కురురం చ చకోరం చ జాలపాదం చ కోకిలమ్ । వాయసాన్ఖంజరీటాంశ్చ శ్యేనం గృధ్రం తథైవ చ
కురుర పక్షి, చకోరము, జాలపాదము, కోకిల, కాకి, ఖంజరీట, శ్యేనము, గిద్ద—ఈ పక్షులను తినకూడదు.
ఉలూకం చక్రవాకం చ భాసం పారావతం తథా । కపోతం టిట్టిభం చైవ గ్రామకుక్కుటమేవ చ
గుడ్లగూబ, చక్రవాకము, భాస పక్షి, పావురము, ప్రాక పావురము, తిట్టిభ పక్షి, గ్రామంలో పెరిగే కోడిని కూడా తినకూడదు.
సింహం వ్యాఘ్రం చ మార్జారం శ్వానం సూకరమేవ చ । శృగాలం మర్కటం చైవ గర్ద్దభం న చ భక్షయేత్
సింహం, పులి, పిల్లి, కుక్క, పంది, నక్క, కోతి, గాడిద—ఇవి కూడా తినరాదు.
న భక్షయేత్సర్పమృగాఞ్ఛిఖినోన్యాన్వనేచరాన్ । జలేచరాన్స్థలచరాన్ప్రాణినశ్చేతి ధారణా
పాములు, అడవి జంతువులు, నెమలి, ఇతర అడవి జంతువులను, నీటిలో ఉండే, భూమిపై ఉండే ప్రాణులను తినకూడదు—ఇది నియమం.
గోధా కూర్మః శశః ఖడ్గః సల్లకశ్చేతి సత్తమాః । భక్ష్యాన్పంచనఖాన్నిత్యం మనురాహ ప్రజాపతిః
గోద, తాబేలు, ముసలి, ఖడ్గము, ముల్లకుందేలు—ఈ ఐదు నఖాలు ఉన్న జంతువులను మనువు భక్ష్యమని చెప్పాడు.
మత్స్యాన్సశల్కాన్భుంజీత మాంసం రౌరవమేవ చ । నివేద్య దేవతాభ్యస్తు బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ నాన్యథా
పొడవు ఉన్న చేపలను, రౌరవ జంతువు మాంసాన్ని దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు నివేదించి మాత్రమే తినాలి, వేరే విధంగా కాదు.
మయూరం తిత్తిరం చైవ కపోతం చ కపింజలమ్ । వార్ధ్రీణసం బకం భక్ష్యం మీనం హంసం పరాజితమ్
నెమలి, టిట్టిర పక్షి, పావురము, కపింజలము, గిద్ద, బక పక్షి, భక్ష్యమైన చేప, హంస, పరాజితము—ఇవి తినవచ్చు.
శఫరీ సింహతుండం చ తథా పాఠీనరోహితౌ । మత్స్యాశ్చైతే సముద్దిష్టా భక్షణీయా ద్విజోత్తమాః
శఫరీ, సింహతుండము, అలాగే పాఠీన, రోహితా—ఈ చేపలను ఉత్తమ ద్విజులకు భక్ష్యమని చెప్పబడింది.
ప్రోక్షితం భక్షయేదేషాం మాంసం చ ద్విజకామ్యయా । యథావిధి ప్రయుక్తం చ ప్రాణానామపి చాత్యయే
ఈ జంతువుల మాంసాన్ని శుద్ధి చేసి, ద్విజుని కోరిక ప్రకారం, నియమానుసారం, ప్రాణాపాయ సమయాల్లో మాత్రమే తినాలి.
భక్షయేన్నైవ మాంసాని శేషభోజీ న లిప్యతే । ఔషధార్థమశక్తో వా నియోగాద్యజ్ఞకారణాత్
మిగిలిన మాంసాన్ని తినరాదు; మిగిలినది తినేవాడు పాపికి లోనవాడు కాదు. ఔషధార్థంగా, లేక శక్తిలేకపోతే, ఆజ్ఞవల్ల, యజ్ఞం కోసం తినవచ్చు.
ఆమంత్రితశ్చ యః శ్రాద్ధే దైవే వా మాంసముత్సృజేత్ । యావంతి పశురోమాణి తావన్నరకమృచ్ఛతి
శ్రాద్ధం లేదా దేవకార్యానికి ఆహ్వానించబడి, మాంసాన్ని వదిలేసినవాడు, ఆ జంతువులో ఉన్న రోమాలన్ని సంవత్సరాలు నరకంలో పడతాడు.
అదేయం వాప్యపేయం వా తథైవాస్పృశ్యమేవ వా । ద్విజాతీనామనాలోక్యం నిత్యం మద్యమితి స్థితిః
ఇవ్వరాదు, త్రాగరాదు, తాకరాదు—ఇలా మద్యం ద్విజులకు ఎప్పుడూ చూడరాదు, ఇదే నియమం.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన మద్యం నిత్యం వివర్జయేత్ । పీత్వా పతతి కర్మ్మభ్యస్త్వసంభాష్యో భవేద్ద్విజః
అందుకే, మద్యం ఎప్పుడూ అన్ని విధాలా దూరంగా ఉంచాలి; ద్విజుడు తాగితే, తన కర్తవ్యాలనుండి పడిపోతాడు, అతడితో కలవకూడదు.
భక్షయిత్వాప్యభక్ష్యాణి పీత్వాఽపేయాన్యపి ద్విజః । నాధికారీ భవేత్తావద్యావత్తన్న జహాత్యధః
ద్విజుడు నిషిద్ధమైన పదార్థాలు తిన్నా, నిషిద్ధ పానీయాలు తాగినా, వాటిని పూర్తిగా వదిలేవరకు యాగాది హక్కు ఉండదు.
తస్మాత్పరిహరేన్నిత్యమభక్ష్యాణి ప్రయత్నతః । అపేయాని చ విప్రో వై తథా చేద్యాతి రౌరవమ్
కాబట్టి బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ నిషిద్ధమైన పదార్థాలు, పానీయాలను జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి; లేకపోతే రౌరవ నరకానికి పోవాల్సి వస్తుంది.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే భక్ష్యాభక్ష్యనియమో నామ షట్పంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో భక్ష్యాభక్ష్య నియమం అనే యాభై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- అథాతః సంప్రవక్ష్యామి దానధర్మ్మమనుత్తమమ్ । బ్రహ్మణాభిహితం పూర్వమృషీణాం బ్రహ్మవాదినామ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు—ఇప్పుడు నేను దానధర్మాన్ని వివరంగా చెబుతాను. ఇది బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మవేత్తలైన ఋషులకు ముందే చెప్పినది.
అర్థానాముచితం పాత్రే శ్రద్ధయా ప్రతిపాదనమ్ । దానమిత్యభినిర్దిష్టం భుక్తిముక్తిఫలప్రదమ్
యోగ్యుడైనవారికి, సరైన వస్తువులను, విశ్వాసంతో ఇచ్చినదే దానం. ఇది అనుభవాన్నీ, మోక్షాన్నీ ఫలంగా ఇస్తుంది.
యో దదాతి విశిష్టేభ్యః శ్రద్ధయా పరయా యుతః । తద్వై దత్తమహం మన్యే శేషం కస్యాపి రక్షతి
ఎవరైనా శ్రద్ధతో, యోగ్యులైన వారికి దానం చేస్తే, ఆ దానమే నిజమైనదిగా నేను భావిస్తాను. మిగతావన్నీ ఎవరికోసమో నిలిపివేసినట్టే.
నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యం త్రివిధం దానముచ్యతే । చతుర్థం విమలం ప్రోక్తం సర్వదానోత్తమోత్తమమ్
నిత్య దానం, సందర్భానుసార దానం, కోరిక కోసం చేసే దానం — ఇవే మూడు రకాల దానాలు అంటారు. నాల్గవది, నిర్మలమైన దానం, అన్నింటిలోకెల్లా శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది.
అహన్యహని యత్కించిద్దీయతే నుపకారిణే । అనుద్దిశ్యఫలం తస్మాద్బ్రాహ్మణాయ తు నిత్యకమ్
ప్రతి రోజు, ఎంత చిన్నదైనా, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా, ఉపకారం చేయని వారికి ఇచ్చే దానమే బ్రాహ్మణుడికి నిత్య దానం.
యత్తు పాపోపశాంత్యర్థం దీయతే విదుషాం కరే । నైమిత్తికం తదుద్దిష్టం దానం సద్భిరనుత్తమమ్
పాపాలు తీరాలని, జ్ఞానుల చేతికి ఇచ్చే దానమే సందర్భానుసార దానం. దీనిని మంచి వారు అత్యుత్తమంగా భావిస్తారు.
అపత్యవిజయైశ్వర్య సుఖార్థం యత్ప్రదీయతే । దానం తత్కామ్యమాఖ్యాతమృషిభిర్ధర్మచింతకైః
సంతానం, విజయము, ఐశ్వర్యం, సుఖం కోసం ఇచ్చే దానాన్ని ధర్మాన్ని ఆలోచించే ఋషులు కోరిక దానం అని అంటారు.
యదీశ్వరస్య ప్రీత్యర్థం బ్రహ్మవిత్సు ప్రదీయతే । చేతసా ధర్మయుక్తేన దానం తద్విమలం శివమ్
ఈశ్వరుని ప్రసాదించాలనే ధ్యేయంతో, ధర్మబుద్ధితో, బ్రహ్మవేత్తలకు ఇచ్చే దానమే నిర్మలమైన, శుభమైన దానం.
దానధర్మం నిషేవేత పాత్రమాసాద్య శక్తితః । ఉపాస్యతే తు తత్పాత్రం యత్తారయతి సర్వతః
తన శక్తికి తగినంతగా, యోగ్యుడైనవాడిని చేరి, దాన ధర్మాన్ని ఆచరించాలి. అలాంటి యోగ్యుడు అన్ని విధాలా రక్షణ కలిగిస్తాడు.
కుటుంబభుక్తివసనాద్దేయం యదతిరిచ్యతే । అన్యథా దీయతే యద్వై న తద్దానం ఫలప్రదమ్
కుటుంబానికి తిండి, దుస్తులు సరిపడిన తర్వాత మిగిలినదాన్ని దానం చేయాలి. లేదంటే ఇచ్చిన దానం ఫలితాన్ని ఇవ్వదు.
శ్రోత్రియాయ కులీనాయ వినీతాయ తపస్వినే । వ్రతస్థాయ దరిద్రాయ ప్రదేయం భక్తిపూర్వకమ్
విద్వాన్, మంచి వంశస్థుడు, వినయవంతుడు, తపస్సు చేసేవాడు, వ్రతస్థుడు, పేదవాడు — వీరికి భక్తితో దానం చేయాలి.
యస్తు దద్యాన్మహీం భక్త్యా బ్రాహ్మణాయాహితాగ్నయే । స యాతి పరమం స్థానం యత్ర గత్వా న శోచతి
బ్రాహ్మణుడికి, అగ్ని సంరక్షణ చేసే వాడికి, భక్తితో భూమిని దానం చేసినవాడు, పరమ స్థితిని పొందుతాడు. అక్కడికి వెళ్లినవాడు ఇక బాధపడడు.
ఇక్షుభిః సంయుతాం భూమిం యవగోధూమశాలినీమ్ । దదాతి వేదవిదుషే యః స భూయో న జాయతే
ఎవరైనా వేదజ్ఞుడికి చెరకు, యవ, గోధుమ, బియ్యం పంటలతో కూడిన భూమిని దానం చేస్తే, అతడు ఇక పునర్జన్మ పొందడు.
గోచర్మమాత్రామపి వా యో భూమిం సంప్రయచ్ఛతి । బ్రాహ్మణాయ దరిద్రాయ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఒకవేళ ఎవరైనా పేద బ్రాహ్మణుడికి ఆవు చర్మం పరిమాణంలో అయినా భూమిని దానం చేస్తే, అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.