తీర్థానాం పుణ్యదాతౄణాం నామాని కిల కీర్తయ । కుత ఏతత్సముత్పన్నం కేన వా పరిపాల్యతే
'పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే తీర్థాల పేర్లను చెప్పు. అవి ఎక్కడ నుండి పుట్టాయి? వాటిని ఎవరు పరిరక్షిస్తున్నారు?'
కస్మిన్విలయమభ్యేతి జగదేతచ్చరాచరమ్ । క్షేత్రాణి కాని పుణ్యాని కే చ పూజ్యాః శిలోచ్చయాః
'ఈ చరాచర జగత్తు చివరికి ఏదిలో లయమవుతుంది? ఏ క్షేత్రాలు పవిత్రమైనవి? ఏ శిలాశిఖరాలు పూజ్యమైనవి?'
నద్యశ్చ కాః పరాః పుణ్యా నృణాం పాపహరాః శుభాః । ఏతత్సర్వం మహాభాగ కథయస్వ యథాక్రమమ్
'ఏ నదులు అత్యుత్తమమైనవి, పవిత్రమైనవి, మానవుల పాపాలను తొలగించే శుభమైనవి? మహాభాగ్యుడా, ఇవన్నీ క్రమంగా వివరించు.'
సూత ఉవాచ-। సాధుసాధు మహాభాగాః సాధుపృష్టం తపోధనాః । తం ప్రణమ్య ప్రవక్ష్యామి పురాణం పద్మసంజ్ఞకమ్
సూతుడు ఇలా అన్నాడు: 'మహాభాగ్యులారా, మీరు అడిగింది చాలా మంచిదే. మీకు నమస్కరిస్తూ, పద్మపురాణాన్ని వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.'
పారాశర్యం పరమపురుషం విశ్వవేద్యైకయోనిం విద్యాధారం విపులమతిదం వేదవేదాంతవేద్యమ్ । శశ్వచ్ఛాంతం స్వమతివిషయం శుద్ధతేజోవిశాలం వేదవ్యాసం వితతయశసం సర్వదాహం నమామి
పరాశరుని కుమారుడైన వేదవ్యాసునికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. ఆయన పరమపురుషుడు, జగత్తు మొత్తం తెలిసిన ఏకైక మూలం, విద్యకు ఆధారం, విస్తృతమైన బుద్ధి గలవాడు, వేదాలు, వేదాంతాల ద్వారా తెలిసే వాడు, ఎప్పుడూ శాంతియుతుడు, ఇంద్రియాలకు అందని వాడు, పవిత్రమైన అపారమైన తేజస్సుతో, చిరకాల కీర్తితో ఉన్నవాడు.
నమో భగవతే తస్మై వ్యాసాయామితతేజసే । యస్య ప్రసాదాద్వక్ష్యామి నారాయణకథామిమామ్
అపార తేజస్సుతో ఉన్న ఆ వేదవ్యాసునికి నమస్కారం. ఆయన కృప వల్లనే నేను ఈ నారాయణుని కథను చెప్పగలను.
ప్రవక్ష్యామి మహాపుణ్యం పురాణం పద్మసంజ్ఞితమ్ । సహస్రం పంచపంచాశత్షడ్భిః ఖండైః సమన్వితమ్
పద్మపురాణమనే మహాపుణ్యమైన పురాణాన్ని, యాభై అయిదు భాగాలతో, వెయ్యి అధ్యాయాలతో కూడినదాన్ని నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
తత్రాదావాదిఖండం స్యాద్భూమిఖండం తతః పరమ్ । బ్రహ్మఖండం చ తత్పశ్చాత్తతః పాతాలఖండకమ్
దానిలో మొదట ఆదిఖండం, ఆ తరువాత భూమిఖండం, తర్వాత బ్రహ్మఖండం, తరువాత పాతాళఖండం ఉంటాయి.
క్రియాఖండం తతః ఖ్యాతముత్తరం ఖండమంతిమమ్ । ఏతదేవ మహాపద్మమద్భుతం యన్మయం జగత్
తర్వాత క్రియాఖండం, ఆ తరువాత ప్రసిద్ధమైన ఉత్తరఖండం చివరిభాగంగా ఉంటుంది. ఈ మహాపద్మం అద్భుతమైనది, జగత్తు అంతా దీనిలోనే ఉంది.
తద్వృత్తాంతాశ్రయం తస్మాత్పాద్మమిత్యుచ్యతే బుధైః । ఏతత్పురాణమమలం విష్ణుమాహాత్మ్యముత్తమమ్
ఆ సంఘటనల ఆధారంగా దీనిని పద్మపురాణం అని జ్ఞానులు పిలుస్తారు. ఇది నిర్మలమైన పురాణం, విష్ణుమహిమను అత్యుత్తమంగా వివరించేది.
దేవదేవోహరిర్యద్వై బ్రహ్మణే ప్రోక్తవాన్పురా । బ్రహ్మా తన్నారదాయాహ నారదోఽస్మద్గురోః పురః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన హరి, ప్రాచీనకాలంలో బ్రహ్మకి చెప్పినదాన్ని, ఆ బ్రహ్మ నారదునికి వివరించాడు. ఆ నారదుడు మన గురువు సమక్షంలో చెప్పారు.
వ్యాసః సర్వపురాణాని సేతిహాసాని సంహితాః । అధ్యాపయామాస ముహుర్మామతిప్రియమాత్మనః
వేదవ్యాసుడు, నాకు ఎంతో ప్రియమైనవాడు, అన్ని పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, సంహితలు పునఃపునః నేర్పాడు.
తత్తేఽహం సంప్రవక్ష్యామి పురాణమతిదుర్లభమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా బ్రహ్మహత్యాది పాపేభ్యో ముచ్యతే నరః
ఇప్పుడు నేను నీకు ఒక అపూర్వమైన పురాణాన్ని చెప్పబోతున్నాను. దాన్ని వినినవాడు బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
సర్వతీర్థాభిషేకం చ లభతే శృణుతే హి యః । శ్రద్ధయా పరయా భక్త్యా శ్రుతమాత్రేణ ముక్తిదః
ఎవరైనా పరమ విశ్వాసంతో, భక్తితో వినితే, అన్ని పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది. వినడమే ద్వారా ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది.
అశ్రద్ధయాపి శృణుతే లభతే పుణ్యసంచయమ్ । తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన పద్మం శ్రోత్రాతిథీ కురు
విశ్వాసం లేకపోయినా వినేవారికి పుణ్యఫలం కలుగుతుంది. అందువల్ల, అన్నిరకాల ప్రయత్నాలతో పద్మపురాణాన్ని వినిపించుకో.
తత్రాదిఖండం వక్ష్యామి పుణ్యం పాపవినాశనమ్ । శృణ్వంతు మునయః సర్వే సశిష్యాస్త్వత్ర యే స్థితాః
ఇక్కడ నేను ఆదిఖండాన్ని వివరించబోతున్నాను. అది పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, పాపాలను నాశనం చేస్తుంది. ఇక్కడ ఉన్న మునులు, వారి శిష్యులు అందరూ శ్రద్ధగా వినండి.
సూత ఉవాచ-। ఆదిసర్గమహం తావత్కథయామి ద్విజోత్తమాః । జ్ఞాయతే యేన భగవాన్పరమాత్మా సనాతనః
సూతుడు ఇలా అన్నాడు — ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఇప్పుడు నేను ఆదిసృష్టిని వివరిస్తాను. దాని ద్వారా శాశ్వతమైన పరమాత్మను తెలుసుకోవచ్చు.
సృష్టేషు ప్రలయాదూర్ధ్వం నాసీత్కించిద్ద్విజోత్తమాః । బ్రహ్మసంజ్ఞమభూదేకం జ్యోతిర్వై సర్వకారకమ్
సృష్టి లయమైన తర్వాత, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఏదీ ఉండలేదు. బ్రహ్మ అని పిలవబడే ఒకే ఒక ప్రకాశం మాత్రమే ఉండేది. అదే అన్నిటికీ కారణం.
నిత్యం నిరంజనం శాంతం నిర్మలం నిత్యనిర్మలమ్ । ఆనందసాగరంస్వచ్ఛం యత్కాంక్షంతి ముముక్షవః
అది నిత్యం, మచ్చలేని, శాంతమైన, నిర్మలమైనది. ఎప్పుడూ పవిత్రమైనది, ఆనందసాగరమైనది, పారదర్శకమైనది. ముక్తిని కోరేవారు దానిని కోరుకుంటారు.
సర్వజ్ఞం జ్ఞానరూపత్వాదనంతమజమవ్యయమ్ । అవినాశి సదాస్వచ్ఛమచ్యుతం వ్యాపకం మహత్
అది అన్నీ తెలిసినది, జ్ఞానస్వరూపమైనది, అనంతమైనది, జన్మించనిది, మార్పులేని, నశించనిది, ఎప్పుడూ స్వచ్ఛమైనది, అచ్యుతమైనది, అన్నింటిలో వ్యాపించినది, మహత్తరమైనది.
సర్గకాలే తు సంప్రాప్తే జ్ఞాత్వా తం జ్ఞానరూపకమ్ । ఆత్మలీనం వికారం చ తత్స్రష్టుముపచక్రమే
సృష్టికాలం వచ్చినప్పుడు, ఆ జ్ఞానస్వరూపాన్ని, తనలో లీనమైనదాన్ని, మార్పులేనిదాన్ని గ్రహించి, అది సృష్టిని ప్రారంభించింది.
తస్మాత్ప్రధానముద్భూతం తతశ్చాపి మహానభూత్ । సాత్వికో రాజసశ్చైవ తామసశ్చ త్రిధా మహాన్
అదినుండి ప్రధానం ఉద్భవించింది. దానినుండి మహత్తత్త్వం పుట్టింది. ఆ మహత్తత్త్వం సాత్విక, రాజస, తామస — ఈ మూడు విధాలుగా ఉంటుంది.
ప్రధానేనావృతో హ్యేవ త్వచా బీజమివావృతమ్ । వైకారికస్తైజసశ్చ భూతాదిశ్చైవ తామసః
ప్రధానం మహత్తత్త్వాన్ని, విత్తనాన్ని పొట్టు కప్పినట్టు కప్పింది. మహత్తత్త్వం మూడు విధాలుగా — వైకారిక, తైజస, భూతాది తామస స్వభావంతో ఉంది.
త్రివిధోయమహంకారో మహత్తత్వాదజాయత । యథా ప్రధానేన మహాన్మహతా స తథా వృతః
మహత్తత్త్వం నుండి మూడు విధాల అహంకారం పుట్టింది. ప్రధానం మహత్తత్త్వాన్ని ఎలా కప్పిందో, అలాగే మహత్తత్త్వం అహంకారాన్ని కప్పింది.
భూతాదిస్తు వికుర్వాణః శబ్దతన్మాత్రకం తతః । ససర్జ శబ్దతన్మాత్రాదాకాశం శబ్దలక్షణమ్
భూతాది మార్పు చెంది, శబ్దతన్మాత్రను సృష్టించింది. ఆ శబ్దతన్మాత్ర నుండి శబ్దగుణంతో కూడిన ఆకాశాన్ని సృష్టించింది.
శబ్దమాత్రం తథాకాశం భూతాదిః సమమావృణోత్ । శబ్దమాత్రం తథాకాశం స్పర్శమాత్రం ససర్జ హ
భూతాది శబ్దతన్మాత్రను, ఆకాశాన్ని కప్పింది. ఆ శబ్దతన్మాత్రం, ఆకాశం కలసి, స్పర్శతన్మాత్రను సృష్టించాయి.
బలవానభవద్వాయుస్తస్య స్పర్శో గుణో మతః । ఆకాశం శబ్దమాత్రం తు స్పర్శమాత్రం సమావృణోత్
అప్పుడే బలమైన వాయువు పుట్టింది. దానికి స్పర్శగుణం అని అంటారు. శబ్దతన్మాత్రతో కూడిన ఆకాశాన్ని, స్పర్శతన్మాత్రం కప్పింది.
తతో వాయువికుర్వాణో రూపమాత్రం ససర్జ హ । జ్యోతిరుత్పద్యతే వాయోస్తద్రూపగుణముచ్యతే
తర్వాత వాయువు మార్పు చెంది, రూపతన్మాత్రను సృష్టించింది. వాయువునుండి వెలుగు పుట్టింది. దానికి రూపగుణం అని అంటారు.
స్పర్శమాత్రస్తు వై వాయూ రూపమాత్రం సమావృణోత్ । జ్యోతిశ్చాపి వికుర్వాణం రసమాత్రం ససర్జ హ
స్పర్శం మాత్రమే ఉన్నప్పుడు, వాయువు రూపాన్ని చుట్టుముట్టింది. అగ్ని మార్పు చెందుతూ, రుచి మాత్రమే ఉత్పత్తి చేసింది.
సంభవంతి తతోంభాంసి రసమాత్రాణి తాని తు । రసమాత్రాణిచాంభాంసి రూపమాత్రం సమావృణోత్
అప్పుడా రుచి తత్వాలు పుట్టుకొచ్చాయి. ఆ రుచి తత్వాలను, తరువాత రూపం మాత్రమే కప్పేసింది.