న విషం విషమిత్యాహుర్బ్రహ్మస్వం విషముచ్యతే । దేవస్వం చాపి యత్నేన సదా పరిహరేత్తతః
విషమే విషమని అంటారు కానీ, బ్రాహ్మణుల సంపద నిజమైన విషమని చెబుతారు. అందుకే దేవతల సంపదను కూడా ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి.
పుష్పం శాకోదకం కాష్ఠం తథా మూలం ఫలం తృణమ్ । అదత్తాని చ న స్తేయం మనుః ప్రాహ ప్రజాపతిః
పుష్పాలు, ఆకులు, నీరు, మట్టికట్టలు, వేర్లు, పండ్లు, గడ్డి — ఇవన్నీ యజమాని ఇవ్వకపోతే దొంగిలించకూడదని మనువు చెప్పారు.
గృహీతవ్యాని పుష్పాణి దేవార్చనవిధౌ ద్విజః । నైకస్మాదేవ నియతమననుజ్ఞాయ కేవలమ్
ద్విజుడు దేవతార్చన కోసం పుష్పాలు తీసుకోవచ్చు. కానీ ఎప్పుడూ ఒకే చోట నుంచి తీసుకోకూడదు; యజమాని అనుమతి లేకుండా తీసుకోకూడదు.
తృణం కాష్ఠం ఫలం పుష్పం ప్రకాశం వై హరేద్బుధః । ధర్మార్థం కేవలం ప్రాహురన్యథా పతితో భవేత్
ధర్మార్థం కోసం మాత్రమే, బహిరంగంగా గడ్డి, మట్టికట్టలు, పండ్లు, పుష్పాలు తీసుకోవచ్చు. ఇంకేదైనా ఉద్దేశంతో తీసుకుంటే పతితుడవుతాడు.
తిలముద్గయవాదీనాం ముష్టిర్గ్రాహ్యా పథిస్థితైః । క్షుధితైర్నాన్యథా విప్రా ధర్మాదిభిరితి స్థితిః
బ్రాహ్మణులారా! తినడానికి ఆకలితో ఉన్నవారు, దారిలో ఉన్నప్పుడు మాత్రమే, నువ్వులు, పెసలు వంటివి ఒక ముట్టు తీసుకోవచ్చు. ఇలా కాకుండా తీసుకుంటే ధర్మానికి విరుద్ధం.
న ధర్మస్యాపదేశేన పాపం కృత్వా వ్రతం చరేత్ । వ్రతేన పాపం వ్యాగుహ్య కుర్వన్స్త్రీశూద్ర దంభనమ్
ధర్మం పేరుతో పాపం చేసి, ఆ పాపాన్ని దాచిపెట్టి వ్రతం చేయకూడదు. ఇలా చేస్తే, ఆ వ్రతంతో స్త్రీలను, శూద్రులను మోసం చేసినవాడవుతాడు.
ప్రేత్యేహ చేదృశో విప్రో గర్హ్యతే బ్రహ్మవాదిభిః । ఛద్మనాచరితం యచ్చ వ్రతం రక్షాంసి గచ్ఛతి
ఇలా ప్రవర్తించే బ్రాహ్మణుడిని బ్రహ్మజ్ఞులు ఈ లోకంలోనైనా, మరణానంతరం అయినా నిందిస్తారు. మోసంతో చేసిన వ్రతం రాక్షసులకు చేరుతుంది.
అలింగీ లింగివేషేణ యో వృత్తిముపతిష్ఠతి । సలిగింనో హరేదేనస్తిర్యగ్యోనౌ చ జాయతే
లింగం లేకపోయినా, లింగధారి వేషం వేసుకుని జీవనం సాగించే వాడు, నిజమైన లింగధారుల పుణ్యాన్ని దొంగిలిస్తాడు; అలాంటి వాడు జంతు జన్మలో పుడతాడు.
యాచనం యోనిసంబంధం సహవాసం చ భాషణమ్ । కుర్వాణః పతతే నిత్యం తస్మాద్యత్నేన వర్జయేత్
అలాంటి వారితో అడగడం, సంభోగం, కలిసి ఉండడం, మాట్లాడడం — ఇవన్నీ చేస్తే ఎప్పుడూ పతించిపోతాడు. అందుకే వీరిని జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి.
దేవద్రోహం న కుర్వీత గురుద్రోహం తథైవ చ । దేవద్రోహాద్గురుద్రోహః కోటికోటిగుణాధికః
దేవతలకు వ్యతిరేకంగా ప్రవర్తించకూడదు; గురువుకు కూడా ద్రోహం చేయకూడదు. దేవతలకు చేసిన ద్రోహం కన్నా, గురువుకు చేసిన ద్రోహం కోటి రెట్లు ఎక్కువ పాపం.
జనాపవాదో నాస్తిక్యం తస్మాత్కోటిగుణాధికమ్ । గోభిశ్చ దైవతైర్విప్రైః కృష్యా రాజోపసేవయా
ప్రజలను అపహాస్యం చేయడం, నాస్తికత్వం — ఇవి కూడా కోటి రెట్లు ఎక్కువ పాపం. ఆవులు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, వ్యవసాయం, రాజు సేవ — వీటివల్ల
కులాన్యకులతాం యాంతి యాని హీనాని ధర్మ్మతః । కువిచారైః క్రియాలోపైర్వేదానధ్యయనేన చ
ధర్మపరంగా హీనమైన కుటుంబాలు, చెడు ప్రవర్తన వల్ల, కర్మలను నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల, వేదాలు చదవకపోవడం వల్ల, తమ వంశానికి తగినవారు కాకుండా పోతారు.
కులాన్యకులతాం యాంతి బ్రాహ్మణాఽతిక్రమేణ చ । అనృతాత్పారదార్యాచ్చ తథాఽభక్ష్యస్య భక్షణాత్
వంశాలు గొప్పతనాన్ని కోల్పోతాయి, బ్రాహ్మణులు తమ స్థాయిని తప్పుకుంటారు — ఇది తప్పుదారి, అబద్ధం, పరస్త్రీ సంబంధం, నిషిద్ధమైనది తినడం వలన జరుగుతుంది.
అగోత్రధర్మ్మాచరణాత్క్షిప్రం నశ్యతి వై కులమ్ । అశ్రోత్రియేషు దానాచ్చా వృషలేషు తథైవ చ
తమ వంశ ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టినప్పుడు, వేద విద్య లేని వారికి లేదా అజ్ఞాతులకు దానం చేసినప్పుడు, ఆ కుటుంబం త్వరగా నశిస్తుంది.
విహితాచారహీనేషు క్షిప్రం నశ్యతి వై కులమ్ । అధార్మికైర్వృతే గ్రామే న వ్యాధిబహులే వసేత్
సరైన ఆచారం లేని వారితో ఉన్న కుటుంబం త్వరగా నశిస్తుంది. నీతి లేని వారు ఎక్కువగా ఉన్న గ్రామంలో లేదా వ్యాధులు ఎక్కువగా ఉన్న చోట నివసించకూడదు.
శూద్రరాజ్యే చ న వసేన్న పాఖండజనైర్వృతే । హిమవద్వింధ్యయోర్మధ్యం పూర్వపశ్చిమయోః శుభమ్
శూద్రుడు పాలించే దేశంలో, లేదా మతభ్రష్టులతో కూడిన చోట నివసించకూడదు. హిమవంతు, వింధ్య పర్వతాల మధ్య, తూర్పు నుండి పడమటివరకు ప్రాంతం శుభమైంది.
ముక్త్వా సముద్రయోర్దేశం నాన్యత్ర నివసేద్ద్విజః । కృష్ణో వా యత్ర చరతి మృగో నిత్యం స్వభావతః
సముద్రాల మధ్య ఉన్న దేశాన్ని తప్ప, ద్విజుడు మరెక్కడా నివసించకూడదు. నల్ల జింక సహజంగా సంచరించే చోట నివసించవచ్చు.
పుణ్యా వా విశ్రుతా నద్యస్తత్ర వా నివసేద్ద్విజః । అర్ధక్రోశం నదీకూలం వర్జయిత్వా ద్విజోత్తమః
పవిత్రమైన, ప్రసిద్ధ నదులు ఉన్న చోట ద్విజుడు నివసించవచ్చు. కానీ ఉత్తమ ద్విజుడు నది ఒడ్డున అర క్రోశం దూరం నివసించకుండా ఉండాలి.
నాన్యత్ర నివసేత్పుణ్యం నాంత్యజగ్రామసన్నిధౌ । న సంవసేచ్చ పతితైర్న చాండాలైర్న పుల్కసైః
పవిత్రత లేని చోట, లేదా అంత్యజ గ్రామాల దగ్గర నివసించకూడదు. పతితులు, చండాళులు, పుల్కసులతో కలిసి ఉండకూడదు.
న మూర్ఖైర్నావలిప్తైశ్చ నాన్యైర్జాయావసాయిభిః । ఏకశయ్యాసనే పంక్తిర్భాండే పక్వాన్నమిశ్రణమ్
మూఢులు, అహంకారులు, పరస్త్రీపై కన్నేసే వారితో కలిసి ఉండకూడదు. ఒకే మంచం, ఆసనం, పంక్తి, పాత్రలో వండిన అన్నాన్ని కలిపి తినకూడదు.
యజనాధ్యాపనే యోనిస్తథైవ సహభోజనమ్ । సహాధ్యాయస్తు దశమః సహయాజనమేవ చ
యజ్ఞం చేయడం, బోధించడం, వంశాన్ని పంచుకోవడం, కలిసి భోజనం చేయడం, కలిసి అధ్యయనం చేయడం, కలిసి యజ్ఞం చేయడం — ఇవన్నీ కూడ దూరంగా ఉండాలి.
ఏకాదశ సముద్దిష్టా దోషాః సాంకర్యసంస్థితాః । సమీపే చాప్యవస్థానాత్పాపం సంక్రమతే నృణామ్
ఇలాంటి కలయికల వల్ల పదకొండు దోషాలు పుడతాయి. దగ్గరగా ఉన్నప్పుడే పాపం ఒకరినొకరు అంటుకుంటుంది.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన సాంకర్య్యం పరివర్జయేత్ । ఏకపంక్త్యుపవిష్టా యే న స్పృశంతి పరస్పరమ్
కాబట్టి అన్ని విధాలా కలయికను తప్పించాలి. ఒకే పంక్తిలో కూర్చున్నా, ఒకరిని ఒకరు తాకకుండా ఉంటే పాపం కలగదు.
భస్మనా కృతమర్య్యాదా న తేషాం సంకరో భవేత్ । అగ్నినా భస్మనా చైవ సలిలేన విలేఖతః
బస్మంతో సరిహద్దు వేస్తే కలయిక ఉండదు. అలాగే, మంట, బస్మం, నీటితో వేరు చేసినా కలయిక జరగదు.
ద్వారేణ స్తంభమార్గేణ షడ్భిః పంక్తిర్విభిద్యతే । న కుర్యాచ్ఛుష్కవైరాణి వివాదం న చ పైశునమ్
ద్వారం, స్తంభం, మార్గం, మంట, బస్మం, నీరు — ఇవి ఆరు విధాలుగా పంక్తిని విడదీస్తాయి. వ్యర్థమైన గొడవలు, వాదనలు, అపవాదాలు చేయకూడదు.
పరక్షేత్రే గాం చరంతీం న చాచక్షీత కర్హిచిత్ । న సంవసేత్సూచకేన న కం వై మర్మణి స్పృశేత్
ఇతరుల పొలంలో మేతకాడుతున్న ఆవును ఎప్పుడూ చూపించకూడదు. దుర్మార్గులతో కలిసి ఉండకూడదు. ఎవరి ప్రాణాంత స్థలాన్ని తాకకూడదు.
న సూర్యపరివేషం వా నేంద్రచాపం పరాహ్నికమ్ । పరస్మై కథయేద్విద్వాన్శశినం వాథ కాంచనమ్
సూర్యుని చుట్టూ కాంతివలయం, మధ్యాహ్నం ఇంద్రధనస్సు చూడకూడదు. జ్ఞాని చంద్రుడిని లేదా బంగారాన్ని ఇతరులకు చూపించకూడదు.
న కుర్యాద్బహుభిః సార్ద్ధం విరోధం బంధుభిస్తథా । ఆత్మనః ప్రతికూలాని పరేషాం న సమాచరేత్
చాలామందితో, బంధువులతో కలహించకూడదు. మనకు ఇష్టముకాని పనులు ఇతరులకు చేయకూడదు.
తిథిం పక్షస్య న బ్రూయాన్నక్షత్రాణి న నిర్దిశేత్ । నోదక్యామభిభాషేత నాశుచిం వా ద్విజోత్తమః
తిథి, నక్షత్రాలను చెప్పకూడదు. ఉత్తమ ద్విజుడు విధవతో లేదా అపవిత్రుడితో మాట్లాడకూడదు.
న దేవగురువిప్రాణాం దీయమానం తు వారయేత్ । న చాత్మానం ప్రశంసేద్వా పరనిందాం చ వర్జయేత్
దేవతలు, గురువులు, బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చే దానాన్ని అడ్డుకోకూడదు. తనను తాను పొగడకూడదు, ఇతరులను నిందించకూడదు.