స సంమూఢః శూద్రకల్పః పాత్రతాం న ప్రపద్యతే । యదిత్వాత్యంతికం వాసం కర్తుమిచ్ఛతి వై గురౌ
అటువంటి వాడు మాయలో పడి, శూద్రుని లాగా విలువ కోల్పోతాడు. అయితే, గురువుతో ఎక్కువ కాలం ఉండాలనుకుంటే,
యుక్తః పరిచరేదేనమాశరీరవిమోక్షణమ్ । గత్వా వనం చ విధివజ్జుహుయాజ్జాతవేదసమ్
శరీరం విడిచే వరకు గురువును సదా సేవించాలి. తరువాత, నియమానుసారం అడవికి వెళ్లి అగ్నికి హోమాలు చేయాలి.
అధీయీత తథా నిత్యం బ్రహ్మనిష్ఠః సమాహితః । సావిత్రీం శతరుద్రీయం వేదాంతాంశ్చ విశేషతః । అభ్యసేత్సతతం యుక్తో భిక్షాశనపరాయణః
బ్రహ్మంలో స్థిరంగా మనసు పెట్టి, ప్రతిరోజూ సావిత్రి, శతరుద్రీయ, వేదాంత భాగాలు ముఖ్యంగా చదువుతూ, ఎప్పుడూ సాధన చేస్తూ, భిక్షతో జీవించాలి.
ఏతద్విధానం పరమం పురాణం వేదాగమే సమ్యగిహోదితం వః । పురా మహర్షిప్రవరాభిపృష్టః స్వాయంభువో యన్మనురాహ దేవః
ఈ పరమ పురాతన నియమం వేదాల్లో, ఆగమాల్లో పూర్తిగా వివరించబడింది. పురా మహర్షులు అడిగినప్పుడు స్వాయంభువుడైన మనుదేవుడు ఇలా ఉపదేశించాడు.
వ్యాస ఉవాచ- వేదం వేదౌ తథా వేదాన్వేదాంగాని తథా ద్విజాః । అధీత్య చాధిగమ్యార్థం తతః స్నాయాద్ద్విజోత్తమః
వ్యాసుడు చెప్పాడు — వేదాన్ని, రెండు వేదాలను, వేదాంగాలను చదివి వాటి అర్థాన్ని గ్రహించిన తరువాత, ఉత్తమ ద్విజుడు స్నానం చేయాలి.
గురవే తు ధనం దత్వా స్నాయీత తదనుజ్ఞయా । తీర్ణవ్రతోథ యుక్తాత్మా శక్తో వా స్నాతుమర్హతి
గురువుకు దక్షిణా ఇచ్చి, ఆయన అనుమతితో స్నానం చేయాలి. వ్రతాన్ని పూర్తిచేసినవాడు, నియమంగా ఉండేవాడు లేదా స్నానం చేయగలిగినవాడు అర్హుడు.
వైణవీం ధారయేద్యష్టిమంతర్వాసస్తథోత్తరమ్ । యజ్ఞోపవీతద్వితయం సోదకం చ కమండలుమ్
వాడు బాంబూ దండం, లోపలి వస్త్రం, పై వస్త్రం, రెండు యజ్ఞోపవీతాలు ధరించి, నీళ్లు ఉన్న కమండలును తీసుకోవాలి.
ఛత్రం చోష్ణీషమమలం పాదుకే చాప్యుపానహౌ । రౌక్మే చ కుండలే ధార్యే కృత్తకేశనఖః శుచిః
శుభ్రమైన గొడుగు, తలపాగా, చెప్పులు, పాదరక్షలు, బంగారు కుండలాలు ధరించాలి. జుట్టు, గోర్లు కత్తిరించుకుని శుభ్రంగా ఉండాలి.
అన్యత్ర కాంచనాద్విప్రో న రక్తాం బిభృయాత్స్రజమ్ । శుక్లాంబరధరో నిత్యం సుగంధః ప్రియదర్శనః
బ్రాహ్మణుడు బంగారం తప్ప ఎర్రని పువ్వుల హారాన్ని ధరించకూడదు. ఎప్పుడూ తెల్లటి వస్త్రాలు ధరించి, సువాసనతో, అందంగా కనిపించాలి.
న జీర్ణ మలవద్వాసా భవేద్వై విభవే సతి । న రక్తముల్బణం చాన్య ధృతం వాసో న కుండలమ్
వస్తువులు ఉన్నప్పుడు పాతదైనా మురికైనదైనా దుస్తులు వేసుకోకూడదు. ఎర్ర రంగు గాని, మోటుగా ఉన్న దుస్తులు గాని, ఇతర అనుచితమైన దుస్తులు గాని, కుండలాలు గాని ధరించరాదు.
నోపానహౌ స్రజం చాథ పాదుకే చ ప్రయోజయేత్ । ఉపవీతమలంకారం దర్శయన్కృష్ణమాజినమ్
పాదరక్షలు, పువ్వుల హారాలు, లేదా పాదుకలు వాడకూడదు. యజ్ఞోపవీతం, ఆభరణాలు, మరియు కృష్ణమృగ చర్మాన్ని ప్రదర్శించాలి.
నాపసవ్యం పరీదధ్యాద్వాసో న వికృతం వసేత్ । ఆహరేద్విధివద్దారాన్సదృశానాత్మనః శుభాన్
వస్త్రాన్ని ఎడమ భుజంపై వేసుకోకూడదు. వంకరగా జీవించకూడదు. శాస్త్రోక్తంగా, తనకు అనుకూలంగా, మంగళకరమైన భార్యను వివాహం చేసుకోవాలి.
రూపలక్షణసంయుక్తాన్యోనిదోషవివర్జితాన్ । అపితృగోత్రజభవామన్యమానుషగోత్రజామ్
ఆమె అందం, మంచి లక్షణాలు కలిగి ఉండాలి. ఇతర లోపాలు లేకుండా, తండ్రి వంశానికి చెందని, మానవ వంశానికి చెందినవారై ఉండాలి.
ఆహరేద్బ్రాహ్మణో భార్యాం శీలశౌచసమన్వితామ్ । ఋతుకాలాభిగామీ స్యాద్యావత్పుత్రోభిజాయతే
బ్రాహ్మణుడు మంచి స్వభావం, శుద్ధి కలిగిన భార్యను తీసుకోవాలి. సంతానం కలిగేవరకు, ఋతుకాలంలో మాత్రమే ఆమెను సమీపించాలి.
వర్జయేత్ప్రతిషిద్ధాని ప్రయత్నేన దినాని తు । షష్ఠ్యష్టమీం పంచదశీం ద్వాదశీం చ చతుర్దశీమ్
ఆరవ, ఎనిమిదవ, పన్నెండవ, పద్నాలుగవ, పదిహేనవ తిథులను ఎంతో జాగ్రత్తగా నివారించాలి.
బ్రహ్మచారీ భవేన్నిత్యం తద్వజ్జన్మత్రయాహని । ఆదధీత వివాహాగ్నిం జుహుయాజ్జాతవేదసమ్
ఆ రోజుల్లో, జన్మించిన తర్వాత మూడు రోజులు లాగే బ్రహ్మచర్యంగా ఉండాలి. వివాహ అగ్ని ప్రతిష్ఠించి, జాతవేదస్కు హోమాలు చేయాలి.
ఏతాని స్నాతకో నిత్యం పావనాని చ పావయేత్ । వేదోదితం స్వకం కర్మ్మ నిత్యం కుర్యాదతంద్రితః
స్నాతకుడు ఎప్పుడూ ఈ పవిత్రమైన కార్యాలను చేయాలి. వేదంలో చెప్పిన తన కర్తవ్యాన్ని నిర్లక్ష్యం లేకుండా నిత్యం చేయాలి.
అకుర్వాణః పతత్యాశు నరకానతిభీషణాన్ । అభ్యసేత్ప్రయతో వేదం మహాయజ్ఞాన్న హాపయేత్
ఇవి చేయకపోతే, భయంకరమైన నరకాల్లో పడిపోతాడు. వేదాన్ని శ్రద్ధగా అభ్యసించాలి, మహాయజ్ఞాలను ఎప్పుడూ వదలకూడదు.
కుర్యాద్గృహ్యాణి కార్యాణి సంధ్యోపాసనమేవ చ । సఖ్యం సమాధికైః కుర్యాదుపేయాదీశ్వరం సదా
ఇంటి పనులు, సంధ్యావందనం తప్పకుండా చేయాలి. తనకంటే ఉన్నతులైనవారితో స్నేహం చేయాలి, ఎప్పుడూ భగవంతుని ఆశ్రయించాలి.
దైవతాన్యభిగచ్ఛేత కుర్య్యాద్భార్య్యాభిపోషణమ్ । న ధర్మం ఖ్యాపయేద్విద్వాన్న పాపం గూహయేదపి
దేవతలను పూజించాలి, భార్యను పోషించాలి. జ్ఞాని తన ధర్మాన్ని ప్రచారం చేయకూడదు, పాపాన్ని దాచిపెట్టకూడదు.
కుర్వీతాత్మహితం నిత్యం సర్వభూతానుకంపకః । వయసః కర్మ్మణోఽర్థస్య శ్రుతస్యాభిజనస్య చ
ప్రతి రోజు తనకు మేలు చేసే పనులు చేయాలి, అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపాలి. వయస్సు, కార్యం, ధనం, విద్య, వంశాన్ని పరిగణలోకి తీసుకోవాలి.
దేశవాగ్బుద్ధిసారూప్యమాచరన్విచరేత్సదా । శ్రుతిస్మృత్యుదితం సమ్యక్సాధుభిర్యశ్చ సేవితః
ప్రదేశానికి, మాటలకు, బుద్ధికి తగినట్లు ఎప్పుడూ ప్రవర్తించాలి. శాస్త్రాలు, స్మృతులు చెప్పిన విధంగా, సద్గుణులు అనుసరించిన మార్గాన్ని పాటించాలి.
తమాచారం నిషేవేత నేహేతాన్యత్ర కర్హిచిత్ । యేనాస్య పితరో యాతా యేన యాతాః పితామహాః
ఆచారాన్ని పాటించాలి, ఎప్పుడూ దానిని విడిచిపెట్టకూడదు. తండ్రులు, తాతలు ఏ మార్గంలో నడిచారో, అదే మార్గంలో నడవాలి.
తేన యాయాత్సతాం మార్గం తేన గచ్ఛన్న దుష్యతి । నిత్యం స్వాధ్యాయశీలః స్యాన్నిత్యం యజ్ఞోపవీతవాన్
మంచి వారి మార్గాన్ని అనుసరించాలి. ఆ మార్గంలో నడిస్తే తప్పు జరగదు. ఎప్పుడూ స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉండాలి, యజ్ఞోపవీతం ధరించాలి.
సత్యవాదీ జితక్రోధో లోభమోహవివర్జితః । సావిత్రీజాప నిరతః శ్రాద్ధకృన్ముచ్యతే గృహీ
నిజం మాట్లాడాలి, కోపాన్ని జయించాలి, లోభం, మోహం లేకుండా ఉండాలి. గాయత్రీ మంత్రాన్ని జపిస్తూ, పితృకర్మలు చేస్తూ ఉంటే గృహస్థుడు విముక్తి పొందుతాడు.
మాతాపిత్రోర్హితే యుక్తో బ్రాహ్మణస్య హితే రతః । దాతా యజ్వా దేవభక్తో బ్రహ్మలోకే మహీయతే
తల్లిదండ్రుల మేలుకోసం, బ్రాహ్మణుల మేలుకోసం కృషి చేయాలి. దానం చేయాలి, యజ్ఞాలు చేయాలి, దేవతలను భక్తిగా పూజించాలి. అప్పుడు బ్రహ్మ లోకంలో గౌరవం పొందుతాడు.
త్రివర్గసేవీ సతతం దేవానాం చ సమర్చనమ్ । కుర్యాదహరహర్నిత్యం నమస్యేత్ప్రయతః సురాన్
ఎప్పుడూ ధర్మ, అర్థ, కామ లక్ష్యాలను పాటిస్తూ, దేవతలను నిత్యం భక్తితో పూజించే వాడు, ప్రతిరోజూ శుద్ధమైన మనసుతో దేవతలకు నమస్కారం చేయాలి.
విభాగశీలః సతతం క్షమాయుక్తో దయాలుకః । గృహస్థస్తు సమాఖ్యాతో న గృహేణ గృహీ భవేత్
ఎప్పుడూ దానం చేయడంలో, సహనంతో, దయతో ఉండే వాడే నిజమైన గృహస్థుడు. ఇంటి కలిగినవాడే గృహస్థుడు కాడు.
క్షమా దయా చ విజ్ఞానం సత్యం చైవ దమః శమః । అధ్యాత్మనిత్యతా జ్ఞానమేతద్బ్రాహ్మణలక్షణమ్
క్షమ, దయ, జ్ఞానం, సత్యం, ఇంద్రియ నియమం, మనశ్శాంతి, ఆత్మధ్యానం, బుద్ధి — ఇవే బ్రాహ్మణుని లక్షణాలు.
ఏతస్మాన్న ప్రమాద్యేత విశేషేణ ద్విజోత్తమః । యథాశక్తి చరన్ధర్మ్మం నిందితాని వివర్జయేత్
ఈ లక్షణాల్లో ఎప్పుడూ అలసత్వం చూపకూడదు. తన శక్తికి తగినట్టు ధర్మాన్ని ఆచరించి, నిందకు గురయ్యే పనులను దూరంగా ఉంచాలి.