
స్త్రీల హృదయాలను కలవరపర్చేందుకు, నారదుడు ఆ నగరంలో ప్రవేశించాడు. ఆ దివ్యమైన నగరం రకరకాల రత్నాలతో అలంకరించబడి మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
శతయోజనవిస్తీర్ణం తతో ద్విగుణమాయతమ్ । తతః పశ్యతి తత్రైవ బాణం తు బలదర్పితమ్
ఆ నగరం వంద యోజనాల వెడల్పుగా, రెండు రెట్లు పొడవుగా విస్తరించి ఉంది. అక్కడ బలంతో గర్వపడుతున్న బాణుని నారదుడు చూశాడు.
మాలాకుండలకేయూరైర్ముకుటేన విరాజితమ్ । హారరత్నైశ్చ సంఛన్నం చంద్రకాంతివిభూషితమ్
బాణుడు పుష్పమాలలు, కుండలాలు, కేయూరాలు, ముకుటంతో మెరిసిపోతూ, హారాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడి, చంద్రకాంతితో శోభగా కనిపించాడు.
లలనాస్తస్య రత్నాఢ్యాః నరాః కనకమండితాః । ఉత్థితో నారదం దృష్ట్వా దానవేంద్రో మహాబలః
అతని భార్యలు రత్నాలతో, పురుషులు బంగారంతో అలంకరించబడి ఉన్నారు. బలవంతుడైన దానవేంద్రుడు లేచి, నారదుని చూశాడు.
బాణ ఉవాచ-। స దేవర్షిః స్వయం ప్రాప్తో మద్గృహం ప్రతి సంప్రతి । అర్ఘం పాద్యం యథాన్యాయం క్రియతాం ద్విజసత్తమ
బాణుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి స్వయంగా నా ఇంటికి వచ్చారు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! యథావిధిగా అర్ఘ్యం, పాద్యాన్ని సమర్పించండి.
చిరాత్సమాగతో విప్ర స్థీయతామిదమాసనమ్ । ఏవం సంభావయిత్వా తు నారదం సముపస్థితమ్
బ్రాహ్మణా! మీరు చాలా కాలం తర్వాత వచ్చారు. ఈ ఆసనం సిద్ధం చేయండి. ఇలా నారదుని సత్కరించి, అతన్ని ఆహ్వానించాడు.
తస్య భార్యా మహాదేవీ అనౌపమ్యా తు నామతః
అతని భార్య మహాదేవి, అనౌపమ్య అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలు.
అనౌపమ్యోవాచ-। భగవన్మానుషే లోకే దేవాస్తుష్యంతి కేన వై । వ్రతేన నియమేనాపి దానేన తపసాథవా
అనౌపమ్య ఇలా అడిగింది — భగవన్! మానవ లోకంలో దేవతలు ఏ వ్రతం, నియమం, దానం లేదా తపస్సుతో సంతోషిస్తారు?
నారద ఉవాచ-। తిలధేనుం చ యో దద్యాద్బ్రాహ్మణే వేదపారగే । ససాగరా నవద్వీపా దత్తా భవతి మేదినీ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణునికి ఎవరైనా నువ్వులు తో చేసిన ఆవును దానం చేస్తే, సముద్రాలతో కూడిన తొమ్మిది ద్వీపాల భూమిని దానం చేసినట్లే.
సూర్యకోటిప్రతీకాశైర్విమానైః సర్వకామికైః । మోదతే చాక్షయం కాలం సుచిరం కృతశాసనః
అతడు సూర్యుని కంటే లక్షపాట్లు ప్రకాశించే, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే విమానాలలో, సుదీర్ఘకాలం ఆనందంగా ఉంటుంది.
ఆమ్రాతకకపిత్థాని కదలీవనమేవ చ । కదంబ చంపకాశోకా అనేక వివిధద్రుమాః
అక్కడ మామిడి, నల్లూడు, బిల్వం, అరటి తోటలు, కదంబ, చంపక, అశోక మరియు అనేక రకాల చెట్లు ఉన్నాయి.
అష్టమీ చ చతుర్థీ చ ద్వాదశీ చ తథా ఉభే । సంక్రాంతిర్విషువం చైవ దినచ్ఛిద్రముఖం తథా
అష్టమి, చతుర్థి, ద్వాదశి, రెండు సంధికాలాలు, విషువత్కాలం, అలాగే పగలు-రాత్రి మార్పు —
పుణ్యాన్యేతాని సర్వాణి ఉపవాసంతి యాః స్త్రియః । తాసాం తు ధర్మ్మయుక్తానాం స్వర్గే వాసో న సంశయః
ఈ రోజులు అన్నీ పవిత్రమైనవే. వీటిలో ఉపవాసం చేసే ధర్మబుద్ధి గల స్త్రీలు నిస్సందేహంగా స్వర్గంలో నివసిస్తారు.
కలికాలాత్తు నిర్ముక్తాః సర్వపాపవివర్జితాః । ఉపవాసరతా నార్యో నోపసర్పంతి తాపసాః
కలియుగ ప్రభావం లేకుండా, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తులై, ఉపవాసంలో నిమగ్నమైన స్త్రీలను తపస్వులు దగ్గరపడరు.
ఏవం శ్రుత్వా తు సుశ్రోణి యథేష్టం కర్తుమర్హసి । నారదస్య వచః శ్రుత్వా రాజ్ఞీ వచనమబ్రవీత్
ఇలా నీవు వినిన తర్వాత, మృదువైన నడుము కలిగినవాడివి, నీ ఇష్టానుసారం చేయవచ్చు. నారదుని మాటలు విన్న రాణి ఇలా చెప్పింది.
ప్రసాదం కురు విప్రేంద్ర దానం గృహ్ణ యథేప్సితమ్ । సువర్ణమణిరత్నాని వస్త్రాణ్యాభరణాని చ
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, దయచేసి ప్రసాదించు. నీకు ఇష్టమైన దానాన్ని తీసుకో. బంగారం, మణులు, రత్నాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఇవన్నీ నీకు ఇస్తాను.
తత్తే దాస్యామ్యహం విప్ర యచ్చాన్యదపి దుర్ల్లభమ్ । ప్రతిగృహ్ణ ద్విజశ్రేష్ఠ ప్రీయేతాం హరిశంకరౌ
బ్రాహ్మణుడా, ఇవన్నీ నేను నీకు ఇస్తాను. ఇంకా దొరకని ఏదైనా కావాలంటే అది కూడా ఇస్తాను. ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా, స్వీకరించు. హరి, శంకరులు సంతోషించాలి.
నారద ఉవాచ-। అన్యస్మై దీయతాం భద్రే క్షీణవృతిశ్చ యో ద్విజః । వయం తు శీలసంపన్నా భక్తిస్తు క్రియతే మయా
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — మృదువైనవాడా, ఇవి వేరొకరికి ఇవ్వు. ఎవరికీ జీవనోపాధి లేకపోతే ఆ బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వు. మేము మంచి స్వభావం కలవాళ్లం, నేను భక్తితో సేవ చేస్తున్నాను.
ఏవం తాసాం మనో హృత్వా సర్వాసాముపదిశ్య వా । జగామ భరతశ్రేష్ఠ స్వకీయం స్థానకం పునః
అలా అందరి మనసులను ఆకర్షించి, వారికి బోధన ఇచ్చి, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, తన స్థలానికి మళ్లీ వెళ్లిపోయాడు.
అత్రాకృష్టమనాస్తాస్తు అన్యత్రగతమానసాః । పురి ఛిద్రం సముత్పన్నం బాణస్య తు మహాత్మనః
అక్కడ ఆ స్త్రీల మనస్సు ఏకాగ్రత కోల్పోయింది, వారి ధ్యాస వేరే దిశకు వెళ్లింది. మహాత్ముడైన బాణుని నగరంలో ఒక లోపం ఏర్పడింది.
నారద ఉవాచ- యన్మాం పృచ్ఛసి కౌంతేయ తన్నిబోధ చ తచ్ఛృణు । ఏతస్మిన్నంతరే రుద్రో నర్మదాతటమాస్థితః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — కుంతీ కుమారుడా, నువ్వు నన్ను అడిగింది విను, తెలుసుకో. ఆ సమయంలో రుద్రుడు నర్మదా నది తీరాన ఉన్నాడు.
నామ్నా హరేశ్వరం స్థానం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తస్మిన్స్థానే మహాదేవశ్చింతయంస్త్రైపురం వధమ్
ఆ స్థలం హరేశ్వరమని పేరు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ మహాదేవుడు త్రిపుర సంహారాన్ని ఆలోచిస్తూ ఉన్నాడు.
గాం(గా?)డీవం మందరం కృత్వా గుణం కృత్వా తు వాసుకిమ్ । స్థానం కృత్వా తు వైశాఖం విష్ణుం కృత్వా శరోత్తమమ్
మందర పర్వతాన్ని విల్లుగా, వాసుకిని దోరగా, వైశాఖాన్ని రథంగా, విష్ణువును అగ్రబాణంగా చేసుకున్నాడు.