నోపానహౌ స్రజం చాథ పాదుకే చ ప్రయోజయేత్ । ఉపవీతమలంకారం దర్శయన్కృష్ణమాజినమ్
పాదరక్షలు, పువ్వుల హారాలు, లేదా పాదుకలు వాడకూడదు. యజ్ఞోపవీతం, ఆభరణాలు, మరియు కృష్ణమృగ చర్మాన్ని ప్రదర్శించాలి.
నాపసవ్యం పరీదధ్యాద్వాసో న వికృతం వసేత్ । ఆహరేద్విధివద్దారాన్సదృశానాత్మనః శుభాన్
వస్త్రాన్ని ఎడమ భుజంపై వేసుకోకూడదు. వంకరగా జీవించకూడదు. శాస్త్రోక్తంగా, తనకు అనుకూలంగా, మంగళకరమైన భార్యను వివాహం చేసుకోవాలి.
రూపలక్షణసంయుక్తాన్యోనిదోషవివర్జితాన్ । అపితృగోత్రజభవామన్యమానుషగోత్రజామ్
ఆమె అందం, మంచి లక్షణాలు కలిగి ఉండాలి. ఇతర లోపాలు లేకుండా, తండ్రి వంశానికి చెందని, మానవ వంశానికి చెందినవారై ఉండాలి.
ఆహరేద్బ్రాహ్మణో భార్యాం శీలశౌచసమన్వితామ్ । ఋతుకాలాభిగామీ స్యాద్యావత్పుత్రోభిజాయతే
బ్రాహ్మణుడు మంచి స్వభావం, శుద్ధి కలిగిన భార్యను తీసుకోవాలి. సంతానం కలిగేవరకు, ఋతుకాలంలో మాత్రమే ఆమెను సమీపించాలి.
వర్జయేత్ప్రతిషిద్ధాని ప్రయత్నేన దినాని తు । షష్ఠ్యష్టమీం పంచదశీం ద్వాదశీం చ చతుర్దశీమ్
ఆరవ, ఎనిమిదవ, పన్నెండవ, పద్నాలుగవ, పదిహేనవ తిథులను ఎంతో జాగ్రత్తగా నివారించాలి.
బ్రహ్మచారీ భవేన్నిత్యం తద్వజ్జన్మత్రయాహని । ఆదధీత వివాహాగ్నిం జుహుయాజ్జాతవేదసమ్
ఆ రోజుల్లో, జన్మించిన తర్వాత మూడు రోజులు లాగే బ్రహ్మచర్యంగా ఉండాలి. వివాహ అగ్ని ప్రతిష్ఠించి, జాతవేదస్కు హోమాలు చేయాలి.
ఏతాని స్నాతకో నిత్యం పావనాని చ పావయేత్ । వేదోదితం స్వకం కర్మ్మ నిత్యం కుర్యాదతంద్రితః
స్నాతకుడు ఎప్పుడూ ఈ పవిత్రమైన కార్యాలను చేయాలి. వేదంలో చెప్పిన తన కర్తవ్యాన్ని నిర్లక్ష్యం లేకుండా నిత్యం చేయాలి.
అకుర్వాణః పతత్యాశు నరకానతిభీషణాన్ । అభ్యసేత్ప్రయతో వేదం మహాయజ్ఞాన్న హాపయేత్
ఇవి చేయకపోతే, భయంకరమైన నరకాల్లో పడిపోతాడు. వేదాన్ని శ్రద్ధగా అభ్యసించాలి, మహాయజ్ఞాలను ఎప్పుడూ వదలకూడదు.
కుర్యాద్గృహ్యాణి కార్యాణి సంధ్యోపాసనమేవ చ । సఖ్యం సమాధికైః కుర్యాదుపేయాదీశ్వరం సదా
ఇంటి పనులు, సంధ్యావందనం తప్పకుండా చేయాలి. తనకంటే ఉన్నతులైనవారితో స్నేహం చేయాలి, ఎప్పుడూ భగవంతుని ఆశ్రయించాలి.
దైవతాన్యభిగచ్ఛేత కుర్య్యాద్భార్య్యాభిపోషణమ్ । న ధర్మం ఖ్యాపయేద్విద్వాన్న పాపం గూహయేదపి
దేవతలను పూజించాలి, భార్యను పోషించాలి. జ్ఞాని తన ధర్మాన్ని ప్రచారం చేయకూడదు, పాపాన్ని దాచిపెట్టకూడదు.
కుర్వీతాత్మహితం నిత్యం సర్వభూతానుకంపకః । వయసః కర్మ్మణోఽర్థస్య శ్రుతస్యాభిజనస్య చ
ప్రతి రోజు తనకు మేలు చేసే పనులు చేయాలి, అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపాలి. వయస్సు, కార్యం, ధనం, విద్య, వంశాన్ని పరిగణలోకి తీసుకోవాలి.
దేశవాగ్బుద్ధిసారూప్యమాచరన్విచరేత్సదా । శ్రుతిస్మృత్యుదితం సమ్యక్సాధుభిర్యశ్చ సేవితః
ప్రదేశానికి, మాటలకు, బుద్ధికి తగినట్లు ఎప్పుడూ ప్రవర్తించాలి. శాస్త్రాలు, స్మృతులు చెప్పిన విధంగా, సద్గుణులు అనుసరించిన మార్గాన్ని పాటించాలి.
తమాచారం నిషేవేత నేహేతాన్యత్ర కర్హిచిత్ । యేనాస్య పితరో యాతా యేన యాతాః పితామహాః
ఆచారాన్ని పాటించాలి, ఎప్పుడూ దానిని విడిచిపెట్టకూడదు. తండ్రులు, తాతలు ఏ మార్గంలో నడిచారో, అదే మార్గంలో నడవాలి.
తేన యాయాత్సతాం మార్గం తేన గచ్ఛన్న దుష్యతి । నిత్యం స్వాధ్యాయశీలః స్యాన్నిత్యం యజ్ఞోపవీతవాన్
మంచి వారి మార్గాన్ని అనుసరించాలి. ఆ మార్గంలో నడిస్తే తప్పు జరగదు. ఎప్పుడూ స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉండాలి, యజ్ఞోపవీతం ధరించాలి.
సత్యవాదీ జితక్రోధో లోభమోహవివర్జితః । సావిత్రీజాప నిరతః శ్రాద్ధకృన్ముచ్యతే గృహీ
నిజం మాట్లాడాలి, కోపాన్ని జయించాలి, లోభం, మోహం లేకుండా ఉండాలి. గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపిస్తూ, పితృకర్మలు చేస్తూ ఉంటే గృహస్థుడు విముక్తి పొందుతాడు.
మాతాపిత్రోర్హితే యుక్తో బ్రాహ్మణస్య హితే రతః । దాతా యజ్వా దేవభక్తో బ్రహ్మలోకే మహీయతే
తల్లిదండ్రుల మేలుకోసం, బ్రాహ్మణుల మేలుకోసం కృషి చేయాలి. దానం చేయాలి, యజ్ఞాలు చేయాలి, దేవతలను భక్తిగా పూజించాలి. అప్పుడు బ్రహ్మ లోకంలో గౌరవం పొందుతాడు.
త్రివర్గసేవీ సతతం దేవానాం చ సమర్చనమ్ । కుర్యాదహరహర్నిత్యం నమస్యేత్ప్రయతః సురాన్
ఎప్పుడూ ధర్మ, అర్థ, కామ లక్ష్యాలను పాటిస్తూ, దేవతలను నిత్యం భక్తితో పూజించే వాడు, ప్రతిరోజూ శుద్ధమైన మనసుతో దేవతలకు నమస్కారం చేయాలి.
విభాగశీలః సతతం క్షమాయుక్తో దయాలుకః । గృహస్థస్తు సమాఖ్యాతో న గృహేణ గృహీ భవేత్
ఎప్పుడూ దానం చేయడంలో, సహనంతో, దయతో ఉండే వాడే నిజమైన గృహస్థుడు. ఇంటి కలిగినవాడే గృహస్థుడు కాడు.
క్షమా దయా చ విజ్ఞానం సత్యం చైవ దమః శమః । అధ్యాత్మనిత్యతా జ్ఞానమేతద్బ్రాహ్మణలక్షణమ్
క్షమ, దయ, జ్ఞానం, సత్యం, ఇంద్రియ నియమం, మనశ్శాంతి, ఆత్మధ్యానం, బుద్ధి — ఇవే బ్రాహ్మణుని లక్షణాలు.
ఏతస్మాన్న ప్రమాద్యేత విశేషేణ ద్విజోత్తమః । యథాశక్తి చరన్ధర్మ్మం నిందితాని వివర్జయేత్
ఈ లక్షణాల్లో ఎప్పుడూ అలసత్వం చూపకూడదు. తన శక్తికి తగినట్టు ధర్మాన్ని ఆచరించి, నిందకు గురయ్యే పనులను దూరంగా ఉంచాలి.
విధూయ మోహకలిలం లబ్ధ్వా యోగమనుత్తమమ్ । గృహస్థో ముచ్యతే బంధాన్నాత్ర కార్యావిచారణా
మోహాంధకారాన్ని తొలగించి, ఉత్తమమైన యోగాన్ని పొందిన గృహస్థుడు బంధనాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
విగర్హిత జయ క్షేప హింసా బంధవధాత్మనామ్ । అన్యమన్యు సముత్థానాం దోషాణాం మర్షణం క్షమా
అపహాస్యం, ఓడిపోవడం, అవమానం, హింస, బంధువుల వల్ల కలిగే బాధ, పరస్పర ద్వేషం వల్ల వచ్చే తప్పులను క్షమించడమే నిజమైన క్షమ.
స్వదుఃఖేష్వేవ కారుణ్యం పరదుఃఖేషు సౌహృదమ్ । దయేతి మునయః ప్రాహుః సాక్షాద్ధర్మస్య సాధనమ్
తన బాధలో దయ చూపడం, ఇతరుల బాధలో స్నేహభావంతో ఉండడం — ఇదే మునులు దయ అంటారు. ఇది ధర్మాన్ని సాధించడానికి ప్రత్యక్ష మార్గం.
చతుర్దశానాం విద్యానాం ధారణా హి పరార్థతః । విజ్ఞానమితి తద్విద్యాద్యేన ధర్మో వివర్ధతే
పద్నాలుగు విద్యలను పరుల కోసం నిలుపుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానం. ఆ జ్ఞానంతో ధర్మం పెరుగుతుంది.
అధీత్య విధివద్విద్యామర్థం చైవోపలభ్యతే । ధర్మకార్యాణి కుర్వీత హ్యేతద్విజ్ఞానముచ్యతే
విధిగా విద్యను అభ్యసించి, దాని ఫలితాన్ని పొందినవాడు, ధర్మకార్యాలు చేయడమే నిజమైన విజ్ఞానం.
సత్యేన లోకం జయతి సత్యం తత్పరమం పదమ్ । యథా భూతా ప్రమాదం తు సత్యమాహుర్మనీషిణః
సత్యంతోనే లోకాన్ని జయించవచ్చు. సత్యమే పరమ పదం. యథార్థంగా ఉండడమే సత్యం, నిర్లక్ష్యం కాదు అని మేధావులు అంటారు.
దమః శరీరోపరతిః శమః ప్రజ్ఞాప్రసాదతః । అధ్యాత్మమక్షరం విద్యా యత్ర గత్వా న శోచతి
ఇంద్రియ నియమమే శరీర నియంత్రణ. బుద్ధి స్పష్టత వల్ల మనశ్శాంతి కలుగుతుంది. నశించని ఆత్మను తెలుసుకున్నవాడు ఇక దుఃఖించడు.
యయా స దేవోభగవాన్విద్యయా విద్యతే పరః । సాక్షాదేవ హృషీకేశస్తజ్జ్ఞానమితి కీర్తితమ్
ఆ పరమాత్మను తెలిసే జ్ఞానంతోనే ఆయన ఉన్నాడు. అదే జ్ఞానం ద్వారా ఆయనను తెలుసుకోవచ్చు. హృషీకేశుడే ఆ జ్ఞానం అని చెప్పబడింది.
తన్నిష్ఠస్తత్పరో విద్వాన్నిత్యమక్రోధనః శుచిః । మహాయజ్ఞపరో విప్రో లభతే తదనుత్తమమ్
ఆ ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉండి, కోపం లేకుండా, పవిత్రంగా, మహాయజ్ఞాలలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడు ఆ అత్యుత్తమ స్థితిని పొందుతాడు.
ధర్మస్యాయతనం యత్నాచ్ఛరీరం పరిపాలయేత్ । నహి దేహం వినా విష్ణుః పురుషైర్విద్యతేపరః
శరీరమే ధర్మానికి నిలయం. దాన్ని జాగ్రత్తగా కాపాడాలి. శరీరం లేకుండా పరమ విష్ణువును మనుషులు తెలుసుకోలేరు.