తస్య పార్శ్వే మహద్దివ్యం శుభ్రం కాంచనవాలుకమ్ । రమ్యం విష్ణుసరో నామ యత్ర రాజా భగీరథః
ఆ పర్వతం పక్కన, బంగారు ఇసుకలతో, ఎంతో శుభ్రమైన, దివ్యమైన, రమ్యమైన విష్ణుసరోవరం ఉంది. అక్కడ రాజు భగీరథుడు నివసించాడు.
దృష్ట్వా భాగీరథీం గంగామువాస బహులాః సమాః । యూపా మణిమయాస్తత్ర క్షేత్రాశ్చాపి హిరణ్మయాః
భగీరథుడు గంగా, భగీరథిని చూసి, అక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు. అక్కడ రత్నాలతో చేసిన యూపాలు, బంగారు పొలాలు ఉన్నాయి.
తత్రేష్ట్వా తు గతః సిద్ధిం సహస్రాక్షో మహాయశాః । స్రష్టా భూతిపతిర్యత్ర సర్వలోకైః సనాతనః
అక్కడ యజ్ఞాలు చేసి, సహస్రాక్షుడు మహాయశస్సుతో సిద్ధిని పొందాడు. అక్కడే సర్వలోకాలచే, శాశ్వతుడైన సృష్టికర్త, ఐశ్వర్యానికి అధిపతి పూజించబడతాడు.
ఉపాస్యతే తిగ్మతేజా యత్ర భూతః సమంతతః । నరనారాయణౌ బ్రహ్మా మనుః స్థాణుశ్చ పంచమః
అక్కడ భయంకరమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడు అన్ని వైపులా పూజించబడతాడు. నర-నారాయణులు, బ్రహ్మా, మనువు, ఐదవవాడిగా స్థాణువు కూడా అక్కడ పూజలు పొందుతారు.
తత్ర దివ్యా త్రిపథగా ప్రథమం తు ప్రతిష్ఠితా । బ్రహ్మలోకాదపాక్రాంతా సప్తధా ప్రతిపద్యతే
అక్కడ దివ్యమైన త్రిపథగా మొదట స్థిరపడింది. బ్రహ్మలోకాన్ని విడిచి, ఆమె ఏడు ప్రవాహాలుగా విడిపోయింది.
వటోదకా సా నలినీ పార్వతీ చ సరస్వతీ । జంబూనదీ చ సీతా చ గంగా సింధుశ్చ సప్తమీ
వాటిలో వటోదక, నళిని, పార్వతి, సరస్వతి, జంబూనది, సీత, ఏడవదిగా గంగా సింధు ఉన్నాయి.
అచింత్యా దివ్యసంజ్ఞా సా ప్రభావైశ్చ సమన్వితా । ఉపాస్యతే యత్ర సత్రం సహస్రయుగపర్యయే
ఆమెను ఊహించలేము, దివ్యమని పిలుస్తారు, అనేక శక్తులతో కూడి ఉంటుంది. అక్కడ ప్రతి సహస్రయుగాంతంలో యజ్ఞాల్లో పూజించబడుతుంది.
దృశ్యాదృశ్యా చ భవతి తత్రతత్ర సరస్వతీ । ఏతా దివ్యాః సప్తగంగాస్త్రిషులోకేషు విశ్రుతాః
సరస్వతి అక్కడక్కడ కనిపిస్తుంది, కనిపించకపోవచ్చు కూడా. ఈ ఏడూ దివ్య గంగలు మూడూ లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
రక్షాంసి వై హిమవతీ హేమకూటే చ గుహ్యకాః । సర్పా నాగాశ్చ నిషధే గోకర్ణం చ తపోవనమ్
హిమవంతపర్వతంపై రాక్షసులు నివసిస్తున్నారు. హేమకూటపర్వతంపై గుహ్యకులు ఉన్నారు. నిషధపర్వతంలో పాములు, నాగులు ఉంటారు. గోకర్ణం అనే ప్రదేశం తపస్సు చేసే వారికి ప్రసిద్ధి.
దేవాసురాణాం సర్వేషాం శ్వేతః పర్వతముచ్యతే । గంధర్వా నిషధే నిత్యం నీలే బ్రహ్మర్షయస్తథా
శ్వేతపర్వతాన్ని దేవతలు, అసురులు అందరూ పర్వతంగా పిలుస్తారు. నిషధపర్వతంలో గంధర్వులు ఎప్పుడూ ఉంటారు. నీలపర్వతంలో బ్రహ్మర్షులు నివసిస్తున్నారు.
శృంగవాంస్తు మహాభాగా దేవానాం ప్రతిసంచరః । ఇత్యేతాని మహాభాగాః సప్తవర్షాణి భాగశః
శృంగవాన్ అనే ప్రదేశం ఎంతో పవిత్రమైనది, అక్కడ దేవతలు తిరిగి చేరే స్థలం. ఇలా ఈ ఏడు ప్రాంతాలు ఒక్కొక్కటి ఒక్కొక్క ప్రత్యేకతతో అతి శ్రేష్ఠమైనవిగా ఉన్నాయి.
భూతాన్యుపనివిష్టాని గతిమంతి ధ్రువాణి చ । తేషామృద్ధిర్బహువిధా దృశ్యతే దేవమానుషా
ఆ ప్రాంతాల్లో అన్ని జీవులు స్థిరంగా, చలనం కలిగి నివసిస్తున్నాయి. వాటిలో దేవతలూ, మనుషులూ ఎన్నో విధాలుగా అభివృద్ధిని పొందుతున్నారు.
అశక్యం పరిసంఖ్యాతుం శ్రద్ధే యా తు విభూషితా । యాం తు పృచ్ఛథ మాం విప్రా దివ్యమేనాం శశాకృతిమ్
అక్కడ ఉన్న అందమైన వస్తువులన్నింటినీ లెక్కించటం అసాధ్యం, ఓ విశ్వాసులారా. కానీ మీరు నన్ను అడిగిన ఈ శశాకృతి రూపంలో ఉన్న దివ్యప్రాంతం గురించి చెబుతాను.
పార్శ్వే శశస్య ద్వే వర్షే ఉక్తే యే దక్షిణోత్తరే । కర్ణే తు నాగద్వీపశ్చ కాశ్యపద్వీప ఏవ చ
ఆ శశరూపానికి రెండు ప్రక్కలలో దక్షిణ, ఉత్తర అనే రెండు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. చెవిలో నాగద్వీపం, కాశ్యపద్వీపం అనే ద్వీపాలు ఉన్నాయి.
కర్ణద్వీపశిలో విప్రాః శ్రీమాన్మలయపర్వతః । ఏతద్ద్వితీయం ద్వీపస్య దృశ్యతే శశిసంస్థితమ్
బ్రాహ్మణులారా, అక్కడ కర్ణద్వీపం ఉంది. అద్భుతమైన మలయపర్వతం కూడా అక్కడే. ఇది ద్వీపానికి రెండవ భాగంగా, చంద్రుని ఆకారంలో కనిపిస్తుంది.
ఋషయ ఊచుః-। మేరోరథోత్తరం పశ్చాత్పూర్వమాచక్ష్వ సూతతః । నిఖిలేన మహాబుద్ధ మాల్యవంతం చ పర్వతమ్
ఋషులు ఇలా అడిగారు: సూతా! మేరు పర్వతానికి ఉత్తరం, పడమర, తూర్పు వైపుల ప్రాంతాల గురించి, అలాగే మాల్యవంతపర్వతం గురించి పూర్తిగా వివరించు.
సూత ఉవాచ-। దక్షిణేన తు నీలస్య మేరోః పార్శ్వే తథోత్తరే । ఉత్తరాః కురవో విప్రాః పుణ్యాః సిద్ధనిషేవితాః
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: నీలపర్వతానికి దక్షిణంగా, మేరు పర్వతానికి ఉత్తరభాగంలో, బ్రాహ్మణులారా, ఉత్తరకురువులు ఉన్నారు. వారు పవిత్రులు, సిద్ధులు సేవించే వారు.
తత్ర వృక్షా మధుఫలా నిత్యపుష్పఫలోపగాః । పుష్పాణి చ సుగంధీని రసవంతి ఫలాని చ
అక్కడ చెట్లు తేనెలతో కూడిన ఫలాలు పండిస్తాయి. ఎప్పుడూ పుష్పాలు, ఫలాలతో అలంకరించబడి ఉంటాయి. పువ్వులు సువాసనతో ఉంటాయి, ఫలాలు రసంతో నిండివుంటాయి.
సర్వకామఫలాస్తత్ర కేచిద్వృత్యా ద్విజోత్తమాః । అపరే క్షీరిణో నామ వృక్షాస్తత్ర ద్విజోత్తమాః
అక్కడ కొన్ని చెట్లు అన్ని కోరికల ఫలాలను ఇస్తాయి, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా. మరికొన్ని చెట్లు పాలు ఇచ్చే చెట్లుగా ప్రసిద్ధి, వాటిని క్షీరవృక్షాలు అంటారు.
ప్రక్షరంతి సదా క్షీరం తత్ర సర్వేఽమృతోపమమ్ । వస్త్రాణి చ ప్రసూయంతే ఫలేష్వాభరణాని చ
ఆ చెట్ల నుంచి ఎప్పుడూ అమృతంతో సమానమైన పాలు ప్రవహిస్తాయి. అక్కడ ఫలాల్లో వస్త్రాలు, ఆభరణాలు కూడా పుడుతుంటాయి.
సర్వా మణిమయీ భూమిః సూక్ష్మకాంచనవాలుకా । సర్వర్తుసుఖసంస్పర్శా నిష్ఫలాశ్చ తపోధనాః
అక్కడ భూమంతా మణులతో తయారై ఉంటుంది. మెత్తని బంగారు రేణువులతో నిండివుంటుంది. ఎలాంటి కాలంలోనైనా తాకడం ఎంతో సుఖంగా ఉంటుంది. అక్కడ తపస్సు చేసే వారికి ఎలాంటి లోటూ ఉండదు.
దేవలోకచ్యుతాః సర్వే జాయంతే తత్ర మానవాః । శుక్లాభిజనసంపన్నాః సర్వసుప్రియదర్శనాః
అక్కడ జన్మించే ప్రజలు అందరూ దేవలోకంనుంచి పడ్డవారు. వారు పవిత్ర వంశానికి చెందినవారు, అందరూ చూడటానికి ఎంతో ఆకర్షణీయంగా ఉంటారు.
మిథునాని చ జాయంతే స్త్రియశ్చాప్సరసోపమాః । తేషాం తే క్షీరిణాం క్షీరం పిబంత్యమృతసంనిభమ్
అక్కడ జంటలు జన్మిస్తారు. ఆడవారు అప్సరసుల్లా అందంగా ఉంటారు. వారు క్షీరవృక్షాల పాలను, అమృతంతో సమానంగా, తాగుతారు.
మిథునం జాయతే కాలే సమంతాచ్చ ప్రవర్ద్ధతే । తుల్యరూపగుణోపేతం సమవేశం తథైవ చ
జంటలు సమయానికి జన్మించి, కలిసే పెరుగుతారు. అవి రూపంలో, గుణంలో సమానంగా ఉంటాయి. అన్ని విషయాల్లో ఒకటిగా ఉంటారు.
ఏకమేవానురూపం చ చక్రవాకసమం ద్విజాః । నిరామయాశ్చ తే లోకా నిత్యం ముదితమానసాః
ప్రతి జంట కూడా చక్రవాకపక్షుల్లా సరిపోలేలా ఉంటుంది, ఓ బ్రాహ్మణులారా. ఆ లోకాలు వ్యాధి లేనివి, ఎప్పుడూ హర్షంతో మనసులు నిండివుంటాయి.
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ । జీవంతి తే మహాభాగా న చాన్యోన్యం జహత్యుత
వారు పది వేల సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు ఆయుష్షు కలిగి ఉంటారు, ఓ మహాభాగులారా. వారు ఎప్పుడూ ఒకరినొకరు విడిచిపెట్టరు.
భారుండా నామ శకునాస్తీక్ష్ణతుండా మహాబలాః । తాన్నిర్హరంతీహమృతాన్దరీషు ప్రక్షిపంతి చ
భారుండ అనే పక్షులు ఉన్నాయి. వీటి ముక్కులు చాలా పదునుగా ఉంటాయి, బలంగా ఉంటాయి. అవి చనిపోయినవాళ్లను ఎత్తుకెళ్లి గుహల్లో పడేస్తాయి.
ఉత్తరాఃకురవో విప్రా వ్యాఖ్యాతాస్తే సమాసతః । మేరుపార్శ్వమహం పూర్వం ప్రవక్ష్యామి యథాతథమ్
బ్రాహ్మణులారా, ఉత్తరకురువుల గురించి సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. ఇప్పుడు నేను మేరు పర్వతం పక్కన ఉన్న ప్రాంతాన్ని సరిగ్గా వివరించబోతున్నాను.
తస్య మూర్ద్ధాభిషేకస్తు భద్రాశ్వస్య తపోధనాః । భద్రశాలవనం యత్ర కాలామ్రాశ్చ మహాద్రుమాః
తపస్సు చేసే మహర్షులారా, భద్రాశ్వుని పట్టాభిషేకం జరిగే స్థలం భద్రశాల అరణ్యం దగ్గర ఉంది. అక్కడ భారీగా పెరిగే నల్ల మామిడి చెట్లు కూడా ఉన్నాయి.
కాలామ్రాస్తు మహాభాగా నిత్యంపుష్పఫలాః శుభాః । ద్రుమాశ్చ యోజనోత్సేధాః సిద్ధచారణసేవితాః
ఆ నల్ల మామిడి చెట్లు చాలా గొప్పవి, ఎప్పుడూ పువ్వులు, పండ్లు పండుతుంటాయి, శుభప్రదంగా ఉంటాయి. ఆ చెట్లు యోజన పొడవు వరకు పెరుగుతాయి. సిద్ధులు, చారణులు అక్కడ తిరుగుతుంటారు.