యథా నిర్దగ్ధాబీజాని న ప్రరోహంతి యత్నతః । యథా కర్మాణి విశ్వేశే నిఃకామేనార్పితాని తు
ఎలాగైతే కాలిన విత్తనాలు ఎంత ప్రయత్నించినా మొలకెత్తవు, అలాగే విశ్వేశ్వరుడికి కోరిక లేకుండా అర్పించిన కర్మలకు ఫలం ఉండదు.
కర్మణాం చ లయో మోక్షః సుఖదుఃఖప్రదాయినామ్ । తదుత్పత్తిస్తు బంధః స్యాదిత్యసౌ శాస్త్రనిర్ణయః
సుఖదుఃఖాలను కలిగించే కర్మలు లయమవడం మోక్షం, అవి పుట్టడం బంధనం — ఇదే శాస్త్ర నిర్ణయం.
అతోఽహం కర్మవేదోక్తం కుర్వన్నాభిలషన్ఫలమ్ । పర్యటిష్యామి తీర్థేషు హృది భక్తి దధద్ధరేః
కాబట్టి, వేదంలో చెప్పిన కర్మలను ఫలాన్ని ఆశించకుండా చేస్తూ, హరిలో భక్తిని హృదయంలో ఉంచుకొని తీర్థాలలో సంచరిస్తాను.
ఏవం ప్రారబ్ధకర్మాణి భుంజన్నాన్యాన్యతర్జయన్। హనిష్యామి జగద్రోగం పీత్వా సత్సంగమౌషధమ్
ఇలా, గత కర్మ ఫలితాలను అనుభవిస్తూ, కొత్త వాటిని నియంత్రిస్తూ, సత్సంగం అనే ఔషధాన్ని సేవించి జగత్తు వ్యాధిని తొలగిస్తాను.
శివశర్మోవాచ- ఏవమాకర్ణ్య వచనం తస్యాహం పితురాత్మనః । అవదం విష్ణుశర్మస్త్వం తన్నిశామయ తత్వతః
శివశర్ముడు ఇలా అన్నాడు — తండ్రి మాటలు విని, నేను విష్ణుశర్మనుగా ఆయనతో మాట్లాడాను. అది నీవు నిజంగా విను.
వైశ్యపుత్ర ఉవాచ- అయం జనో దురారాధ్యః కథయిష్యతి నో యశః । దుష్టకుటుంబాదుద్విజ్య నిఃసృత్య గత ఇత్యయమ్
వైశ్యపుత్రుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ మనిషిని సంతుష్టిపరచడం చాలా కష్టం. అతను నా కీర్తిని చెప్పడు. చెడ్డ కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టి వెళ్లిపోయాడు.
ఇయం విష్ణుపదీ తాత భువనత్రయపావనీ । స్మృతా హరత్యఘం దూరాత్కస్మాదేనాం విముంచసి
ఈ నది విష్ణుపదిగా, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేసే గంగా. పాపాలను దూరం నుండి తొలగించడమని అంటారు. నీవు ఎందుకు ఆమెను వదులుతున్నావు?
పాపకారీ జనస్తాత మ్రియతే మగధే తు యః । సోప్యస్తపాపో గంగాయాం స్వర్యాతి త్యజమాశుభమ్
తాత, మగధంలో పాపి మరణించినా, గంగలో ప్రాణాలు విడిచిన వాడైతే, అతను కూడా తన దోషాలను వదిలి స్వర్గానికి వెళ్తాడు.
పుత్రాః షష్టిసహస్రాణి సగరస్య మహాత్మనః । కపిలక్రోధనిర్దగ్ధా గతాయత్స్పర్శనాద్దివమ్
మహాత్ముడు సాగరునికి అరువెయ్యి మంది కుమారులు. కపిలుని కోపంతో కాలిపోయినా, గంగాస్పర్శతో వారు స్వర్గాన్ని పొందారు.
తామిమాం త్రిదివశ్రేణీం ముక్తేరపి విధాయినీమ్ । ముముక్షుసేవితాం తాత ముక్త్వా మాన్యత్ర గమ్యతామ్
ఈ నది త్రిదివలోకాలకు శ్రేష్ఠమైనది, మోక్షానికీ దారి చూపుతుంది. ముక్తిని కోరేవారు ఆమెను సేవిస్తారు. ఆమెను వదిలి ఎక్కడికీ పోవద్దు తాత.
మావజానీహి సామీప్యే గంగా త్రిదశమానితామ్ । యదిచ్ఛసి మహాభాగ సేవితైషా ప్రదాస్యతి
దేవతలు గౌరవించే దగ్గరలోనే ఉన్న గంగను తక్కువగా భావించవద్దు. మహాభాగ, నీవు కోరినదాన్ని ఆమెను సేవించే వారికి ఆమె ఇస్తుంది.
తిర్యంచోఽపి వినా జ్ఞానాజ్జలే చేత్స్యుర్గతాసవః । భవేయుస్తర్హి తే బ్రహ్మ సా కథం త్యజ్యతే త్వయా
జ్ఞానం లేకున్నా, జంతువులు కూడా ఆమె జలంలో ప్రాణాలు విడిచినా బ్రహ్మమవుతారు. అలాంటప్పుడు నీవు ఆమెను ఎలా వదులుతావు?
శివశర్మోవాచ- నిశమ్యైతద్వచస్తాతస్తతో మమ ఋతప్రియః । ఉవాస సదనే సర్వవిషయేభ్యః పరాఙ్ముఖః
శివశర్ముడు ఇలా అన్నాడు — తండ్రి ఆ మాటలు విని, ఆయన సత్యప్రియుడిగా ఇంట్లో ఉండి, అన్ని విషయాలనుంచి దూరంగా ఉన్నాడు.
త్రిషు కాలేషుం గగాయాం ప్రత్యహం స్నానమాచరన్ । పురాణం స్యాద్గృహే యత్ర తత్ర యాతి స నిత్యశః
మూడు కాలాల్లో ప్రతిరోజూ గంగలో స్నానం చేసేవాడు. ఇంట్లో ఎక్కడ పురాణం ఉంటే అక్కడికి ఎప్పుడూ వెళ్ళేవాడు.
ఏకదాకర్ణయన్ధీరో యమునాతీర్థగౌరవమ్ । తత్ర శుశ్రావ మాహాత్మ్యమస్యతీర్థస్య పుత్ర సః
ఒకసారి, యమునా తీర్థ మహిమను విని, ఆ ధీరుడు ఆ తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని, కుమారా, వినాడు.
అవిముక్త హరిద్వార ప్రయాగేభ్యశ్చ పుష్కరాత్ । అయోధ్యాద్వారికా కాంచీ మథురాభ్యస్తథాన్యతః
అవిముక్త, హరిద్వార, ప్రయాగ, పుష్కర, అయోధ్య, ద్వారకా, కాంచీ, మథురా మరియు ఇతర ప్రదేశాల నుండి—
సర్వతీర్థమయస్యాస్య పుణ్యం శతగుణాధికమ్ । కథితం తేన విదుషా సుతేనాకర్ణ్యమత్పితా
ఈ స్థలంలో ఉన్న పవిత్రత, అన్నీ తీర్థాల సారాన్ని కలిగి ఉంది. నా తండ్రి, నా కుమారుని విన్న తరువాత, అది శతగుణంగా ఎక్కువ పుణ్యమని చెప్పాడు.
త్యక్త్వా గృహమగాదత్ర తీర్థే సర్వైరలక్షితః । ఆవామివ మహాభాగో గోవిందపదసేవకః
అందరికి తెలియకుండా ఇంటిని వదిలి, ఆ మహాత్ముడు ఇక్కడికి వచ్చాడు. అతడు గోవిందుని పాదసేవలో ఉన్నవాడు, మనలాగే.
అత్రాగత్య మహాభాగో మత్పితా మోక్షవాంఛయా । నిగమోద్బోధకే తీర్థే త్రికాలం స్నానమాచరన్
ఇక్కడికి వచ్చి, మోక్షాన్ని కోరుతూ, నా తండ్రి వేదాలను జాగృతం చేసే ఈ తీర్థంలో రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసేవాడు.
ఉవాస కతిచిన్మాసానత్ర తీర్థోత్తమే హి సః
ఆయన ఈ ఉత్తమమైన తీర్థంలో కొన్ని నెలలు ఉండిపోయాడు.
కుర్వన్నిజక్రియాం ధీమాన్నిస్పృహోప్యజవేశ్మని । ఏకదా సహసా తస్య జ్వరోఽభూదతిదారుణః
తన పనులను నిర్లిప్తంగా, సాదా ఇంట్లో చేస్తూ ఉండగా, ఒక రోజు అకస్మాత్తుగా అతడికి తీవ్రమైన జ్వరం వచ్చింది.
మహత్యా పీడయా తస్య ముమోహ గతచేతనః । ముహూర్తం స పితా ముహ్యం తదవస్థో వ్యతిష్ఠిత
భారీ బాధతో అతడు జ్ఞానశూన్యుడైపోయాడు; కొంతసేపు నా తండ్రి అలా చైతన్యం కోల్పోయి ఉండిపోయాడు.
పశ్చాత్సమాగతప్రాణో విచింత్య యదిదం తదా । అహో మే కష్టమాపన్నం దూరే పుత్రః స ధార్మికః
తర్వాత, ప్రాణం తిరిగి వచ్చాక, జరిగినదాన్ని ఆలోచిస్తూ, 'హాయ్! నేను కష్టంలో పడిపోయాను. నా ధార్మిక కుమారుడు దూరంలో ఉన్నాడు' అని అనుకున్నాడు.
యో మాం జ్వరవితప్తాంగమాశ్వాసయతి బుద్ధిమాన్ । అగమ్యాగమనం పాపం కృతం యన్మే సుదారుణమ్
'నా శరీరం జ్వరంతో మండుతుంటే, నా కుమారుడు నన్ను ఆదరిస్తాడు. కానీ నేను వెళ్లకూడని చోటికి వెళ్లడం అనే పెద్ద పాపం చేసాను.'
ప్రాయశ్చిత్తం న తస్యాపి కృతం కామే గతిర్భవేత్ । ఆగమిష్యతి పుత్రో మే తస్మై దాస్యామి వస్వితి
'దానికి నేను ప్రాయశ్చిత్తం చేయలేదు. బహుశా నాకు మంచి గమ్యం ఉండకపోవచ్చు. నా కుమారుడు వస్తే, నా సొమ్ము అతనికి ఇస్తాను.'
యన్మయా గోపితం గేహే న దృష్టం చ తదప్యహమ్ । శివశర్మోవాచ- ఇతి చింతయతస్తస్య పాన్థో వర్షేణ పీడితః
'ఇంట్లో దాచిపెట్టినదీ, నేను చూడని దానినీ, అది కూడా నేను ఇస్తాను.' శివశర్మ చెప్పాడు: ఇలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, వర్షంలో తడిచిన ఒక ప్రయాణికుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
శీతార్తః కంపితవపురుటజం ప్రావిశత్తదా । స తం సంవిష్టమాలోక్య భూయో గత్వా తదంతికే
చలితో వణికిపోతూ, వర్షంలో తడిచిన శరీరంతో, ఆ ప్రయాణికుడు లోపలికి వచ్చాడు. అక్కడ అతడిని పడుకుని ఉండటం చూసి, మరలా దగ్గరకు వచ్చాడు.
మునిరేష ఇతి జ్ఞాత్వా వవందే శిరసాధ్వగః । ఊచే చ కస్మాత్సుప్తోసి మునే సంధ్యా సమాగతా
ఇతడు మునివని తెలుసుకుని, ఆ ప్రయాణికుడు తలవంచి నమస్కరించాడు. 'మునీశ్వరా, మీరు ఎందుకు నిద్రపోతున్నారు? సంధ్యా సమయం వచ్చింది' అని అడిగాడు.
రవిరస్తం ప్రయాత్యేష న సుప్తేః కాల ఏష తే । ఇత్యుక్తమాత్రే వచసి పథికేన పితా మమ
'సూర్యుడు అస్తమిస్తున్నాడు; ఇది నిద్రపోవడానికి సమయం కాదు' అని ప్రయాణికుడు చెప్పగానే, నా తండ్రి—
శరభో జ్వరతప్తాంగస్తమాహ కథమప్యహో । శరభ ఉవాచ- శ్రూయతాం వచనం పాంథ యద్వదామి పురస్తవ
శరభుడు, జ్వరంతో మండుతున్న శరీరంతో, ఏదో విధంగా అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'ప్రయాణికుడా! నేను చెబుతున్న మాటలు విను.'