యజ్ఞోపవీతమాత్రాణి ప్రవిభక్తాని పాండవ । తేషు స్నాత్వా తు రాజేంద్ర సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
పవిత్ర ప్రాంతాలు యజ్ఞోపవీతం పొడవు మేరకు విభజించబడ్డాయి, ఓ పాండవా! వాటిలో స్నానం చేస్తే, ఓ రాజేంద్రా! అన్ని పాపాలు పోతాయి.
జలేశ్వరం చ యత్తీర్థం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తస్యోత్పత్తిం కథయతః శృణు పాండవనందన
జలేశ్వరంగా పేరుగాంచిన తీర్థం మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందింది. దాని ఉద్భవాన్ని నేను చెబుతున్నాను, ఓ పాండవానందనా! విను.
పురా మునిగణాః సర్వే సేన్ద్రాశ్చైవ మరుద్గణాః । స్తువంతి తే మహాత్మానం దేవదేవం మహేశ్వరమ్
ఒకప్పుడు, అన్ని మహర్షులు, ఇంద్రుడు, మరుత్ గణాలతో కలిసి, ఆ మహాత్ముడైన దేవదేవుడు మహేశ్వరుడిని స్తుతించారు.
స్తువమానాస్తు సంప్రాప్తా యత్ర దేవో మహేశ్వరః । విజ్ఞాపయంతి దేవేశం సేంద్రాశ్చైవ మరుద్గణాః । భయోద్విగ్నాన్విరూపాక్ష పరిత్రాయస్వ నః ప్రభో
స్తుతిస్తూ వారు మహేశ్వరుడు ఉన్న చోటికి చేరారు. ఇంద్రుడు, మరుత్ గణాలు దేవతాధిపతిని ప్రార్థిస్తూ— 'ఓ విరూపాక్షా! మేము భయంతో కలవరపడుతున్నాము, ప్రభూ! మమ్మల్ని రక్షించు' అని అన్నారు.
ఈశ్వర ఉవాచ-। స్వాగతం తు మునిశ్రేష్ఠాః కిమర్థమిహ చాగతాః । కిం దుఃఖం కోఽనుసంతాపః కుతో వా భయమాగతమ్
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు— 'మహర్షులారా! స్వాగతం. మీరు ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు? మీకు ఏ బాధ, ఏ కలవర, లేదా భయం కలిగింది?'
కథయధ్వం మహాభాగా ఏతదిచ్ఛామి వేదితుమ్ । ఏవముక్తాస్తు రుద్రేణాకథయన్నమితవ్రతాః
'మహాభాగులారా! మీరు చెప్పండి. నేను ఇది తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను.' అని రుద్రుడు అడిగినప్పుడు, ఆ నిశ్చయవంతులు ఇలా చెప్పారు.
ఋషయ ఊచుః-। అపి ఘోరో మహావీర్యో దానవో బలదర్పితః । బాణో నామేతి విఖ్యాతో యస్య వై త్రిపురం పురమ్
ఋషులు ఇలా అన్నారు— 'ఓ ప్రభూ! బలంతో మదమెక్కిన, ఘోరమైన, మహాశక్తివంతుడైన బాణ అనే దానవుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు. అతనికి త్రిపురం అనే నగరం ఉంది.'
గగనే తు వసద్దివ్యం భ్రమతే తస్య తేజసా । తస్మాద్భీతా విరూపాక్ష త్వామేవ శరణం గతాః
'ఆయన ఆకాశంలో నివసిస్తూ, తన తేజంతో సంచరిస్తున్నాడు. అతని వల్ల, ఓ విరూపాక్షా! మేము భయపడి, మీ శరణు వచ్చాము.'
త్రాయస్వ మహతో దుఃఖాద్దేవత్వం హి పరా గతిః । ఏవం ప్రసాదం దేవేశ సర్వేషాం కర్తుమర్హసి
'ఈ గొప్ప దుఃఖం నుండి మమ్మల్ని రక్షించు. దేవత్వమే మాకు పరమాశ్రయం. అందుకే, దేవతాధిపతిగా అందరికీ అనుగ్రహం చేయాలి.'
యేన దేవాః సుప్రసన్నాః సుఖమేధంతి శంకర । పరాం నిర్వృతిమాయాంతి తత్ప్రభో కర్తుమర్హసి
'దేవతలు ఎవరి వల్ల సంతోషంగా ఉంటారో, ఆనందంగా నివసిస్తారో, ఓ శంకరా! ఆ పరమానందాన్ని మాకు ఇవ్వాలని మేము కోరుతున్నాము, ప్రభూ!'
దేవ ఉవాచ-। ఏతత్సర్వం కరిష్యామి మా విషాదం కరిష్యథ । అచిరేణైవ కాలేన కుర్యాం యుష్మత్సుఖావహమ్
దేవుడు ఇలా అన్నాడు— 'ఇది అన్నీ నేను చేస్తాను. మీరు నిరాశపడకండి. చాలా త్వరలోనే మీకు సుఖాన్ని కలిగిస్తాను.'
ఆశ్వాసయిత్వా తాన్సర్వాన్నర్మదాతటమాస్థితః । చింతయామాస సర్వేశస్తద్వధం ప్రతి పాండవ
అందరినీ ధైర్యపరిచి, నర్మదా నది తీరాన కూర్చొని, ఆ పరమేశ్వరుడు బాణాసురుని వధించేందుకు మార్గాన్ని ఆలోచించాడు, ఓ పాండవా!
కథం కేన ప్రకారేణ హంతవ్యస్త్రిపురో మయా । ఏవం సంచింత్య భగవాన్నారదం స్మరతే తదా । స్మరణాదేవ సంప్రాప్తో నారదః సముపస్థితః
తిపురాన్ని ఎలా, ఏ విధంగా నాశనం చేయాలి అని ఆలోచిస్తూ పరమేశ్వరుడు నారదుని స్మరించాడు. ఆయన స్మరణతోనే నారదుడు వెంటనే అక్కడికి వచ్చి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
నారద ఉవాచ-। ఆజ్ఞాపయ మహాదేవ కిమర్థం సంస్మృతో హ్యహమ్ । కిం కార్యం తు మయా దేవ కర్తవ్యం కథయస్వ మే
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — మహాదేవా! మీరు నన్ను ఎందుకు పిలిపించారో చెప్పండి. నేను ఏ పని చేయాలో ఆజ్ఞాపించండి.
ఈశ్వర ఉవాచ-। గచ్ఛ నారద తత్రైవ యత్ర తత్త్రిపురం పురమ్ । బాణస్య దానవేన్ద్రస్య శీఘ్రం గచ్ఛాథ తత్కురు
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు — నారదా! నీవు తిపురపురానికి వెళ్ళి, దానవుల అధిపతి బాణుని దగ్గరకు త్వరగా వెళ్లి, అవసరమైనది చేయి.
భర్తారో దేవతాభాశ్చ స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః । తాసాం వై తేజసా విప్ర భ్రమతే త్రిపురం దివి
ఆ పట్టణానికి పాలకులు దేవతలవలె ఉన్నారు, అక్కడి స్త్రీలు అప్సరసలవలె అందంగా ఉన్నారు. వారి తేజంతో తిపురపురం ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తోంది, బ్రాహ్మణా!
తత్ర గత్వా తు విప్రేంద్ర మంత్రమన్యం ప్రచోదయ । దేవస్య వచనం శ్రుత్వా మునిస్త్వరితవిక్రమః
అక్కడికి వెళ్లి, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, మరో మంత్రాన్ని ప్రేరేపించు. దేవుని మాటలు విని, ఆ ముని వేగంగా, ధైర్యంగా బయలుదేరాడు.
స్త్రీణాం హృదయనాశాయ ప్రవిష్టస్తం పురం ప్రతి । శోభతే తత్పురం దివ్యం నానారత్నోపశోభితమ్
స్త్రీల హృదయాలను కలవరపర్చేందుకు, నారదుడు ఆ నగరంలో ప్రవేశించాడు. ఆ దివ్యమైన నగరం రకరకాల రత్నాలతో అలంకరించబడి మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
శతయోజనవిస్తీర్ణం తతో ద్విగుణమాయతమ్ । తతః పశ్యతి తత్రైవ బాణం తు బలదర్పితమ్
ఆ నగరం వంద యోజనాల వెడల్పుగా, రెండు రెట్లు పొడవుగా విస్తరించి ఉంది. అక్కడ బలంతో గర్వపడుతున్న బాణుని నారదుడు చూశాడు.
మాలాకుండలకేయూరైర్ముకుటేన విరాజితమ్ । హారరత్నైశ్చ సంఛన్నం చంద్రకాంతివిభూషితమ్
బాణుడు పుష్పమాలలు, కుండలాలు, కేయూరాలు, ముకుటంతో మెరిసిపోతూ, హారాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడి, చంద్రకాంతితో శోభగా కనిపించాడు.
లలనాస్తస్య రత్నాఢ్యాః నరాః కనకమండితాః । ఉత్థితో నారదం దృష్ట్వా దానవేంద్రో మహాబలః
అతని భార్యలు రత్నాలతో, పురుషులు బంగారంతో అలంకరించబడి ఉన్నారు. బలవంతుడైన దానవేంద్రుడు లేచి, నారదుని చూశాడు.
బాణ ఉవాచ-। స దేవర్షిః స్వయం ప్రాప్తో మద్గృహం ప్రతి సంప్రతి । అర్ఘం పాద్యం యథాన్యాయం క్రియతాం ద్విజసత్తమ
బాణుడు ఇలా అన్నాడు — దేవర్షి స్వయంగా నా ఇంటికి వచ్చారు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! యథావిధిగా అర్ఘ్యం, పాద్యాన్ని సమర్పించండి.
చిరాత్సమాగతో విప్ర స్థీయతామిదమాసనమ్ । ఏవం సంభావయిత్వా తు నారదం సముపస్థితమ్
బ్రాహ్మణా! మీరు చాలా కాలం తర్వాత వచ్చారు. ఈ ఆసనం సిద్ధం చేయండి. ఇలా నారదుని సత్కరించి, అతన్ని ఆహ్వానించాడు.
తస్య భార్యా మహాదేవీ అనౌపమ్యా తు నామతః
అతని భార్య మహాదేవి, అనౌపమ్య అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలు.
అనౌపమ్యోవాచ-। భగవన్మానుషే లోకే దేవాస్తుష్యంతి కేన వై । వ్రతేన నియమేనాపి దానేన తపసాథవా
అనౌపమ్య ఇలా అడిగింది — భగవన్! మానవ లోకంలో దేవతలు ఏ వ్రతం, నియమం, దానం లేదా తపస్సుతో సంతోషిస్తారు?
నారద ఉవాచ-। తిలధేనుం చ యో దద్యాద్బ్రాహ్మణే వేదపారగే । ససాగరా నవద్వీపా దత్తా భవతి మేదినీ
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణునికి ఎవరైనా నువ్వులు తో చేసిన ఆవును దానం చేస్తే, సముద్రాలతో కూడిన తొమ్మిది ద్వీపాల భూమిని దానం చేసినట్లే.
సూర్యకోటిప్రతీకాశైర్విమానైః సర్వకామికైః । మోదతే చాక్షయం కాలం సుచిరం కృతశాసనః
అతడు సూర్యుని కంటే లక్షపాట్లు ప్రకాశించే, అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే విమానాలలో, సుదీర్ఘకాలం ఆనందంగా ఉంటుంది.
ఆమ్రాతకకపిత్థాని కదలీవనమేవ చ । కదంబ చంపకాశోకా అనేక వివిధద్రుమాః
అక్కడ మామిడి, నల్లూడు, బిల్వం, అరటి తోటలు, కదంబ, చంపక, అశోక మరియు అనేక రకాల చెట్లు ఉన్నాయి.
అష్టమీ చ చతుర్థీ చ ద్వాదశీ చ తథా ఉభే । సంక్రాంతిర్విషువం చైవ దినచ్ఛిద్రముఖం తథా
అష్టమి, చతుర్థి, ద్వాదశి, రెండు సంధికాలాలు, విషువత్కాలం, అలాగే పగలు-రాత్రి మార్పు —
పుణ్యాన్యేతాని సర్వాణి ఉపవాసంతి యాః స్త్రియః । తాసాం తు ధర్మ్మయుక్తానాం స్వర్గే వాసో న సంశయః
ఈ రోజులు అన్నీ పవిత్రమైనవే. వీటిలో ఉపవాసం చేసే ధర్మబుద్ధి గల స్త్రీలు నిస్సందేహంగా స్వర్గంలో నివసిస్తారు.