సత్యపూతాం వదేద్వాణీం మనఃపూతం సమాచరేత్ । నైకత్ర నివసేద్దేశే వర్షాభ్యోన్యత్ర భిక్షుకః
సత్యంతో పరిశుద్ధమైన మాటలు మాట్లాడాలి, నియమంతో పరిశుద్ధమైన మనసుతో ఆచరించాలి. వర్షాకాలంలో ఒకే ఊరిలో ఉండక, భిక్షువు మరో చోటికి వెళ్లాలి.
స్నాత్వా శౌచయుతో నిత్యం కమండలుకరః శుచిః । బ్రహ్మచర్యరతో నిత్యం వనవాసరతో భవేత్
ప్రతి రోజు స్నానం చేసి, పరిశుద్ధతను పాటిస్తూ, కమండలును చేతిలో పట్టుకుని, ఎల్లప్పుడూ బ్రహ్మచర్యంలో, అరణ్యంలో నివాసంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
మోక్షశాస్త్రేషు నిరతో బ్రహ్మసూత్రీ జితేంద్రియః । దంభాహంకారనిర్ముక్తో నిందాపైశున్యవర్జితః
మోక్షశాస్త్రాలలో నిష్టతో, బ్రహ్మసూత్రాలను తెలిసినవాడై, ఇంద్రియాలను జయించి, దంభం, అహంకారం లేకుండా, నింద, అపవాదం దూరంగా ఉంచాలి.
ఆత్మజ్ఞానగుణోపేతో యది మోక్షమవాప్నుయాత్ । అభ్యసేత్సతతం దేవం ప్రణవాఖ్యం సనాతనమ్
ఆత్మజ్ఞాన గుణాలతో కూడినవాడు మోక్షాన్ని పొందితే, ఎల్లప్పుడూ శాశ్వతమైన ప్రణవాన్ని, ఆ దేవుని ధ్యానం చేయాలి.
స్నాత్వాచమ్య విధానేన శుచిర్దేవాలయాదిషు । యజ్ఞోపవీతీ శాంతాత్మా కుశపాణిః సమాహితః
స్నానం చేసి, నియమంగా ఆచమనం చేసి, దేవాలయాల్లో పరిశుద్ధంగా, యజ్ఞోపవీతంతో, శాంతమైన మనసుతో, కుశగడ్డి చేతిలో పట్టుకుని, ఏకాగ్రతతో ఉండాలి.
ధౌతకాషాయవసనో తస్మిఞ్ఛన్నతనూరుహః । అధియజ్ఞం బ్రహ్మజపేదాధిదైవికమేవ చ
తుడిచిన కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, శరీర రోమాలు కప్పుకుని, యజ్ఞానికి సంబంధించిన బ్రహ్మను, దేవతలకు సంబంధించిన మంత్రాలను జపించాలి.
ఆధ్యాత్మికం చ సతతం వేదాన్తాభిహితం చ యత్ । పుత్రేషు చాథ నివసన్బ్రహ్మచారీ యతిర్మునిః
ఎల్లప్పుడూ ఆధ్యాత్మికమైన, వేదాంతంలో చెప్పిన విషయాలను జపించాలి. కుమారులతో నివసించినా గానీ, బ్రహ్మచారిగా ఉన్నా గానీ, యతి ముని ఇదే విధంగా ఉండాలి.
వేదమేవాభ్యసేన్నిత్యం స యాతి పరమాం గతిమ్ । అహింసాసత్యమస్తేయం బ్రహ్మచర్యం తపః పరమ్
వేదాన్ని ప్రతిరోజూ అభ్యసించాలి, అప్పుడు అతడు పరమ గమ్యాన్ని పొందుతాడు. అహింస, సత్యం, అపహరణ, బ్రహ్మచర్యం, పరమమైన తపస్సు—
క్షమాదయా చ సంతోషో వ్రతాన్యస్య విశేషతః । వేదాంతజ్ఞాననిష్ఠో వా పంచయజ్ఞాన్సమాహితః
క్షమ, దయ, సంతోషం ఇవే అతని ముఖ్యమైన వ్రతాలు. వేదాంత జ్ఞానంలో స్థిరుడై, ఐదు యజ్ఞాల్లో నిమగ్నుడై ఉండాలి.
కుర్య్యాదహరహః స్నాత్వా భిక్షార్థే నైవ తేన హి । హోమమంత్రాన్జపేన్నిత్యం కాలేకాలే సమాహితః
ప్రతి రోజు స్నానం చేసి, భిక్ష కోసం కాకుండా, హోమ మంత్రాలను యోగ్యమైన సమయాల్లో ఏకాగ్రతతో ఎల్లప్పుడూ జపించాలి.
స్వాధ్యాయం చాన్వహం కుర్య్యాత్సావిత్రీం సంధ్యయోర్జపేత్ । ధ్యాయీత సతతం దేవమేకాంతం పరమేశ్వరమ్
ప్రతి రోజు స్వాధ్యాయం చేయాలి, రెండు సంధ్యాకాలాల్లో సావిత్రి మంత్రాన్ని జపించాలి, ఎల్లప్పుడూ ఒంటరిగా పరమేశ్వరుని ధ్యానం చేయాలి.
ఏకాన్నం వర్జయేన్నిత్యం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్ । ఏకవాసా ద్వివాసా వా శిఖీ యజ్ఞోపవీతవాన్ । కమండలుకరో విద్వాంస్త్రిదండో యాతి తత్పరమ్
ఎప్పుడూ ఒక్క ఇంటి అన్నాన్ని, కామాన్ని, కోపాన్ని, సంపాదనను వదిలి ఉండాలి. ఒక వస్త్రం గానీ, రెండు వస్త్రాలు గానీ ధరించి, జటా, యజ్ఞోపవీతంతో, కమండలుతో, విద్యావంతుడై, మూడు దండలు పట్టుకుని, ఆ పరమ గమ్యాన్ని పొందుతాడు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే యతిధర్మనిరూపణం నామైకోనషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇంతటితో శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో యతిధర్మ నిరూపణం అనే యాభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- ఏవం త్వాశ్రమనిష్ఠానాం యతీనాం నియతాత్మనామ్ । భైక్ష్యేణ వర్తనం ప్రోక్తం ఫలమూలైరథాపి వా
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు— ఇలా, తమ ఆశ్రమంలో స్థిరంగా ఉండి, మనస్సు నియంత్రించుకున్న యతులకు, భిక్షాటన ద్వారా జీవనం సాగించమని చెప్పబడింది. అది కాయలు, పండ్లు తినడం ద్వారా అయినా, లేక మరే విధంగా అయినా సరే.
ఏకకాలం చరేద్భైక్ష్యం న ప్రసజ్యేత విస్తరమ్ । భైక్ష్యే ప్రసక్తో హి యతిర్విషయేష్వపి సజ్జతి
ఒక యతి రోజుకు ఒక్కసారే భిక్షాటన చేయాలి, ఎక్కువగా ఆశపడకూడదు. ఎందుకంటే భిక్షలో మక్కువ పెంచుకుంటే, ఇంద్రియ సుఖాలలో కూడా ఆసక్తి పెరుగుతుంది.
సప్తాగారం చరేద్భైక్ష్యమలాభే న పునశ్చరేత్ । గోదోహమాత్రం తిష్ఠేత కాలం భిక్షురధోముఖః
ఏడు ఇళ్లలో భిక్ష అడగాలి. అక్కడ కూడా దొరకకపోతే, మళ్లీ వెళ్ళకూడదు. యతి తలవంచి, ఆవును పాలించేవరకు మాత్రమే అక్కడ నిలబడి ఉండాలి.
భిక్షేత్యుక్త్వా సకృత్తూష్ణీమాదద్యాద్వాగ్యతః శుచిః । ప్రక్ష్యాల్య పాణీ పాదౌ చ సమాచమ్య యథావిధి
'భిక్ష' అని ఒక్కసారి చెప్పి, మౌనంగా ఉండాలి. మాటల్లో నియమం పాటిస్తూ, శుద్ధిగా ఆహారం తీసుకోవాలి. చేతులు, కాళ్లు కడిగి, నియమానుసారం నీళ్లు మింగాలి.
ఆదిత్యం దర్శయిత్వాన్నం భుంజీత ప్రాఙ్ముఖో నరః । హుత్వా ప్రాణాహుతీః పంచ గ్రాసానష్టౌ సమాహితః
ఆహారాన్ని సూర్యునికి చూపించి, తూర్పు దిశగా కూర్చొని తినాలి. ఐదు ప్రాణహుతులు సమర్పించి, ఎనిమిది ముద్దలు శ్రద్ధగా తినాలి.
ఆచమ్య దేవం బ్రహ్మాణం ధ్యాయేత పరమేశ్వరమ్ । ఆలాబుదారుపాత్రే చ మృణ్మయం వైణవం తథా
నీళ్లు మింగిన తర్వాత, బ్రహ్మదేవుడిని, పరమేశ్వరుడిని ధ్యానించాలి. అలాబుకాయ, మట్టి లేదా వెదురు పాత్రలో భోజనం చేయాలి.
చత్వారి యతిపాత్రాణి మనురాహ ప్రజాపతిః । ప్రాగ్రాత్రే మధ్యరాత్రే చ పరరాత్రే తథైవ చ
మనువు, ప్రజాపతి, యతులకు నాలుగు రకాల పాత్రలు ఉన్నాయని చెప్పారు. అవి అలాబుకాయ, మట్టి, వెదురు, మట్టికట్టే చెక్క పాత్రలు.
సంధ్యాసూక్తివిశేషేణ చింతయేన్నిత్యమీశ్వరమ్ । కృత్వా హృత్పద్మనిలయే విశ్వాఖ్యం విశ్వసంభవమ్
సంధ్యాకాలంలో ప్రత్యేక మంత్రాలతో, ఎప్పుడూ పరమేశ్వరుడిని ధ్యానించాలి. హృదయ పద్మంలో విశ్వమనే, జగత్తుకు మూలమైన దైవాన్ని స్థాపించాలి.
ఆత్మానం సర్వభూతానాం పరస్తాత్తమసః స్థితమ్ । సర్వస్యాధారమవ్యక్తమానందం జ్యోతిరవ్యయమ్
అందులోని ఆత్మను, అన్ని జీవుల్లోనూ అంధకారానికి అతీతంగా ఉన్నదిగా, అందరికీ ఆధారంగా, తెలియని ఆనంద స్వరూపంగా, నిత్యజ్యోతిగా ధ్యానించాలి.
ప్రధానపురుషాతీతమాకాశం దహనం శివమ్ । తదంతం సర్వభావానామీశ్వరం బ్రహ్మరూపిణమ్
ప్రకృతి, పురుషుని దాటి, ఆకాశం, అగ్ని, శుభతను దాటి, అన్ని భూతాలకు అంతమైన, పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మస్వరూపుడిని ధ్యానించాలి.
ఓంకారాంతేథవాత్మానం సమాప్య పరమాత్మని । ఆకాశే దేవమీశానం ధ్యాయీతాకాశమధ్యగమ్
లేదా, ఓంకారంలో ఆత్మను పరమాత్మలో లీనంచేసి, ఆకాశ మధ్యంలో ఉన్న ఈశ్వరుడిని ధ్యానించాలి.
కారణం సర్వభావానామానందైకసమాశ్రయమ్ । పురాణపురుషం విష్ణుం ధ్యాయన్ముచ్యేత బంధనాత్
అన్ని భూతాలకు కారణమైన, ఆనందానికి ఏకైక ఆశ్రయమైన, పురాతనుడైన విష్ణువును ధ్యానిస్తే, బంధనాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
యద్వా గుహాదౌ ప్రకృతౌ జగత్సంమోహనాలయే । విచింత్య పరమం వ్యోమ సర్వభూతైకకారణమ్
లేదా, హృదయ గుహలో, ప్రకృతిలో, జగత్తును మాయలో పడేసే స్థలంలో, పరమాకాశాన్ని, అన్ని జీవులకు కారణమైనదాన్ని ధ్యానించాలి.
జీవనం సర్వభూతానాం యత్ర లోకః ప్రలీయతే । ఆనందం బ్రహ్మణః సూక్ష్మం యత్పశ్యంతి ముముక్షవః
అందులోనే అన్ని జీవులకు ప్రాణం ఉంది, లోకమంతా అందులో లయమవుతుంది. బ్రహ్మ యొక్క సూక్ష్మమైన ఆనందాన్ని, మోక్షాన్ని కోరేవారు దర్శిస్తారు.
తన్మధ్యే నిహితం బ్రహ్మ కేవలం జ్ఞానలక్షణమ్ । అనంతం సత్యమీశానం విచింత్యాసీత వాగ్యతః
అందులోనే జ్ఞాన స్వరూపమైన, అనంతమైన, సత్యమైన, ఈశ్వరుడైన బ్రహ్మ స్థిరంగా ఉంది. అలాంటి ధ్యానంలో మౌనంగా ఉండాలి.
గుహ్యాద్గుహ్యతమం జ్ఞానం యతీనామేతదీరితమ్ । యోవతిష్ఠేత్సదానేన సోశ్నుతే యోగమైశ్వరమ్
ఇది అత్యంత రహస్యమైన జ్ఞానం, యతులకు చెప్పబడింది. దీనిలో ఎవరైనా ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటే, వారు ఐశ్వర్యయోగాన్ని పొందుతారు.
తస్మాజ్జ్ఞానరతో నిత్యమాత్మవిద్యాపరాయణః । జ్ఞానం సమభ్యసేద్బ్రహ్మ యేన ముచ్యేత బంధనాత్
అందువల్ల ఎప్పుడూ జ్ఞానంలో నిమగ్నంగా, ఆత్మవిద్యలో ఆసక్తి కలిగి, బ్రహ్మ జ్ఞానాన్ని అభ్యసించాలి. దానివల్ల బంధనాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.