దానం స్వర్గస్య సోపానం దానం కిల్బిషనాశనమ్ । గోవిందభక్తిభజనం మహాపుణ్యవివర్ద్ధనమ్
దానం స్వర్గానికి మెట్టు; దానం పాపాలను నశింపజేస్తుంది; గోవిందుని భక్తి, పూజలు మహాపుణ్యాన్ని పెంచుతాయి.
బలం యది భవేన్మర్త్యే న వృథా తద్వ్యయం చరేత్ । హరేరగ్రే నృత్యగీతం కుర్యాదేవమతంద్రితః
మనిషికి శక్తి ఉంటే, దాన్ని వృథా చేయకూడదు; హరివద్ద నృత్యం చేయాలి, పాటలు పాడాలి, అలసత్వం లేకుండా భక్తితో సేవ చేయాలి.
యత్కించిద్విద్యతే పుంసాం తచ్చ కృష్ణే సమర్పయేత్ । కృష్ణార్పితం కుశలదమన్యార్పితమసౌఖ్యదమ్
ప్రతి మనిషికి ఉన్నదంతా కృష్ణునికి అర్పించాలి; కృష్ణునికి అర్పించినది శుభాన్ని ఇస్తుంది, ఇతరులకు అర్పించినది సుఖాన్ని ఇవ్వదు.
చక్షుర్భ్యాం శ్రీహరేరేవ ప్రతిమాదినిరూపణమ్ । శ్రోత్రాభ్యాం కలయేత్కృష్ణ గుణనామాన్యహర్నిశమ్
కళ్లతో శ్రీహరి మూర్తిని దర్శించాలి; చెవులతో కృష్ణుని గుణాలు, నామాలు రాత్రింబవళ్లు వినాలి.
జిహ్వయా హరిపాదాంబు స్వాదితవ్యం విచక్షణైః । ఘ్రాణేనాఘ్రాయ గోవిందపాదాబ్జతులసీదలమ్
జిహ్వతో హరిలోకపు పాదామృతాన్ని రుచి చూడాలి; ముక్కుతో గోవిందుని పాదాలపై ఉన్న తులసి దళాన్ని పరిమళించాలి.
త్వచా స్పృష్ట్వా హరేర్భక్తం మనసాధ్యాయ తత్పదమ్ । కృతార్థో జాయతే జంతుర్నాత్ర కార్యా విచారణా
చర్మంతో హరిభక్తులను తాకాలి; మనసుతో ఆయన పాదాలను ధ్యానించాలి; ఇలా చేసిన ప్రాణికి జీవితం సార్థకమవుతుంది, ఇంకెంత ఆలోచన అవసరం లేదు.
తన్మనా హి భవేత్ప్రాజ్ఞస్తథా స్యాత్తద్గతాశయః । తమేవాంతేభ్యేతి లోకో నాత్ర కార్యా విచారణా
బుద్ధిమంతుడు తన మనసును, ఆశయాన్ని ఆ పరమాత్ముని మీదే నిలిపి ఉంచాలి. అలా స్థిరంగా ధ్యానం చేస్తే, చివరికి అతడు ఆ స్థితిని పొందుతాడు. దీనిలో ఇంకేమీ సందేహించాల్సిన అవసరం లేదు.
చేతసా చాప్యనుధ్యాతః స్వపదం యః ప్రయచ్ఛతి । నారాయణమనాద్యంతం న తం సేవేత కో జనః
మనసుతో ధ్యానం చేస్తూ, తన స్వస్థానాన్ని ప్రసాదించే ఆ ఆద్యాంతరహిత నారాయణుడిని ఎవరు సేవించరా?
సతత నియతచిత్తో విష్ణుపాదారవిందే వితరణమనుశక్తి ప్రీతయే తస్య కుర్యాత్ । నతిమతిరతిమస్యాంఘ్రిద్వయే సంవిదధ్యాత్స హి ఖలు నరలోకే పూజ్యతామాప్నుయాచ్చ
ఎప్పుడూ నియమంగా మనస్సు పెట్టి, విష్ణువు పద్మాకార పాదాలకు భక్తితో సేవ చేయాలి. ఆ రెండు పాదాలలో మన నమస్కారం, గౌరవాన్ని సమర్పించాలి. అలా చేసినవాడు నిజంగా మానవ లోకంలో పూజను పొందుతాడు.
సూత ఉవాచ- ఏవం యన్మహిమా లోకే లోకనిస్తారకారణమ్ । తస్య విష్ణోః పరేశస్య నానావిగ్రహధారిణః
సూతుడు చెప్పాడు — ఈ విధంగా లోకానికి మోక్షాన్ని కలిగించే మహిమ విష్ణువుకి ఉంది. ఆ పరమేశ్వరుడు అనేక రూపాలు ధరించేవాడు.
ఏకం పురాణం రూపం వై తత్ర పాద్మం పరం మహత్ । బ్రాహ్మం మూర్ధా హరేరేవ హృదయం పద్మసంజ్ఞితమ్
ఒక పురాతనమైన, గొప్ప పద్మ రూపం ఉంది. దాని తల బ్రాహ్మంగా, హృదయం పద్మమని పిలవబడుతుంది. ఇది హరివారి స్వంతమే.
వైష్ణవం దక్షిణో బాహుః శైవం వామో మహేశితుః । ఊరూ భాగవతం ప్రోక్తం నాభిః స్యాన్నారదీయకమ్
కుడి చేయి వైష్ణవం, ఎడమ చేయి శైవం, ఆ మహాప్రభువుకి చెందినవి. తొడలు భాగవతంగా, నాభి నారదీయంగా చెప్పబడింది.
మార్కండేయం చ దక్షాంఘ్రిర్వామో హ్యాగ్నేయముచ్యతే । భవిష్యం దక్షిణో జానుర్విష్ణోరేవ మహాత్మనః
కుడి పాదం మార్కండేయం, ఎడమ పాదం అగ్నేయం అని అంటారు. కుడి మోకాలి భవిష్యపురాణం, ఇది మహాత్ముడు విష్ణువుకి చెందింది.
బ్రహ్మవైవర్తసంజ్ఞం తు వామజానురుదాహృతః । లైంగం హ గుల్ఫకం దక్షం వారాహం వామగుల్ఫకమ్
ఎడమ మోకాలి బ్రహ్మవైవర్తంగా, కుడి మడమ లింగంగా, ఎడమ మడమ వారాహంగా పిలవబడింది.
స్కాందం పురాణం లోమాని త్వగస్య వామనం స్మృతమ్ । కౌర్మం పృష్ఠం సమాఖ్యాతం మాత్స్యం మేదః ప్రకీర్తితమ్
తలపై రోమాలు స్కాందపురాణం, చర్మం వామనంగా, వెన్నెముక కూర్మంగా, కొవ్వు మత్స్యంగా చెప్పబడింది.
మజ్జా తు గారుడం ప్రోక్తం బ్రహ్మాండమస్థి గీయతే । ఏవమేవాభవద్విష్ణుః పురాణావయవో హరిః
మజ్జ గారుడపురాణం, ఎముకలు బ్రహ్మాండపురాణంగా పిలవబడతాయి. ఇలా విష్ణువు, హరి, పురాణాల రూపంగా అవతరించాడు.
హృదయం తత్ర వై పాద్మం యచ్ఛ్రుత్వామృతమశ్నుతే । పాద్మమేతత్పురాణం తు స్వయం దేవోభవద్ధరిః
ఇక్కడ హృదయం పద్మం. దీన్ని వినినవాడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. ఈ పద్మపురాణమే హరివారు స్వయంగా.
యస్యైకాధ్యాయమధ్యాప్య సర్వైః పాపైః ప్రముచ్యతే । తత్రాదిమం స్వర్గమిదం సర్వపాద్మఫలప్రదమ్
దీనిలో ఒక్క అధ్యాయాన్ని చదివినా అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది. ఇది మౌలిక స్వర్గం, అన్ని పద్మఫలాలను ఇస్తుంది.
స్వర్గఖండం సమాకర్ణ్య మహాపాతకినోపి యే । ముచ్యంతే తేపి పాపేభ్యస్త్వచో జీర్ణాద్యథోరగాః
స్వర్గఖండాన్ని వినిన మహాపాతకులు కూడా పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు. అది పాము పాత చర్మాన్ని వదిలేసినట్లే.
అపి చేత్సుదురాచారః సర్వధర్మ్మబహిష్కృతః । ఆదిస్వర్గం సమాకర్ణ్య యత్ఫలం సమవాప్నుయాత్
ఎవరైనా ఎంత దురాచారుడు అయినా, అన్ని ధర్మాల నుంచి బహిష్కృతుడైనా, ఆదిస్వర్గాన్ని వినడం వల్ల ఆ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఆదిస్వర్గమిదం శ్రుత్వా తత్ఫలం లభతే నరః । మాఘేమాసే ప్రయాగే తు స్నాత్వా ప్రతిదినం నరః
ఈ ఆదిస్వర్గాన్ని వినడం వల్ల ఆ ఫలం లభిస్తుంది. మాఘమాసంలో ప్రయాగలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేసినట్లే.
యథా పాపాత్ప్రముచ్యేత తథా హి శ్రవణాద్భవేత్ । దత్తా తేన స్వర్ణతులా దత్తా చైవ ధరాఖిలా
స్నానం వల్ల పాపాలు పోయినట్లు, వినడం వల్ల కూడా అలాగే పాపాలు పోతాయి. తన బరువుకు సమానంగా బంగారం, అంతా భూమిని దానం చేసినట్లవుతుంది.
కృతం వితరణం తేన ద్రరిద్రే యత్కృతమృణమ్ । హరేర్నామసహస్రాణి పఠితాని హ్యభీక్ష్ణశః
ఎంత దానం చేసినా, ఎవరికి అప్పు తీర్చినా, అది హరి సహస్రనామాలను పునఃపునః పఠించినట్లే.
సర్వేవే దాస్తథాధీతాస్తత్తత్కర్మకృతం తథా । అధ్యాపకాశ్చ బహవః స్థాపితా వృత్తిదానతః
ఇన్ని దానాలు, చదువులు, చేసిన కార్యాలన్నీ పూర్తయినట్లే. ఎంతోమందికి ఉపాధి ఇచ్చి, గురువులను స్థాపించినట్లవుతుంది.
అభయం భయలోకేభ్యో దత్తం తేన తథా ద్విజాః । గుణవంతో జ్ఞానవంతో ధర్మవంతోనుమానితాః
భయంతో ఉన్నవారికి భయమేమీ లేకుండా చేశాడు, ద్విజులారా. మంచితనంతో, జ్ఞానంతో, ధర్మంతో ఉన్నవారిని గౌరవించాడు.
మేషకర్కటయోర్మధ్యే తోయం దత్తం సుశీతలమ్ । బ్రాహ్మణార్థే గవార్థే చ ప్రాణాస్త్యక్తాశ్చ తేన హి
మేషం, కర్కాటకం మధ్యలో చల్లని నీరు ఇచ్చాడు. బ్రాహ్మణుల కోసం, ఆవుల కోసం తన ప్రాణాన్నే త్యాగం చేశాడు.
అన్యాని చ సుకర్మాణి కృతాని తేన ధీమతా । యేనాదిఖండం సదసి శ్రుతం సంశ్రావితం తథా
ఆ జ్ఞానవంతుడు ఇంకెన్నో మంచి పనులు చేశాడు. అతడు సభలో పురాతన భాగాన్ని చదివించించి అందరికీ వినిపించాడు.
స్వర్గఖండం సమాధీత్య నానాభోగాన్సమశ్నుతే । అంతఃపురగనారీణాం సుఖసుప్తః ప్రబుధ్యతే
ఆయన స్వర్గానికి చేరుకుని అనేక రకాల సుఖాలు అనుభవిస్తాడు. అంతఃపురంలో ఉన్న స్త్రీల మధ్య ఆనందంగా నిద్రపోయి మేల్కొంటాడు.
కింకిణీరవసన్నాదైస్తథా మధురభాషణైః । ఇంద్రస్యార్ధాసనం భుంక్తే ఇంద్రలోకే వసేచ్చిరమ్
కింకిణీల శబ్దాలతో, మధురమైన మాటలతో ఇంద్రుని సింహాసనంలో సగం భాగాన్ని అనుభవిస్తూ ఇంద్ర లోకంలో చాలా కాలం ఉంటాడు.
తతః సూర్యస్య భవనం చంద్రలోకం తతో వ్రజేత్ । సప్తర్షిభవనే భోగాన్భుక్త్వా యాతి తతో ధ్రువమ్
తర్వాత సూర్యుని లోకానికి వెళ్తాడు, అక్కడినుంచి చంద్ర లోకానికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ ఏడుగురు ఋషుల ఇంటిలో సుఖాలు అనుభవించి, తరువాత ధ్రువ నక్షత్రానికి వెళ్తాడు.