కృత్వా మూత్రం పురీషం వా ద్రవ్యహస్తో న దుష్యతి । నిధాయ దక్షిణే కర్ణే బ్రహ్మసూత్రముదఙ్ముఖః
మూత్రం లేదా విసర్జన చేసిన తర్వాత, పవిత్ర పదార్థాలు చేతిలో ఉన్నవాడు, బ్రహ్మసూత్రాన్ని కుడి చెవికి వేసుకుని, ఉత్తర దిశను చూస్తూ ఉంటే అపవిత్రుడు కాలేడు.
అహ్ని కుర్యాచ్ఛకృన్మూత్రం రాత్రౌ చేద్దక్షిణాముఖః । అంతర్ధాయ మహీం కాష్టైః పత్రైర్లోష్టతృణేన వా
పగలు సమయంలో దక్షిణ దిశను చూస్తూ, రాత్రి వేళ ఉత్తర దిశను చూస్తూ మూత్ర విసర్జన చేయాలి. నేలపై కలప, ఆకులు, మట్టి ముద్దలు లేదా గడ్డి వేసి కప్పాలి.
ప్రావృత్య చ శిరః కుర్యాద్విణ్మూత్రస్య విసర్జనమ్ । ఛాయాకూపనదీగోష్ఠచైత్యాంభః పథి భస్మసు
విసర్జన చేసేటప్పుడు తలని కప్పుకోవాలి. నీడలో, బావిలో, నది ఒడ్డులో, ఆవుల గోతిలో, దేవాలయంలో, నీటిలో, మార్గంలో, బూడిద మీద చేయకూడదు.
అగ్నౌ చైవ శ్మశానే చ విణ్మూత్రం న సమాచరేత్ । న గోమయేన కాష్ఠే వా మహావృక్షేఽథ శాద్వలే
అగ్నిలో, శ్మశానంలో, ఆవు పేడపై, కలపపై, పెద్ద చెట్టు వద్ద, పచ్చ గడ్డి మీద విసర్జన చేయరాదు.
న తిష్ఠన్న చ నిర్వాసా న చ పర్వతమండలే । న జీర్ణదేవాయతనే వల్మీకే న కదాచన
నిలబడి, దుస్తులు లేకుండా, కొండపై, పాత దేవాలయంలో, పుట్టలో ఎప్పుడూ విసర్జన చేయకూడదు.
న ససత్వేషు గర్తేషు న గచ్ఛన్న సమాచరేత్ । తుషాంగారకపాలేషు రాజమార్గే తథైవ చ
జీవులు ఉన్న గోతుల్లో, నడుస్తూ, తుప్పలు, బొగ్గు ముక్కలు, మట్టి ముక్కలు, రాజమార్గంలో విసర్జన చేయరాదు.
న క్షేత్రే న బిలే వాపి న తీర్థే న చతుష్పథే । నోద్యానేఽపాసమీపే వా నోషరే నగరాశయే
పంట పొలంలో, రంధ్రంలో, తీర్థంలో, చౌరస్తాలో, తోటలో, నీటి దగ్గర, పొడి నేలపై, పట్టణంలో విసర్జన చేయరాదు.
న సోపానత్పాదుకో వా ఛత్రీ వా నాంతరిక్షకే । న చైవాభిముఖః స్త్రీణాం గురుబ్రాహ్మణయోర్గవామ్
పాదరక్షలు వేసుకుని, గొడుగు పట్టుకుని, మెట్లపై, ఆకాశంలో, స్త్రీలు, గురువులు, బ్రాహ్మణులు, ఆవులు ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు విసర్జన చేయరాదు.
న దేవదేవాలయయోరపామపి కదాచన । న జ్యోతీంషి నిరీక్షన్వానవాప్రతిముఖోథ వా
దేవాలయాల్లో, నీటి దగ్గర ఎప్పుడూ విసర్జన చేయరాదు. దీపాలు, అడవి, విగ్రహాలను చూస్తూ కూడా చేయరాదు.
ప్రత్యాదిత్యం ప్రత్యనలం ప్రతిసోమం తథైవ చ । ఆహృత్య మృత్తికాం కూలాల్లేపగంధాపకర్షణీమ్
సూర్యుడు, అగ్ని, చంద్రుడు ఎదురుగా ఉండగా విసర్జన చేయరాదు. శుభ్రమైన మట్టిని నది ఒడ్డునుంచి తీసుకుని, దుర్గంధాన్ని, అపవిత్రతను తొలగించేందుకు ఉపయోగించాలి.
కుర్యాదతంద్రితః శౌచం విశుద్ధైరుద్ధృతోదకైః । నాహరేన్మృతికాం విప్రః పాంశులాం న సకర్దమామ్
శుద్ధమైన నీటిని జాగ్రత్తగా తీసుకుని శౌచం చేయాలి. బ్రాహ్మణుడు దుమ్ము కలిసిన లేదా మట్టి తడి ఉన్న మట్టిని ఉపయోగించరాదు.
న మార్గాన్నోషరాద్దేశాచ్ఛౌచశిష్టాం పరస్య చ । న దేవాయతనాత్కూపాద్ధామ్నో న చ జలాత్తథా
రహదారుల నుంచి, పొడి ప్రదేశాల నుంచి, ఇతరుల శౌచ ప్రదేశాల నుంచి, దేవాలయం, బావి, ఇల్లు, నీటి నుంచి మట్టిని తీసుకోరాదు.
ఉపస్పృశేత్తతో నిత్యం పూర్వోక్తేన విధానతః
తర్వాత, ముందుగా చెప్పిన విధంగా ఎప్పుడూ శుద్ధి చేయాలి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే కర్మయోగకథనే। ద్విపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో కర్మయోగ కథనంలో యాభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- ఏవం దండాదిభిర్యుక్తః శౌచాచారసమన్వితః । ఆహూతోధ్యాపనం కుర్యాద్వీక్ష్యమాణో గురోర్ముఖమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు — దండాది అవసరమైన వస్తువులతో, శౌచాచారం పాటిస్తూ, గురువు పిలిచినప్పుడు ఆయన ముఖాన్ని చూస్తూ పఠనం లేదా బోధన చేయాలి.
నిత్యముద్యతపాణిః స్యాత్సాధ్వాచారః సుసంయతః । ఆస్యతామితి చోక్తః సన్నాసీతాభిముఖం గురోః
ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా, మంచి ప్రవర్తనతో, నియమంతో ఉండాలి. 'కూర్చో' అని గురువు చెప్పినప్పుడు ఆయనను ఎదురుగా చూసి కూర్చోవాలి.
ప్రతిశ్రవణసంభాషే శయానో న సమాచరేత్ । ఆసీనో న చ భుంజానో న తిష్ఠేన్న పరాఙ్ముఖః
పడి ఉన్నప్పుడు, తినేటప్పుడు, నిలబడి, లేదా గురువుకు వెనుక తిరిగి ఉన్నప్పుడు మాట్లాడకూడదు.
నీచైః శయ్యాసనం చాస్య సర్వదా గురుసన్నిధౌ । గురోస్తు చక్షుర్విషయేన యథేష్టాసనో భవేత్
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ తన మంచం, కుర్చీ తక్కువగా ఉండాలి. కానీ గురువు అనుమతిస్తే ఆయన చూపు ఉండేలా అనుకున్న చోట కూర్చోవచ్చు.
నోదాహరేదస్య నామ పరోక్షమపి కేవలమ్ । న చైవాస్యానుకుర్వీత గతిభాషణచేష్టితమ్
ఆచార్యుని పేరు, ఏ సందర్భంలోనైనా, ప్రత్యక్షంగా గానీ, పరోక్షంగా గానీ, ఒంటరిగా గానీ పలకకూడదు. ఆయన నడక, మాట, చేతుల కదలికలు అనుకరించకూడదు.
గురోర్యత్ర పరీవాదో నిందా వాపి ప్రవర్తతే । కర్ణౌ తత్ర పిధాతవ్యౌ గంతవ్యం వా తతోఽన్యతః
ఎక్కడైనా ఆచార్యుని గురించి అపహాస్యం లేదా నింద జరుగుతుంటే, అక్కడ చెవులు మూసుకోవాలి లేదా ఆ ప్రదేశం విడిచిపోవాలి.
దూరస్థో నార్చయేదేనం న క్రుద్ధో నాంతికే స్త్రియః । న చైవాస్యోత్తరం బ్రూయాత్స్థితో నాసీత సన్నిధౌ
దూరంగా ఉండి ఆచార్యునికి పూజ చేయకూడదు. కోపంతో గానీ, స్త్రీల మధ్య గానీ ఆయన దగ్గరకు వెళ్లకూడదు. ఆయనతో మాట్లాడేటప్పుడు ప్రతివాదం చేయకూడదు, ఆయన సమక్షంలో కూర్చొనకూడదు.
ఉదకుంభం కుశాన్పుష్పం సమిధోఽస్యాహరేత్సదా । మార్జనం లేపనం నిత్యమంగానాం వై సమాచరేత్
ఆచార్యునికి ఎప్పుడూ నీటి గడులు, దర్భలు, పువ్వులు, కట్టెలు తీసుకెళ్లాలి. ఆయన శరీరాన్ని శుభ్రపరచడం, లేపనాలు చేయడం నిత్యం చేయాలి.
నాస్య నిర్మాల్యశయనం పాదుకోపానహావపి । ఆక్రామేదాసనం చాస్య చ్ఛాయాదీన్వా కదాచన
ఆచార్యుని వదిలిన పూలహారాలు, పడక, చెప్పులు, పాదరక్షలు ఎప్పుడూ తొక్కకూడదు. ఆయన ఆసనం మీద కూర్చోవద్దు, ఆయన నీడలోకి ప్రవేశించకూడదు.
సాధయేద్దంతకాష్ఠాదీంల్లబ్ధం చాస్మై నివేదయేత్ । అనాపృచ్ఛ్య న గంతవ్యం భవేత్ప్రియహితే రతః
దంతకష్టAdi వస్తువులు సిద్ధం చేసి, వాటిని ఆచార్యునికి సమర్పించాలి. ఆయన అనుమతి లేకుండా ఎక్కడికీ వెళ్లకూడదు. ఆయనకు ఇష్టమైనవి, మేలు చేసే పనుల్లో ఆనందంగా ఉండాలి.
న పాదౌ సారయేదస్య సన్నిధానే కదాచన । జృంభితం హసితం చైవ కంఠప్రావరణం తథా
ఆచార్యుని సమక్షంలో ఎప్పుడూ పాదాలు లాగకూడదు. జబ్బులు, నవ్వు, గొంతు కప్పుకోవడం కూడా నివారించాలి.
వర్జయేత్సన్నిధౌ నిత్యమంగస్ఫోటనమేవ చ । యథాకాలమధీయీత యావన్న విమనా గురుః
ఆచార్యుని సమక్షంలో ఎప్పుడూ శరీర భాగాలు మడత పెట్టడం, మడమలు కొట్టడం చేయకూడదు. సరైన సమయంలో చదువుకోవాలి, ఆచార్యుడు అసంతృప్తిగా లేని వరకు.
ఆసీనోఽధో గురోః పార్శ్వే సేవాం చ సుసమాహితః । ఆసనే శయనే యానే నైవ తిష్ఠేత్కదాచన
ఆచార్యుని పక్కన లేదా కింద కూర్చొని, మనసు పెట్టి సేవ చేయాలి. ఆయన ఆసనం, పడక, వాహనంపై ఎప్పుడూ నిలబడకూడదు.
ధావంతమనుధావేత గచ్ఛంతమనుగచ్ఛతి । గోశ్వోష్ట్రయానప్రాసాదే తథాధోవిష్టరేషు చ
ఆచార్యుడు పరుగెత్తితే వెంటపోవాలి, ఆయన నడిస్తే వెంట నడవాలి. ఆవు, గుర్రం, ఒంటె, పల్లకి, నేలపై ఎక్కడైనా ఆయనతో పాటు ఉండాలి.
ఆసీత గురుణా సార్ద్ధం శిలాఫలక నౌషు చ । జితేంద్రియః స్యాత్సతతం వశ్యాత్మాక్రోధనః శుచిః
ఆచార్యునితో కలిసి రాళ్లపై, పలకపై, నౌకలో కూర్చోవచ్చు. ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను నియంత్రించాలి, వినయంగా ఉండాలి, కోపం లేకుండా, శుద్ధిగా ఉండాలి.
ప్రయుంజీత సదా వాచం మధురాం హితకారిణీమ్ । గంధమాల్యం రసం కల్పం శుక్తిం ప్రాణివిహింసనమ్
ఎప్పుడూ మధురంగా, మేలు చేసే మాటలు మాట్లాడాలి. సుగంధాలు, పూలహారాలు, రుచికరమైన పదార్థాలు, తయారుచేసిన వంటలు, ప్రాణులకు హాని కలిగించడాన్ని నివారించాలి.