తతః కలాంశం విత్తస్య మనుష్యేభ్యః ప్రయచ్ఛతి । పర్వతస్యాంతరే దివ్యం సర్వర్తుకుసుమైశ్చితమ్
అక్కడినుంచి కుబేరుడు ధనంలోని కొంత భాగాన్ని మనుష్యులకు ఇస్తాడు. ఆ పర్వతం లోపల అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో అలంకరించబడిన దివ్యవనం ఉంది.
కర్ణికారవనం రమ్యం శిలాజాలసముచ్ఛ్రితమ్ । తత్ర సాక్షాత్పశుపతిర్దివ్యభూతైః సమావృతః
అక్కడ శిలలతో ఎత్తుగా ఉన్న అందమైన కర్ణికార వనం ఉంది. అక్కడే పశుపతి స్వయంగా దివ్యభూతాలతో కలిసి ఆనందంగా ఉంటాడు.
ఉమాసహాయోభగవాన్రమతే భూతభావనః । కర్ణికారమయీం మాలాం బిభ్రదాపాదలంబినీమ్
ప్రాణులకర్త అయిన భగవంతుడు, ఉమాదేవితో కలిసి అక్కడ సంతోషంగా విహరిస్తూ, కర్ణికార పువ్వులతో చేసిన, కాళ్ల వరకు వేలాడే మాలను ధరించి ఉంటాడు.
త్రిభిర్నేత్రైః కృతోద్ద్యోతస్త్రిభిః సూర్యైరివోదితైః । తముగ్రతపసః సిద్ధాః సువ్రతాః సత్యవాదినః
మూడు కళ్లతో, మూడు ఉదయించే సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, ఘోరతపస్సు, మంచి వ్రతాలు, సత్యవాదిత్వం కలిగిన సిద్ధులు ఆయనను దర్శిస్తారు.
పశ్యంతి నహి దుర్వృత్తైః శక్యో ద్రష్టుం మహేశ్వరః । తస్య శైలస్య శిఖరాత్క్షీరధారా ద్విజోత్తమాః
దుష్టులు మహేశ్వరుణ్ణి చూడలేరు. ఆ పర్వత శిఖరానుంచి, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, పాల ప్రవాహాలు ప్రవహిస్తుంటాయి.
విశ్వరూపాత్పరమితా భీమనిర్ఘాతనిస్వనా । పుణ్యాపుణ్యతమైర్జుష్టా గంగా భాగీరథీ శుభా
అపారమైన రూపంతో, భయంకరమైన మోగుతో, పుణ్యఫలాలతో నిండిన గంగా, భాగీరథి, అక్కడ పవిత్రంగా ప్రవహిస్తుంది.
ప్లవంతీ చ ప్రవేగేన హ్రదే చంద్రమసః శుభే । తయా హ్యుత్పాదితః పుణ్యః స హ్రదః సాగరోపమః
ఆమె వేగంగా ప్రవహిస్తూ, చంద్రుని అందమైన సరస్సులో కలుస్తుంది. ఆమె వల్లే, సముద్రం లాంటి ఆ పవిత్ర సరస్సు ఏర్పడింది.
తాం ధారయామాస తదా దుర్ద్ధరాం పర్వతైరపి । శతం వర్షసహస్రాణి శిరసైవ పినాకధృక్
ఆమెను పర్వతాలకైనా మోయడం కష్టమే, కానీ పినాకధారి శివుడు తన తలపై లక్ష సంవత్సరాలు ఆమెను మోయాడు.
మేరోస్తు పశ్చిమే పార్శ్వే కేతుమాలో ద్విజోత్తమాః । జంబూఖండే తు తత్రైవ మహాజనపదో ద్విజాః
మేరుపర్వతానికి పడమర వైపున, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, కేతుమాల దేశం ఉంది. అక్కడే జంబూఖండంలో గొప్ప జనపదం ఉంది.
ఆయుర్దశసహస్రాణి వర్షాణాం తత్ర సత్తమాః । సువర్ణవర్ణాశ్చ నరా స్త్రియశ్చాప్సరసాం సమాః
అక్కడ, ఓ శ్రేష్ఠులారా, మనుషుల ఆయుష్షు పది వేల సంవత్సరాలు. అక్కడ పురుషులు బంగారు వర్ణంతో, మహిళలు అప్సరసలవలె అందంగా ఉంటారు.
అనామయా వీతశోకా నిత్యం ముదితమానసాః । జాయంతే మానవాస్తత్ర నిస్తప్తకనకప్రభాః
అక్కడ మనుషులు ఎలాంటి వ్యాధి లేకుండా, దుఃఖం లేకుండా, ఎప్పుడూ ఆనందంగా మనసుతో జన్మిస్తారు. వారి శరీరాలు మెరుస్తూ, నిత్యం నిత్యం తాపం తగలని బంగారం వలె ప్రకాశిస్తాయి.
గంధమాదనశృంగేషు కుబేరః సహ రాక్షసైః । సంవృతోప్సరసాం సంఘైర్మోదతే గుహ్యకాధిపః
గంధమాదన పర్వతశిఖరాల్లో, కుబేరుడు రాక్షసులతో పాటు, అప్సరసల సమూహాల మధ్య, గుహ్యకుల అధిపతిగా ఆనందంగా విహరిస్తాడు.
గంధమాదనపార్శ్వే తు పరే విగతపాతకాః । ఏకాదశసహస్రాణి వర్షాణాం పరమాయుషః
గంధమాదన పర్వతానికి పక్కన, పాపాలు లేని వారు నివసిస్తున్నారు. వాళ్లకు పదకొండు వేల సంవత్సరాల గొప్ప ఆయుష్షు ఉంటుంది.
తత్ర కృష్ణా నరా విప్రాస్తేజోయుక్తా మహాబలాః । స్త్రియశ్చోత్పలపత్రాభాః సర్వాః సుప్రియదర్శనాః
అక్కడ పురుషులు నల్లగా, బ్రాహ్మణులు, తేజస్సుతో, గొప్ప బలంతో ఉంటారు. స్త్రీలు అందంగా, నీలోత్పల పువ్వు రేకుల వలె మెరుస్తూ, అందరికీ మధురంగా కనిపిస్తారు.
నీలోత్పలధరం శ్వేతం శ్వేతాద్ధైరణ్యకం వరమ్ । వర్షమైరావతం విప్రా నానాజనపదావృతమ్
నీలోత్పల అనే ప్రాంతం తెల్లగా ఉంటుంది. అది శ్వేతద్వీపం, హిరణ్యక కంటే ఉత్తమం. ఐరావత అనే భూమిలో అనేక జాతుల ప్రజలు నివసిస్తారు.
ధనుఖండేః మహాభాగా ద్వే వర్షే దక్షిణోత్తరే । ఇలావృత్తం మధ్యగం తు పంచవర్షాణి చైవ హి
ధనుఖండంలో దక్షిణం, ఉత్తరం అనే రెండు పవిత్ర ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది. మొత్తం ఐదు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
ఉత్తరోత్తరమేతేభ్యో వర్షముద్రిచ్యతే గుణైః । ఆయుః ప్రమాణమారోగ్యం ధర్మతః కామతోఽర్థతః
ఈ ప్రాంతాల్లో ఉత్తరంగా ఉన్న ప్రతి ప్రాంతం, ముందున్నదానికంటే ఆయుష్షు, శరీరదీర్ఘత, ఆరోగ్యం, ధర్మం, కామం, ధనం వంటి గుణాలలో మెరుగ్గా ఉంటుంది.
సమన్వితాని భూతాని తేషు సర్వేషు సత్తమాః । ఏవమేషా మహాభాగాః పర్వతైః పృథివీ చితా
ఆ ప్రాంతాల్లోని అన్ని జీవులు ఈ గుణాలతో కూడి ఉంటారు. మహానుభావా! ఈ భూమి పర్వతాలతో అలంకరించబడి, ఎంతో భాగ్యవంతంగా ఉంది.
హేమకూటస్తు సుమహాన్కైలాసో నామ పర్వతః । తత్ర వైశ్రవణో దేవో గుహ్యకైః సహ మోదతే
హేమకూటం అనే గొప్ప పర్వతాన్ని కైలాసం అని కూడా అంటారు. అక్కడ వైశ్రవణుడు గుహ్యకులతో కలిసి సంతోషంగా ఉంటాడు.
అస్త్యుత్తరేణ కైలాసం మైనాకం పర్వతం ప్రతి । హిరణ్యశృంగః సుమహాన్దివ్యో మణిమయో గిరిః
కైలాసానికి ఉత్తరంగా, మైనాక పర్వతం దగ్గర, హిరణ్యశృంగం అనే గొప్ప, దివ్యమైన, రత్నాలతో తయారైన పర్వతం ఉంది.
తస్య పార్శ్వే మహద్దివ్యం శుభ్రం కాంచనవాలుకమ్ । రమ్యం విష్ణుసరో నామ యత్ర రాజా భగీరథః
ఆ పర్వతం పక్కన, బంగారు ఇసుకలతో, ఎంతో శుభ్రమైన, దివ్యమైన, రమ్యమైన విష్ణుసరోవరం ఉంది. అక్కడ రాజు భగీరథుడు నివసించాడు.
దృష్ట్వా భాగీరథీం గంగామువాస బహులాః సమాః । యూపా మణిమయాస్తత్ర క్షేత్రాశ్చాపి హిరణ్మయాః
భగీరథుడు గంగా, భగీరథిని చూసి, అక్కడ ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు. అక్కడ రత్నాలతో చేసిన యూపాలు, బంగారు పొలాలు ఉన్నాయి.
తత్రేష్ట్వా తు గతః సిద్ధిం సహస్రాక్షో మహాయశాః । స్రష్టా భూతిపతిర్యత్ర సర్వలోకైః సనాతనః
అక్కడ యజ్ఞాలు చేసి, సహస్రాక్షుడు మహాయశస్సుతో సిద్ధిని పొందాడు. అక్కడే సర్వలోకాలచే, శాశ్వతుడైన సృష్టికర్త, ఐశ్వర్యానికి అధిపతి పూజించబడతాడు.
ఉపాస్యతే తిగ్మతేజా యత్ర భూతః సమంతతః । నరనారాయణౌ బ్రహ్మా మనుః స్థాణుశ్చ పంచమః
అక్కడ భయంకరమైన తేజస్సుతో ఉన్నవాడు అన్ని వైపులా పూజించబడతాడు. నర-నారాయణులు, బ్రహ్మా, మనువు, ఐదవవాడిగా స్థాణువు కూడా అక్కడ పూజలు పొందుతారు.
తత్ర దివ్యా త్రిపథగా ప్రథమం తు ప్రతిష్ఠితా । బ్రహ్మలోకాదపాక్రాంతా సప్తధా ప్రతిపద్యతే
అక్కడ దివ్యమైన త్రిపథగా మొదట స్థిరపడింది. బ్రహ్మలోకాన్ని విడిచి, ఆమె ఏడు ప్రవాహాలుగా విడిపోయింది.
వటోదకా సా నలినీ పార్వతీ చ సరస్వతీ । జంబూనదీ చ సీతా చ గంగా సింధుశ్చ సప్తమీ
వాటిలో వటోదక, నళిని, పార్వతి, సరస్వతి, జంబూనది, సీత, ఏడవదిగా గంగా సింధు ఉన్నాయి.
అచింత్యా దివ్యసంజ్ఞా సా ప్రభావైశ్చ సమన్వితా । ఉపాస్యతే యత్ర సత్రం సహస్రయుగపర్యయే
ఆమెను ఊహించలేము, దివ్యమని పిలుస్తారు, అనేక శక్తులతో కూడి ఉంటుంది. అక్కడ ప్రతి సహస్రయుగాంతంలో యజ్ఞాల్లో పూజించబడుతుంది.
దృశ్యాదృశ్యా చ భవతి తత్రతత్ర సరస్వతీ । ఏతా దివ్యాః సప్తగంగాస్త్రిషులోకేషు విశ్రుతాః
సరస్వతి అక్కడక్కడ కనిపిస్తుంది, కనిపించకపోవచ్చు కూడా. ఈ ఏడూ దివ్య గంగలు మూడూ లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
రక్షాంసి వై హిమవతీ హేమకూటే చ గుహ్యకాః । సర్పా నాగాశ్చ నిషధే గోకర్ణం చ తపోవనమ్
హిమవంతపర్వతంపై రాక్షసులు నివసిస్తున్నారు. హేమకూటపర్వతంపై గుహ్యకులు ఉన్నారు. నిషధపర్వతంలో పాములు, నాగులు ఉంటారు. గోకర్ణం అనే ప్రదేశం తపస్సు చేసే వారికి ప్రసిద్ధి.
దేవాసురాణాం సర్వేషాం శ్వేతః పర్వతముచ్యతే । గంధర్వా నిషధే నిత్యం నీలే బ్రహ్మర్షయస్తథా
శ్వేతపర్వతాన్ని దేవతలు, అసురులు అందరూ పర్వతంగా పిలుస్తారు. నిషధపర్వతంలో గంధర్వులు ఎప్పుడూ ఉంటారు. నీలపర్వతంలో బ్రహ్మర్షులు నివసిస్తున్నారు.