యత్రయత్ర హి దృశ్యంతే ధావంతి పాంచభౌతికాః । తేషాం మనుష్యాస్తర్కేణ ప్రమాణాని ప్రచక్షతే
ఎక్కడెక్కడ ఐదు భూతాల జీవులు సంచరిస్తున్నాయో, అక్కడ మనుషులు తర్కంతో వాటి పరిమాణాలను నిర్ణయిస్తారు.
అచింత్యాః ఖలు యే భావాస్తాన్న తర్కేణ సాధయేత్ । సుదర్శనం ప్రవక్ష్యామి ద్వీపం తు మునిపుంగవాః
నిజంగా ఊహించలేని వాటిని తర్కంతో తెలుసుకోలేరు. మునిశ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు నేను సుదర్శన ద్వీపాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
పరిమండలో మహాభాగా ద్వీపోఽసౌ చక్రసంస్థితః । నదీజలపరిచ్ఛిన్నః పర్వతైశ్చాబ్ధిసన్నిభైః
ఆ ద్వీపం పూర్తిగా వృత్తాకారంగా ఉంది, చక్రంలా ఏర్పడింది. నదుల నీళ్ళు, సముద్రాల్లాంటి పర్వతాలు చుట్టుముట్టి ఉన్నాయి.
పురైశ్చ వివిధాకారై రమ్యైర్జనపదైస్తథా । వృక్షైః పుష్పఫలోపేతైః సంపన్నో ధనధాన్యవాన్
వివిధ ఆకారాల అందమైన నగరాలు, జనపదాలు, పుష్పఫలాలతో నిండిన వృక్షాలు, ధనం ధాన్యంతో సమృద్ధిగా అలంకరించబడి ఉంది.
లవణేన సముద్రేణ సమంతాత్పరివారితః । యథా హి పురుషః పశ్యేదాదర్శే ముఖమాత్మనః
ఎలా ఒక మనిషి అద్దంలో తన ముఖాన్ని చూస్తాడో, అలా చుట్టూ ఉప్పు సముద్రంతో ఆవృతమైనది.
ఏవం సుదర్శనో ద్వీపో దృశ్యతే చక్రమండలః । ద్విరంశే పిప్పలస్తస్య ద్విరంశే చ శశో మహాన్
అదే విధంగా సుదర్శన ద్వీపం ఒక వలయంలా కనిపిస్తుంది. దాని ఒక భాగంలో పిప్పల వృక్షం, ఇంకొక భాగంలో గొప్ప శశము ఉంది.
సర్వౌషధిం సమాదాయ సర్వతః పరివారితః । ఆపస్తతోన్యా విజ్ఞేయాః శేషః సంక్షేప ఉచ్యతే
అందులో అన్ని ఔషధ మొక్కలు సమీకరించబడి, అన్ని వైపులా నీటితో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది. అక్కడ మిగతా నీళ్ళు కూడా ఉంటాయి. మిగతా వివరాలు సంక్షిప్తంగా చెబుతాను.
ఋషయ ఊచుః-। ఉక్తో యస్య చ సంక్షేపో బుద్ధిమన్విధివత్త్వయా । తత్త్వజ్ఞశ్చాసి సర్వస్య విస్తరం సూత నో వద
ఋషులు ఇలా అన్నారు — నీవు దీనిని జ్ఞానంతో, క్రమంగా సంక్షిప్తంగా వివరించావు. నీవు అన్నింటి సత్యాన్ని తెలిసినవాడివి. సూతా! ఇప్పుడు పూర్తి వివరాలు మాకు చెప్పు.
యావాన్భూమ్యవకాశోయం దృశ్యతే శశలక్షణే । తస్య ప్రమాణం ప్రబ్రూహి తతో వక్ష్యసి పిప్పలమ్
శశము గుర్తుగా ఉన్న భూమి విస్తీర్ణం ఎంత ఉందో చెప్పు. ఆ తరువాత పిప్పల వృక్షం గురించి చెబుతావు.
ఏవం తైః కిల పృష్టః స సూతో వాక్యమథాబ్రవీత్ । సూత ఉవాచ-। ప్రాగాయతా మహాప్రాజ్ఞాః షడేతే రత్నపర్వతాః
అప్పుడు వారు అడిగినపుడు సూతుడు ఇలా అన్నాడు — మహాజ్ఞానులారా! తూర్పు వైపున విస్తరించిన ఆరు రత్నపర్వతాలు ఉన్నాయి.
అవగాఢా హ్యుభయతః సముద్రౌ పూర్వపశ్చిమౌ । హిమవాన్హిమకూటశ్చ నిషధశ్చ నగోత్తమః
ఈ పర్వతాలు తూర్పు, పడమర సముద్రాలలో మునిగివున్నాయి. హిమవాన్, హిమకూటం, నిషధం అనే ఉత్తమ పర్వతాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
నీలశ్చ వైడూర్యమయః శ్వేతశ్చ శశిసన్నిభః । సర్వధాతుపినద్ధశ్చ శృంగవాన్నామపర్వతః
నీల పర్వతం, వైడూర్య రత్నంతో తయారైనది. శ్వేత పర్వతం చంద్రునిలా తెల్లగా ఉంటుంది. అన్ని లోహాలతో కూడిన శృంగవాన్ అనే పర్వతం కూడా ఉంది.
ఏతే వై పర్వతా విప్రాః సిద్ధచారణసేవితాః । తేషామంతరవిష్కుంభౌ యోజనాని సహస్రశః
ఈ పర్వతాలు, బ్రాహ్మణులారా, సిద్ధులు, చరణులు సేవించే పర్వతాలు. వాటి మధ్యలో వేల యోజనాల పొడవైన లోయలు ఉన్నాయి.
తత్ర పుణ్యా జనపదాస్తాని వర్షాణి సత్తమాః । వసంతి తేషాం సత్త్వాని నానాజాతీని సర్వశః
అక్కడ పవిత్రమైన జనపదాలు, ఉత్తమమైన దేశాలు ఉన్నాయి. వాటిలో అన్ని రకాల జీవులు ఎక్కడికక్కడ నివసిస్తుంటాయి.
ఇదం తు భారతం వర్షం తతో హైమవతం పరమ్ । హేమకూటాత్పరం చైవ హరివర్షం ప్రచక్షతే
ఈ భూమిని భారతవర్షం అంటారు. దాని తరువాత హిమవంత ప్రాంతం, హేమకూట పర్వతం దాటి హరివర్షం అని పిలిచే దేశం ఉంది.
దక్షిణేన తు నీలస్య నిషధస్యోత్తరేణ చ । ప్రాగాయతో మహాభాగా మాల్యవాన్నామ పర్వతః
నీల పర్వతానికి దక్షిణంగా, నిషధానికి ఉత్తరంగా, తూర్పు వైపున విస్తరించిన గొప్ప పర్వతం మాల్యవాన్ అని పిలవబడుతుంది.
తతః పరం మాల్యవతః పర్వతో గంధమాదనః । పరిమండలస్తయోర్మధ్యే మేరుః కనకపర్వతః
మాల్యవాన్ తరువాత గంధమాదన పర్వతం ఉంది. అది వృత్తాకారంగా ఉంటుంది. ఈ రెండింటి మధ్యలో కనక పర్వతమైన మెరు నిలిచిఉంటుంది.
ఆదిత్యతరుణాభాసో విధూమ ఇవ పావకః । యోజనానాం సహస్రాణి చతురశీతిరుచ్ఛ్రితః
అది ఉదయసూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, పొగలేని అగ్నిలా మెరిసిపోతుంది. ఎనభై నాలుగు వేల యోజనాల ఎత్తుకు ఎదిగిఉంటుంది.
అధస్తాచ్చతురశీతిర్యోజనానాం ద్విజోత్తమాః । ఊర్ధ్వమధశ్చ తిర్యక్చ లోకానావృత్య తిష్ఠతి
అదే విధంగా, బ్రాహ్మణులారా, క్రింద కూడా ఎనభై నాలుగు వేల యోజనాల పొడవున విస్తరించి ఉంది. పైకి, క్రిందికి, అడ్డంగా అన్ని లోకాల్ని ఆవరించి నిలిచిఉంటుంది.
తస్య పార్శ్వేష్వమీ ద్వీపాశ్చత్వారః సంస్థితా ద్విజాః । భద్రాశ్వః కేతుమాలశ్చ జంబూద్వీపశ్చ సత్తమాః
దాని ప్రక్కన, బ్రాహ్మణులారా, నాలుగు ద్వీపాలు ఉన్నాయి — భద్రాశ్వ, కేతుమాల, జంబూద్వీపం అనే ఉత్తమ ద్వీపాలు.
ఉత్తరాశ్చైవ కురువః కృతపుణ్య ప్రతిశ్రయాః । విహంగసుముఖో యస్తు సుపార్శ్వస్యాత్మజః కిల
అలాగే ఉత్తర కురువులు కూడా ఉన్నాయి. వారు పుణ్యకార్యాలు చేసినవారికి ఆశ్రయం. విహంగసుముఖుడు, సుపార్శ్వుని కుమారుడు అని అంటారు.
స వై విచింతయామాస సౌవర్ణాన్ప్రేక్ష్య వాయసాన్ । మేరురుత్తమమధ్యానామధమానాం చ పక్షిణామ్
అతడు బంగారు కాకులను చూసి ఆలోచించాడు. పక్షులలో మెరు పర్వతం అత్యున్నతమైనది, మధ్యస్థమైనది, తక్కువదైనదిగా కూడా ఉంది.
అవిశేషకరో యస్మాత్తస్మాదేనం త్యజామ్యహమ్ । తమాదిత్యోనుపర్యేతి సతతం జ్యోతిషాం వరః
అతడు ఎవ్వరినీ వేరుచేయకపోవడం వల్లనే నేను అతన్ని విడిచిపెడతాను. జ్యోతులలో శ్రేష్ఠుడైన సూర్యుడు ఎప్పుడూ అతని వెంటనే పోతున్నాడు.
చంద్రమాశ్చ సనక్షత్రో వాయుశ్చైవ ప్రదక్షిణః । స పర్వతో మహాప్రాజ్ఞా దివ్యపుష్పసమన్వితః
చంద్రుడు తన నక్షత్రాలతో, గాలితో కూడి, ఆ మహాపర్వతాన్ని చుట్టుకుంటూ తిరుగుతారు. ఆ పర్వతం దివ్యపుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా!
భవనైరావృతైః సర్వైః ర్జాంబూనదమయైః శుభైః । తత్ర దేవగణా విప్రా గంధర్వాసురరాక్షసాః
అక్కడ ఉన్న అందమైన భవనాలన్నీ స్వచ్ఛమైన జంబూ బంగారంతో చుట్టబడి ఉంటాయి. అక్కడ దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు సమూహాలుగా ఉంటారు.
అప్సరోగణసంయుక్తాః శైలే క్రీడంతి సర్వదా । తత్ర బ్రహ్మా చ రుద్రశ్చ శక్రశ్చాపి సురేశ్వరః
అక్కడ అప్సరసల సమూహాలతో కలిసి వారు ఎప్పుడూ ఆ పర్వతంపై ఆడుకుంటారు. అక్కడే బ్రహ్మా, రుద్రుడు, దేవతల అధిపతి శక్రుడు కూడా ఉంటారు.
సమేత్య వివిధైర్యజ్ఞైర్యజంతేఽనేక దక్షిణైః । తుంబురుర్నారదశ్చైవ విశ్వావసుర్హాహా హూహూః
అందరూ కలిసి అనేక యజ్ఞాలు, ఎన్నో దక్షిణలతో నిర్వహిస్తారు. అక్కడ తుంబురు, నారదుడు, విశ్వావసు, హాహా, హూహూ కూడా ఉంటారు.
అభిగమ్యామరశ్రేష్ఠం స్తువంతి వివిధైః స్తవైః । సప్తర్షయో మహాత్మానః కశ్యపశ్చ ప్రజాపతిః
అమరులలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని చేరి, వారు విభిన్నమైన స్తోత్రాలతో స్తుతిస్తారు. అక్కడ మహాత్ములైన సప్తర్షులు, ప్రాణుల కర్త అయిన కశ్యపుడు కూడా ఉంటారు.
తత్ర గచ్ఛంతి భద్రం వః సదా పర్వణి పర్వణి । తస్యైవ మూర్ద్ధన్యుశనా కావ్యో దైత్యైర్మహీయతే
ప్రతి పర్వదినానూ, మీరు శుభంగా ఉండాలని కోరుకుంటూ, వారు అక్కడికి వెళ్తారు. ఆ పర్వత శిఖరాన ఉశనాసు కావ్యుడు దైత్యులచే ఘనంగా గౌరవించబడతాడు.
తస్య హైమాని రత్నాని తస్యైతే రత్నపర్వతాః । తస్మాత్కుబేరో భగవాంశ్చతుర్థం భాగమశ్నుతే
ఆ పర్వతానికి బంగారు రత్నాలు ఉంటాయి. అవే రత్నపర్వతాలు. అక్కడినుంచి భాగ్యశాలి అయిన కుబేరుడు నాలుగవ వంతు భాగాన్ని పొందుతాడు.