ఉదుంబరమలాబుం చ జగ్ధ్వా పతతి వై ద్విజః । తథా కృసరసంయావౌ పాయసాపూపమేవ చ
ఉదుంబర, సొరకాయ తినే ద్విజుడు తన స్థానాన్ని కోల్పోతాడు. అలాగే గంజి, బార్లీ అట్టలు, పాలు కలిపిన అన్నం, అపూపాలు తినకూడదు.
అనుపాకృత మాంసం చ దేవాన్నాని హవీంషి చ । యవాగూం మాతులిగం చ మత్స్యానప్యనుపాకృతాన్
వండని మాంసం, దేవతలకు నైవేద్యం, హవిస్సులు, యవగూ, మామిడికాయ, వండని చేపలు తినకూడదు.
నీపం కపిత్థం ప్లక్షం చ ప్రయత్నేన వివర్జయేత్ । పిణ్యాకం చోద్ధృతస్నేహం దేవధాన్యం తథైవ చ
నీప, కపిత్తం, ఆడవిప్పను జాగ్రత్తగా వదలాలి. అలాగే నూనె తీసేసిన నూనెపిండి, అడవి ధాన్యాన్ని కూడా తినకూడదు.
రాత్రౌ చ తిలసంబంధం ప్రయత్నేన దధి త్యజేత్ । నాశ్నీయాత్పయసా తక్రం నాభక్ష్యానుపయోజయేత్
రాత్రి వేళ నువ్వులు కలిపిన పెరుగు తినకూడదు. పాలు కలిపిన మజ్జిగ తాగకూడదు. నిషిద్ధమైనవి వాడకూడదు.
కృమిదుష్టం భావదుష్టం మృత్సంసర్గం చ వర్జయేత్ । కృమికీటావపన్నం చ సుహృత్క్లేదం చ నిత్యశః
పురుగు పట్టినది, స్వభావం చెడిపోయినది, మట్టితో కలిసినది తినకూడదు. పురుగులు, కీటకాలు ఉన్నవి, స్నేహితుడి తడిచినవి కూడా ఎప్పుడూ వదలాలి.
శ్వాఘ్రాతం చ పునః సిద్ధం చండాలావేక్షితం తథా । ఉదక్యయా చ పతితైర్గవా సంఘ్రాతమేవ చ
కుక్క వాసన చూసినది, చండాలుడు వండినది, రజస్వల స్త్రీ, పతితులు, ఆవులు వాసన చూసిన అన్నాన్ని ఎప్పుడూ తినకూడదు.
అసంగతం పర్య్యుషితం పర్యస్తాన్నం చ నిత్యశః । కాకకుక్కుటసంస్పృష్టం కృమిభిశ్చైవ సంగతమ్
కలిపి లేని, పాతదైన, పడిపోయిన అన్నాన్ని ఎప్పుడూ తినకూడదు. కాకులు, కోళ్లు తాకినవి, పురుగులు పట్టినవి కూడా వదలాలి.
మనుష్యైరప్యవఘ్రాతం కుష్ఠినా స్పృష్టమేవ చ । న రజస్వలయా దత్తం న పుంశ్చల్యా సరోగయా
మనుషులు వాసన చూసినది, కుష్టురోగి తాకినది తినకూడదు. రజస్వల స్త్రీ ఇచ్చినది, చెడ్డపేరు ఉన్న స్త్రీ లేదా రోగంతో ఉన్నది ఇచ్చినదీ తీసుకోకూడదు.
మలవద్వాససా వాపి పరవాసోథ వర్జయేత్ । వివత్సాయాశ్చ గోక్షీరం మేషస్యానిర్దశస్య చ
మలినమైన దుస్తులు లేదా ఇతరుల దుస్తులు ధరించినవారు ఇచ్చిన అన్నాన్ని వదలాలి. మృతబిడ్డ ఉన్న ఆవు పాలు, పాలు తీయని గొర్రె పాలు కూడా తినకూడదు.
ఆవికం సంధినీక్షీరమపేయం మనురబ్రవీత్ । బలాకం హంసదాత్యూహం కలవింకం శుకం తథా
గొర్రె పాలు, కొత్తగా పాలు ఇచ్చిన జంతువు పాలు తాగకూడదని మనువు చెప్పారు. అలాగే బక, హంస, నీటి పక్షి, కలవింక, గ్రీనిపిట్ట మాంసాన్ని కూడా తినకూడదు.
కురురం చ చకోరం చ జాలపాదం చ కోకిలమ్ । వాయసాన్ఖంజరీటాంశ్చ శ్యేనం గృధ్రం తథైవ చ
కురుర పక్షి, చకోరము, జాలపాదము, కోకిల, కాకి, ఖంజరీట, శ్యేనము, గిద్ద—ఈ పక్షులను తినకూడదు.
ఉలూకం చక్రవాకం చ భాసం పారావతం తథా । కపోతం టిట్టిభం చైవ గ్రామకుక్కుటమేవ చ
గుడ్లగూబ, చక్రవాకము, భాస పక్షి, పావురము, ప్రాక పావురము, తిట్టిభ పక్షి, గ్రామంలో పెరిగే కోడిని కూడా తినకూడదు.
సింహం వ్యాఘ్రం చ మార్జారం శ్వానం సూకరమేవ చ । శృగాలం మర్కటం చైవ గర్ద్దభం న చ భక్షయేత్
సింహం, పులి, పిల్లి, కుక్క, పంది, నక్క, కోతి, గాడిద—ఇవి కూడా తినరాదు.
న భక్షయేత్సర్పమృగాఞ్ఛిఖినోన్యాన్వనేచరాన్ । జలేచరాన్స్థలచరాన్ప్రాణినశ్చేతి ధారణా
పాములు, అడవి జంతువులు, నెమలి, ఇతర అడవి జంతువులను, నీటిలో ఉండే, భూమిపై ఉండే ప్రాణులను తినకూడదు—ఇది నియమం.
గోధా కూర్మః శశః ఖడ్గః సల్లకశ్చేతి సత్తమాః । భక్ష్యాన్పంచనఖాన్నిత్యం మనురాహ ప్రజాపతిః
గోద, తాబేలు, ముసలి, ఖడ్గము, ముల్లకుందేలు—ఈ ఐదు నఖాలు ఉన్న జంతువులను మనువు భక్ష్యమని చెప్పాడు.
మత్స్యాన్సశల్కాన్భుంజీత మాంసం రౌరవమేవ చ । నివేద్య దేవతాభ్యస్తు బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ నాన్యథా
పొడవు ఉన్న చేపలను, రౌరవ జంతువు మాంసాన్ని దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు నివేదించి మాత్రమే తినాలి, వేరే విధంగా కాదు.
మయూరం తిత్తిరం చైవ కపోతం చ కపింజలమ్ । వార్ధ్రీణసం బకం భక్ష్యం మీనం హంసం పరాజితమ్
నెమలి, టిట్టిర పక్షి, పావురము, కపింజలము, గిద్ద, బక పక్షి, భక్ష్యమైన చేప, హంస, పరాజితము—ఇవి తినవచ్చు.
శఫరీ సింహతుండం చ తథా పాఠీనరోహితౌ । మత్స్యాశ్చైతే సముద్దిష్టా భక్షణీయా ద్విజోత్తమాః
శఫరీ, సింహతుండము, అలాగే పాఠీన, రోహితా—ఈ చేపలను ఉత్తమ ద్విజులకు భక్ష్యమని చెప్పబడింది.
ప్రోక్షితం భక్షయేదేషాం మాంసం చ ద్విజకామ్యయా । యథావిధి ప్రయుక్తం చ ప్రాణానామపి చాత్యయే
ఈ జంతువుల మాంసాన్ని శుద్ధి చేసి, ద్విజుని కోరిక ప్రకారం, నియమానుసారం, ప్రాణాపాయ సమయాల్లో మాత్రమే తినాలి.
భక్షయేన్నైవ మాంసాని శేషభోజీ న లిప్యతే । ఔషధార్థమశక్తో వా నియోగాద్యజ్ఞకారణాత్
మిగిలిన మాంసాన్ని తినరాదు; మిగిలినది తినేవాడు పాపికి లోనవాడు కాదు. ఔషధార్థంగా, లేక శక్తిలేకపోతే, ఆజ్ఞవల్ల, యజ్ఞం కోసం తినవచ్చు.
ఆమంత్రితశ్చ యః శ్రాద్ధే దైవే వా మాంసముత్సృజేత్ । యావంతి పశురోమాణి తావన్నరకమృచ్ఛతి
శ్రాద్ధం లేదా దేవకార్యానికి ఆహ్వానించబడి, మాంసాన్ని వదిలేసినవాడు, ఆ జంతువులో ఉన్న రోమాలన్ని సంవత్సరాలు నరకంలో పడతాడు.
అదేయం వాప్యపేయం వా తథైవాస్పృశ్యమేవ వా । ద్విజాతీనామనాలోక్యం నిత్యం మద్యమితి స్థితిః
ఇవ్వరాదు, త్రాగరాదు, తాకరాదు—ఇలా మద్యం ద్విజులకు ఎప్పుడూ చూడరాదు, ఇదే నియమం.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన మద్యం నిత్యం వివర్జయేత్ । పీత్వా పతతి కర్మ్మభ్యస్త్వసంభాష్యో భవేద్ద్విజః
అందుకే, మద్యం ఎప్పుడూ అన్ని విధాలా దూరంగా ఉంచాలి; ద్విజుడు తాగితే, తన కర్తవ్యాలనుండి పడిపోతాడు, అతడితో కలవకూడదు.
భక్షయిత్వాప్యభక్ష్యాణి పీత్వాఽపేయాన్యపి ద్విజః । నాధికారీ భవేత్తావద్యావత్తన్న జహాత్యధః
ద్విజుడు నిషిద్ధమైన పదార్థాలు తిన్నా, నిషిద్ధ పానీయాలు తాగినా, వాటిని పూర్తిగా వదిలేవరకు యాగాది హక్కు ఉండదు.
తస్మాత్పరిహరేన్నిత్యమభక్ష్యాణి ప్రయత్నతః । అపేయాని చ విప్రో వై తథా చేద్యాతి రౌరవమ్
కాబట్టి బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ నిషిద్ధమైన పదార్థాలు, పానీయాలను జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి; లేకపోతే రౌరవ నరకానికి పోవాల్సి వస్తుంది.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే భక్ష్యాభక్ష్యనియమో నామ షట్పంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో భక్ష్యాభక్ష్య నియమం అనే యాభై ఆరవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- అథాతః సంప్రవక్ష్యామి దానధర్మ్మమనుత్తమమ్ । బ్రహ్మణాభిహితం పూర్వమృషీణాం బ్రహ్మవాదినామ్
వ్యాసుడు ఇలా అన్నాడు—ఇప్పుడు నేను దానధర్మాన్ని వివరంగా చెబుతాను. ఇది బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మవేత్తలైన ఋషులకు ముందే చెప్పినది.
అర్థానాముచితం పాత్రే శ్రద్ధయా ప్రతిపాదనమ్ । దానమిత్యభినిర్దిష్టం భుక్తిముక్తిఫలప్రదమ్
యోగ్యుడైనవారికి, సరైన వస్తువులను, విశ్వాసంతో ఇచ్చినదే దానం. ఇది అనుభవాన్నీ, మోక్షాన్నీ ఫలంగా ఇస్తుంది.
యో దదాతి విశిష్టేభ్యః శ్రద్ధయా పరయా యుతః । తద్వై దత్తమహం మన్యే శేషం కస్యాపి రక్షతి
ఎవరైనా శ్రద్ధతో, యోగ్యులైన వారికి దానం చేస్తే, ఆ దానమే నిజమైనదిగా నేను భావిస్తాను. మిగతావన్నీ ఎవరికోసమో నిలిపివేసినట్టే.
నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యం త్రివిధం దానముచ్యతే । చతుర్థం విమలం ప్రోక్తం సర్వదానోత్తమోత్తమమ్
నిత్య దానం, సందర్భానుసార దానం, కోరిక కోసం చేసే దానం — ఇవే మూడు రకాల దానాలు అంటారు. నాల్గవది, నిర్మలమైన దానం, అన్నింటిలోకెల్లా శ్రేష్ఠమైనదిగా చెప్పబడింది.