కోటితీర్థముపస్పృశ్య హయమేధఫలం లభేత్ । తతో గచ్ఛేత ధర్మజ్ఞ స్థానం తీర్థముమాపతేః
కోటితీర్థాన్ని స్నానమాడితే హయమేధయాగ ఫలితం లభిస్తుంది. ఆ తరువాత, ఓ ధర్మజ్ఞుడా, ఉమాపతికి సంబంధించిన పవిత్రస్థానానికి వెళ్లాలి.
నామ్నా భద్రవటం నామ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్ । తత్రాభిగమ్య చేశానం గోసహస్రఫలం లభేత్
భద్రవటమనే పేరుతో మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన ఆ స్థలానికి వెళ్లి, అక్కడ ఈశానుని దర్శిస్తే, వెయ్యి గోవుల దానఫలితాన్ని పొందుతారు.
మహాదేవప్రసాదాచ్చ గాణపత్యమవాప్నుయాత్ । సమృద్ధమసపత్నం తు శ్రియాయుక్తం నరోత్తమ
మహాదేవుని అనుగ్రహంతో గణపతిస్థితిని పొందుతారు. అది సంపదతో నిండినది, ప్రత్యర్థులు లేని స్థితి, ఓ మానవులలో శ్రేష్ఠుడా!
నర్మదాం తు సమాసాద్య నదీం త్రైలోక్యవిశ్రుతామ్ । తర్పయిత్వా పితౄన్దేవానగ్నిష్టోమఫలం లభేత్
మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధమైన నర్మదానదిని చేరుకుని, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, అగ్నిష్టోమయాగ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- వసిష్ఠేన దిలీపాయ కథితం తీర్థముత్తమమ్ । నర్మదేతి చ విఖ్యాతం పాపపర్వతదారణమ్
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు — వసిష్ఠుడు దిలీపునికి నర్మదా అనే అత్యుత్తమ తీర్థాన్ని వివరించాడు, అది పాపపర్వతాన్ని నాశనం చేస్తుంది.
భూయశ్చ శ్రోతుమిచ్ఛామి తన్మే కథయ నారద । నర్మదాయాశ్చ మాహాత్మ్యం వసిష్ఠోక్తం ద్విజోత్తమ
ఇంకా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది. ఓ నారదా! వసిష్ఠుడు చెప్పిన నర్మదా మహిమను నాకు వివరించు, ఓ ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడా!
కథమేషా మహాపుణ్యా నదీ సర్వత్ర విశ్రుతా । నర్మదానామ విఖ్యాతా తన్మమ బ్రూహినారద
ఈ మహాపుణ్యమైన నది, అందరికీ ప్రసిద్ధమైన నర్మదా అనే పేరు ఎలా వచ్చింది? నారదా! దయచేసి నాకు ఇది చెప్పు.
నారద ఉవాచ-। నర్మదా సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వపాపప్రణాశినీ । తారయేత్సర్వభూతాని స్థావరాణి చరాణి చ
నారదుడు చెప్పాడు — నర్మదా నదులలో శ్రేష్ఠమైనది, అన్ని పాపాలను పోగొట్టే శక్తి కలది. స్థావర జంగమమైన అన్ని జీవులను ఆమె రక్షిస్తుంది.
నర్మదాయాస్తు మాహాత్మ్యం వసిష్ఠోక్తం మయా శ్రుతమ్ । తదేతద్ధి మహారాజ సర్వం హి కథయామి తే
నర్మదా మహిమను వసిష్ఠుడు చెప్పినట్లు నేను విన్నాను. మహారాజా! ఇప్పుడు ఆ మహిమను నీకు పూర్తిగా వివరించబోతున్నాను.
పుణ్యా కనఖలే గఙ్గా కురుక్షేత్రే సరస్వతీ । గ్రామే వా యది వారణ్యే పుణ్యా సర్వత్ర నర్మ్మదా
కనఖలలో గంగా పవిత్రమైనది, కురుక్షేత్రంలో సరస్వతి పవిత్రమైనది. కానీ గ్రామంలోనైనా, అడవిలోనైనా నర్మదా ఎక్కడైనా పవిత్రమే.
త్రిభిః సారస్వతం తోయం సప్తాహేన తు యామునమ్ । సద్యః పునాతి గాంగేయం దర్శనాదేవ నార్మదమ్
సరస్వతి జలంతో మూడురోజుల్లో పవిత్రత కలుగుతుంది, యమునా నీటితో ఏడు రోజుల్లో. గంగా నీరు క్షణంలో పవిత్రం చేస్తుంది, నర్మదా అయితే కేవలం దర్శనంతోనే పవిత్రత ఇస్తుంది.
కలింగ దేశే పశ్చార్ద్ధే పర్వతేఽమరకంటకే । పుణ్యా చ త్రిషు లోకేషు రమణీయా మనోరమా
కలింగదేశం పశ్చిమ భాగంలో అమరకంటక పర్వతంపై, నర్మదా మూడు లోకాలలోను పవిత్రమైనది, అందమైనది, ఆకర్షణీయమైనది.
సదేవాసురగంధర్వా ఋషయశ్చ తపోధనాః । తపస్తప్త్వా మహారాజ సిద్ధిం చ పరమాం గతాః
అక్కడ దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, తపస్సులో నిపుణులైన ఋషులు తపస్సు చేసి, పరమ సిద్ధిని సాధించారు, మహారాజా!
తత్ర స్నాత్వా మహారాజ నియమస్థో జితేంద్రియః । ఉపోష్య రజనీమేకాం కులానాం తారయేచ్ఛతమ్
అక్కడ నియమంగా స్నానం చేసి, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, ఒక రాత్రి ఉపవాసం చేసినవాడు, వంద కుటుంబాలను రక్షించగలడు, మహారాజా!
జనేశ్వరే నరః స్నాత్వా పిండం దత్వా యథావిధి । పితరస్తస్య తృప్యంతి యావదాభూతసంప్లవమ్
జనేశ్వరంలో స్నానం చేసి, విధిగా పిండప్రదానం చేసినవాడు, అతని పితృదేవతలు సృష్టి అంతం వరకు సంతృప్తిగా ఉంటారు.
పర్వతస్య సమంతాత్తు రుద్రకోటిః ప్రతిష్ఠితా । స్నానం యః కురుతే తత్ర గంధమాల్యానులేపనమ్
పర్వతాన్ని చుట్టూ రుద్రకోటిగా ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసి, సుగంధ ద్రవ్యాలు, పుష్పమాలలు ధరించినవాడు —
ప్రీతా తస్య భవేత్సర్వా రుద్రకోటిర్న సంశయః । పర్వతే పశ్చిమస్యాంతే స్వయం దేవో మహేశ్వరః
అతనిపై రుద్రకోటిలోని అందరూ సంతోషిస్తారు, సందేహం లేదు. పర్వత పశ్చిమ చివరలో స్వయంగా మహేశ్వరుడు ఉన్నాడు.
తత్ర స్నాత్వా శుచిర్భూత్వా బ్రహ్మచారీ జితేంద్రియః । పితృకార్యం తు కుర్వీత విధిదృష్టేన కర్మణా
అక్కడ స్నానం చేసి, పవిత్రుడై, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తూ, ఇంద్రియాలను నియంత్రిస్తూ, నియమానుసారం పితృకార్యాలు చేయాలి.
తిలోదకేన తత్రైవ తర్పయేత్పితృదేవతాః । ఆసప్తమం కులం తస్య స్వర్గే తిష్ఠతి పాండవ
అక్కడ నువ్వుల నీటితో పితృదేవతలను తృప్తిపర్చాలి. అలా చేసినవాడి వంశం ఏడవ తరానికి వరకు స్వర్గంలో ఉంటుంది, పాండవా!
షష్టివర్షసహస్రాణి స్వర్గలోకే మహీయతే । అప్సరోగణసంకీర్ణో దివ్యస్త్రీపరివారితః
అతడు అరవై వేల సంవత్సరాలు స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు. అప్సరసల సమూహం మధ్యలో, దివ్య స్త్రీలతో కూడి ఉంటాడు.
దివ్యగంధానులిప్తశ్చ దివ్యాలంకారభూషితః । తతః స్వర్గాత్పరిభ్రష్టో జాయతే విపులే కులే
దివ్య సుగంధ ద్రవ్యాలతో పూసుకొని, దివ్య అలంకారాలతో అలంకరించబడి, స్వర్గం నుండి భూమికి వచ్చిన తరువాత గొప్ప వంశంలో జన్మిస్తాడు.
ధనవాన్దానశీలశ్చ ధార్మికశ్చైవ జాయతే । పునః స్మరతి తత్తీర్థం గమనం తత్ర కుర్వతే
అతడు ధనవంతుడిగా, దానశీలుడిగా, ధార్మికుడిగా జన్మిస్తాడు. మళ్లీ ఆ తీర్థయాత్రను గుర్తు చేసుకుని, అక్కడికి వెళ్లాలనే కోరిక కలుగుతుంది.
తారయిత్వా కులశతం రుద్రలోకం స గచ్ఛతి । యోజనానాం శతం సాగ్రం శ్రూయతే సరిదుత్తమా
వంద కుటుంబాలను రక్షించిన తరువాత, అతడు రుద్రలోకానికి వెళ్తాడు. ఈ ఉత్తమ నది వంద యోజనలకు కొంచెం ఎక్కువగా విస్తరించి ఉంది అని చెబుతారు.
విస్తారేణ తు రాజేన్ద్ర యోజనద్వయమంతరమ్ । షష్టితీర్థసహస్రాణి షష్టికోట్యస్తథైవ చ
రాజేంద్రా! వెడల్పులో ఈ నది రెండు యోజనల పొడవు కలిగి ఉంది. అరవై వేల తీర్థాలు, అలాగే అరవై కోట్ల తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి.
పర్వతస్య సమంతాత్తు తిష్ఠంత్యమరకంటకే । బ్రహ్మచారీ శుచిర్భూత్వా జితక్రోధో జితేంద్రియః
అమరకంటక పర్వతాన్ని చుట్టుముట్టి, అక్కడ బ్రహ్మచరీగా, పవిత్రంగా, కోపాన్ని జయించి, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకొని ఉండాలి.
సర్వహింసానివృత్తశ్చ సర్వభూతహితే రతః । ఏవం సర్వసమాచారః క్షేత్రపాలాన్పరివ్రజేత్
ఏదైనా హింసను పూర్తిగా వదిలి, అన్ని జీవుల మేలుకోసం మనసు పెట్టి, ఇలా అన్ని విధాలా నడుచుకుంటూ, అక్కడి క్షేత్రపాలకులను చేరుకోవాలి.
తస్య పుణ్యఫలం రాజన్శృణుష్వావహితో హి మే । శతం వర్షసహస్రాణాం స్వర్గే మోదేత పాండవ
ఓ రాజా! అలాంటి వ్యక్తికి కలిగే పుణ్యఫలాన్ని నేను చెబుతాను, జాగ్రత్తగా విను. ఓ పాండవా! వాడు లక్ష సంవత్సరాలు స్వర్గంలో ఆనందంగా ఉంటాడు.
అప్సరోగణసంకీర్ణే దివ్యస్త్రీపరిచారితే । దివ్యగంధానులిప్తశ్చ దివ్యాలంకారభూషితః
అప్సరసల సమూహాలు చుట్టూ ఉండగా, దివ్య స్త్రీలు సేవ చేస్తూ, దివ్య సుగంధాలు పూసుకొని, దివ్య అలంకారాలతో అలంకరించబడి,
క్రీడతే దేవలోకే తు దైవతైః సహ మోదతే । తతః స్వర్గాత్పరిభ్రష్టో రాజా భవతి వీర్యవాన్
దేవతలతో కలిసి దేవలోకంలో సంతోషంగా విహరిస్తాడు. ఆ తరువాత స్వర్గం నుండి కింద పడినప్పుడు, వాడు శక్తివంతమైన రాజుగా జన్మిస్తాడు.
నారద ఉవాచ- నర్మదా తు నదీశ్రేష్ఠా పుణ్యా పుణ్యతమా త్రిషు । మునిభిస్తు మహాభాగైర్విభక్తా ధర్మకాంక్షిభిః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు— నర్మదా నది మూడు పవిత్ర నదుల్లో అత్యుత్తమమైనది. మహర్షులు, ధర్మాన్ని కోరుతూ, దానిని విడగొట్టారు.