అవగాఢా హ్యుభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్చిమౌ । హిమవాన్హిమకూటశ్చ నిషధశ్చ నగోత్తమః
ఈ పర్వతాలు తూర్పు, పడమర సముద్రాలలో మునిగివున్నాయి. హిమవాన్, హిమకూటం, నిషధం అనే ఉత్తమ పర్వతాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
నీలశ్చ వైడూర్యమయః శ్వేతశ్చ శశిసన్నిభః । సర్వధాతుపినద్ధశ్చ శృంగవాన్నామపర్వతః
నీల పర్వతం, వైడూర్య రత్నంతో తయారైనది. శ్వేత పర్వతం చంద్రునిలా తెల్లగా ఉంటుంది. అన్ని లోహాలతో కూడిన శృంగవాన్ అనే పర్వతం కూడా ఉంది.
ఏతే వై పర్వతా విప్రాః సిద్ధచారణసేవితాః । తేషామంతరవిష్కుంభౌ యోజనాని సహస్రశః
ఈ పర్వతాలు, బ్రాహ్మణులారా, సిద్ధులు, చరణులు సేవించే పర్వతాలు. వాటి మధ్యలో వేల యోజనాల పొడవైన లోయలు ఉన్నాయి.
తత్ర పుణ్యా జనపదాస్తాని వర్షాణి సత్తమాః । వసంతి తేషాం సత్త్వాని నానాజాతీని సర్వశః
అక్కడ పవిత్రమైన జనపదాలు, ఉత్తమమైన దేశాలు ఉన్నాయి. వాటిలో అన్ని రకాల జీవులు ఎక్కడికక్కడ నివసిస్తుంటాయి.
ఇదం తు భారతం వర్షం తతో హైమవతం పరమ్ । హేమకూటాత్పరం చైవ హరివర్షం ప్రచక్షతే
ఈ భూమిని భారతవర్షం అంటారు. దాని తరువాత హిమవంత ప్రాంతం, హేమకూట పర్వతం దాటి హరివర్షం అని పిలిచే దేశం ఉంది.
దక్షిణేన తు నీలస్య నిషధస్యోత్తరేణ చ । ప్రాగాయతో మహాభాగా మాల్యవాన్నామ పర్వతః
నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధానికి ఉత్తరంగా, తూర్పు వైపున విస్తరించిన గొప్ప పర్వతం మాల్యవాన్ అని పిలవబడుతుంది.
తతః పరం మాల్యవతః పర్వతో గంధమాదనః । పరిమండలస్తయోర్మధ్యే మేరుః కనకపర్వతః
మాల్యవాన్ తరువాత గంధమాదన పర్వతం ఉంది. అది వృత్తాకారంగా ఉంటుంది. ఈ రెండింటి మధ్యలో కనక పర్వతమైన మెరు నిలిచిఉంటుంది.
ఆదిత్యతరుణాభాసో విధూమ ఇవ పావకః । యోజనానాం సహస్రాణి చతురశీతిరుచ్ఛ్రితః
అది ఉదయసూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, పొగలేని అగ్నిలా మెరిసిపోతుంది. ఎనభై నాలుగు వేల యోజనాల ఎత్తుకు ఎదిగిఉంటుంది.
అధస్తాచ్చతురశీతిర్యోజనానాం ద్విజోత్తమాః । ఊర్ధ్వమధశ్చ తిర్యక్చ లోకానావృత్య తిష్ఠతి
అదే విధంగా, బ్రాహ్మణులారా, క్రింద కూడా ఎనభై నాలుగు వేల యోజనాల పొడవున విస్తరించి ఉంది. పైకి, క్రిందికి, అడ్డంగా అన్ని లోకాల్ని ఆవరించి నిలిచిఉంటుంది.
తస్య పార్శ్వేష్వమీ ద్వీపాశ్చత్వారః సంస్థితా ద్విజాః । భద్రాశ్వః కేతుమాలశ్చ జంబూద్వీపశ్చ సత్తమాః
దాని ప్రక్కన, బ్రాహ్మణులారా, నాలుగు ద్వీపాలు ఉన్నాయి — భద్రాశ్వ, కేతుమాల, జంబూద్వీపం అనే ఉత్తమ ద్వీపాలు.
ఉత్తరాశ్చైవ కురువః కృతపుణ్య ప్రతిశ్రయాః । విహంగసుముఖో యస్తు సుపార్శ్వస్యాత్మజః కిల
అలాగే ఉత్తర కురువులు కూడా ఉన్నాయి. వారు పుణ్యకార్యాలు చేసినవారికి ఆశ్రయం. విహంగసుముఖుడు, సుపార్శ్వుని కుమారుడు అని అంటారు.
స వై విచింతయామాస సౌవర్ణాన్ప్రేక్ష్య వాయసాన్ । మేరురుత్తమమధ్యానామధమానాం చ పక్షిణామ్
అతడు బంగారు కాకులను చూసి ఆలోచించాడు. పక్షులలో మెరు పర్వతం అత్యున్నతమైనది, మధ్యస్థమైనది, తక్కువదైనదిగా కూడా ఉంది.
అవిశేషకరో యస్మాత్తస్మాదేనం త్యజామ్యహమ్ । తమాదిత్యోనుపర్యేతి సతతం జ్యోతిషాం వరః
అతడు ఎవ్వరినీ వేరుచేయకపోవడం వల్లనే నేను అతన్ని విడిచిపెడతాను. జ్యోతులలో శ్రేష్ఠుడైన సూర్యుడు ఎప్పుడూ అతని వెంటనే పోతున్నాడు.
చంద్రమాశ్చ సనక్షత్రో వాయుశ్చైవ ప్రదక్షిణః । స పర్వతో మహాప్రాజ్ఞా దివ్యపుష్పసమన్వితః
చంద్రుడు తన నక్షత్రాలతో, గాలితో కూడి, ఆ మహాపర్వతాన్ని చుట్టుకుంటూ తిరుగుతారు. ఆ పర్వతం దివ్యపుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా!
భవనైరావృతైః సర్వైః ర్జాంబూనదమయైః శుభైః । తత్ర దేవగణా విప్రా గంధర్వాసురరాక్షసాః
అక్కడ ఉన్న అందమైన భవనాలన్నీ స్వచ్ఛమైన జంబూ బంగారంతో చుట్టబడి ఉంటాయి. అక్కడ దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు సమూహాలుగా ఉంటారు.
అప్సరోగణసంయుక్తాః శైలే క్రీడంతి సర్వదా । తత్ర బ్రహ్మా చ రుద్రశ్చ శక్రశ్చాపి సురేశ్వరః
అక్కడ అప్సరసల సమూహాలతో కలిసి వారు ఎప్పుడూ ఆ పర్వతంపై ఆడుకుంటారు. అక్కడే బ్రహ్మా, రుద్రుడు, దేవతల అధిపతి శక్రుడు కూడా ఉంటారు.
సమేత్య వివిధైర్యజ్ఞైర్యజంతేఽనేక దక్షిణైః । తుంబురుర్నారదశ్చైవ విశ్వావసుర్హాహా హూహూః
అందరూ కలిసి అనేక యజ్ఞాలు, ఎన్నో దక్షిణలతో నిర్వహిస్తారు. అక్కడ తుంబురు, నారదుడు, విశ్వావసు, హాహా, హూహూ కూడా ఉంటారు.
అభిగమ్యామరశ్రేష్ఠం స్తువంతి వివిధైః స్తవైః । సప్తర్షయో మహాత్మానః కశ్యపశ్చ ప్రజాపతిః
అమరులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని చేరి, వారు విభిన్నమైన స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తారు. అక్కడ మహాత్ములైన సప్తర్షులు, ప్రాణుల కర్త అయిన కశ్యపుడు కూడా ఉంటారు.
తత్ర గచ్ఛంతి భద్రం వః సదా పర్వణి పర్వణి । తస్యైవ మూర్ద్ధన్యుశనా కావ్యో దైత్యైర్మహీయతే
ప్రతి పర్వదినానూ, మీరు శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటూ, వారు అక్కడికి వెళ్తారు. ఆ పర్వత శిఖరాన ఉశనాసు కావ్యుడు దైత్యులచే ఘనంగా గౌరవించబడతాడు.
తస్య హైమాని రత్నాని తస్యైతే రత్నపర్వతాః । తస్మాత్కుబేరో భగవాంశ్చతుర్థం భాగమశ్నుతే
ఆ పర్వతానికి బంగారు రత్నాలు ఉంటాయి. అవే రత్నపర్వతాలు. అక్కడినుంచి భాగ్యశాలి అయిన కుబేరుడు నాలుగవ వంతు భాగాన్ని పొందుతాడు.
తతః కలాంశం విత్తస్య మనుష్యేభ్యః ప్రయచ్ఛతి । పర్వతస్యాంతరే దివ్యం సర్వర్తుకుసుమైశ్చితమ్
అక్కడినుంచి కుబేరుడు ధనంలోని కొంత భాగాన్ని మనుష్యులకు ఇస్తాడు. ఆ పర్వతం లోపల అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో అలంకరించబడిన దివ్యవనం ఉంది.
కర్ణికారవనం రమ్యం శిలాజాలసముచ్ఛ్రితమ్ । తత్ర సాక్షాత్పశుపతిర్దివ్యభూతైః సమావృతః
అక్కడ శిలలతో ఎత్తుగా ఉన్న అందమైన కర్ణికార వనం ఉంది. అక్కడే పశుపతి స్వయంగా దివ్యభూతాలతో కలిసి ఆనందంగా ఉంటాడు.
ఉమాసహాయోభగవాన్రమతే భూతభావనః । కర్ణికారమయీం మాలాం బిభ్రదాపాదలంబినీమ్
ప్రాణులకర్త అయిన భగవంతుడు, ఉమాదేవితో కలిసి అక్కడ సంతోషంగా విహరిస్తూ, కర్ణికార పువ్వులతో చేసిన, కాళ్ల వరకు వేలాడే మాలను ధరించి ఉంటాడు.
త్రిభిర్నేత్రైః కృతోద్ద్యోతస్త్రిభిః సూర్యైరివోదితైః । తముగ్రతపసః సిద్ధాః సువ్రతాః సత్యవాదినః
మూడు కళ్లతో, మూడు ఉదయించే సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, ఘోరతపస్సు, మంచి వ్రతాలు, సత్యవాదిత్వం కలిగిన సిద్ధులు ఆయనను దర్శిస్తారు.
పశ్యంతి నహి దుర్వృత్తైః శక్యో ద్రష్టుం మహేశ్వరః । తస్య శైలస్య శిఖరాత్క్షీరధారా ద్విజోత్తమాః
దుష్టులు మహేశ్వరుణ్ణి చూడలేరు. ఆ పర్వత శిఖరానుంచి, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, పాల ప్రవాహాలు ప్రవహిస్తుంటాయి.
విశ్వరూపాత్పరమితా భీమనిర్ఘాతనిస్వనా । పుణ్యాపుణ్యతమైర్జుష్టా గంగా భాగీరథీ శుభా
అపారమైన రూపంతో, భయంకరమైన మోగుతో, పుణ్యఫలాలతో నిండిన గంగా, భాగీరథి, అక్కడ పవిత్రంగా ప్రవహిస్తుంది.
ప్లవంతీ చ ప్రవేగేన హ్రదే చంద్రమసః శుభే । తయా హ్యుత్పాదితః పుణ్యః స హ్రదః సాగరోపమః
ఆమె వేగంగా ప్రవహిస్తూ, చంద్రుని అందమైన సరస్సులో కలుస్తుంది. ఆమె వల్లే, సముద్రం లాంటి ఆ పవిత్ర సరస్సు ఏర్పడింది.
తాం ధారయామాస తదా దుర్ద్ధరాం పర్వతైరపి । శతం వర్షసహస్రాణి శిరసైవ పినాకధృక్
ఆమెను పర్వతాలకైనా మోయడం కష్టమే, కానీ పినాకధారి శివుడు తన తలపై లక్ష సంవత్సరాలు ఆమెను మోయాడు.
మేరోస్తు పశ్చిమే పార్శ్వే కేతుమాలో ద్విజోత్తమాః । జంబూఖండే తు తత్రైవ మహాజనపదో ద్విజాః
మేరుపర్వతానికి పడమర వైపున, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా, కేతుమాల దేశం ఉంది. అక్కడే జంబూఖండంలో గొప్ప జనపదం ఉంది.
ఆయుర్దశసహస్రాణి వర్షాణాం తత్ర సత్తమాః । సువర్ణవర్ణాశ్చ నరా స్త్రియశ్చాప్సరసాం సమాః
అక్కడ, ఓ శ్రేష్ఠులారా, మనుషుల ఆయుష్షు పది వేల సంవత్సరాలు. అక్కడ పురుషులు బంగారు వర్ణంతో, మహిళలు అప్సరసలవలె అందంగా ఉంటారు.