గంగా చ యమునా చైవ ప్రీయేతే పరిమార్జనాత్ । సంస్పృష్టయోర్లోచనయోః ప్రీయేతే శశిభాస్కరౌ
శుద్ధి చేయడాన్ని గంగా, యమునా నదులు సంతోషిస్తాయి. రెండు కళ్లను తాకినప్పుడు చంద్రుడు, సూర్యుడు సంతోషిస్తారు.
నాసత్యదస్రౌ ప్రీయేతే స్పృశేన్నాసాపుటద్వయమ్ । కర్ణయోః స్పృష్టయోస్తద్వత్ప్రీయేతే చానిలానలౌ
రెండు ముక్కు రంధ్రాలను తాకినప్పుడు అశ్వినీ దేవతలు సంతోషిస్తారు. అలాగే రెండు చెవులను తాకినప్పుడు వాయువు, అగ్ని దేవతలు సంతోషిస్తారు.
సంస్పృష్టే హృదయే చాస్య ప్రీయంతే సర్వదేవతాః । మూర్ధ్ని సంస్పర్శనాదేకః ప్రీతః స పురుషో భవేత్
హృదయాన్ని తాకినప్పుడు అన్ని దేవతలు సంతోషిస్తారు. తలపై తాకినవాడు ప్రత్యేకంగా దేవతలకు ఇష్టుడవుతాడు.
నోచ్ఛిష్టం కుర్వతే వక్త్రే విప్రుషోంగే లగంతి యాః । దంతవద్దంతలగ్నేషు జిహ్వాస్పర్శే శుచిర్భవేత్
శుద్ధి చేసే నీటి చుక్కలు శరీరంపై పడినా నోరు అపవిత్రం కాదు. అవి పళ్లపై, నాలుకపై తాకినా శుద్ధతే ఉంటుంది.
స్పృశంతి బిందవః పాదౌ య ఆచామయతః పరాన్ । భూమిపాంశుసమా జ్ఞేయా న తైరస్పృశ్యతా భవేత్
శుద్ధి చేసుకునే వారు పాదాలపై నీటి చుక్కలు పడితే, అవి భూమి, మట్టితో సమానంగా భావించాలి. వాటివల్ల అపవిత్రత కలగదు.
మధుపర్కే చ సోమే చ తాంబూలస్య చ భక్షణే । ఫలమూలే చేక్షుదండేన దోషం ప్రాహ వై మనుః
మధుపర్కం, సోమం, తాంబూలం, పండ్లు, మూలకాలు, చెరకు తినడంలో మను దోషం ఉందని చెప్పారు.
ప్రచరంశ్చాన్నపానేషు ద్రవ్యహస్తో భవేన్నరః । భూమౌ నిక్షిప్య తద్ద్రవ్యమాచమ్యాభ్యుక్షయేత్తు తత్
అన్నం లేదా పానీయం తీసుకునేటప్పుడు, ఆ పదార్థాన్ని చేతిలో పట్టుకుని ఉండాలి. భూమిపై పెట్టి, శుద్ధి చేసి, దానిని చల్లి తినాలి.
తైజసం వై సమాదాయ యద్యుచ్ఛిష్టో భవేద్ద్విజః । భూమౌ నిక్షిప్య తద్ద్రవ్యమాచమ్యాభ్యుక్షయేత్తు తత్
ఒకరు లోహపు వస్తువు పట్టుకుని ఉండగా అపవిత్రుడైతే, ఆ వస్తువును భూమిపై పెట్టి, శుద్ధి చేసి, దానిని చల్లాలి.
యద్యద్ద్రవ్యం సమాదాయ భవేదుచ్ఛేషణాన్వితః । అనిధాయైవ తద్ద్రవ్యం భూమౌ త్వశుచితామియాత్
ఏదైనా పదార్థాన్ని తీసుకున్న తర్వాత అపవిత్రత ఉంటే, దానిని భూమిపై పెట్టకపోతే, ఆ పదార్థం అపవిత్రమవుతుంది.
వస్త్రాదిషు వికల్పః స్యాత్తత్సంస్పృశ్యాచమేదిహ । అరణ్యే నిర్జనే రాత్రౌ చౌరవ్యాఘ్రాకులే పథి
బట్టలు వంటి వస్తువులకు మాత్రం మినహాయింపు ఉంది. వాటిని తాకిన తర్వాత శుద్ధి చేసుకోవచ్చు. అడవిలో, ఒంటరిగా రాత్రి సమయంలో, దొంగలు లేదా పులులు ఉన్న మార్గంలో కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది.
కృత్వా మూత్రం పురీషం వా ద్రవ్యహస్తో న దుష్యతి । నిధాయ దక్షిణే కర్ణే బ్రహ్మసూత్రముదఙ్ముఖః
మూత్రం లేదా విసర్జన చేసిన తర్వాత, పవిత్ర పదార్థాలు చేతిలో ఉన్నవాడు, బ్రహ్మసూత్రాన్ని కుడి చెవికి వేసుకుని, ఉత్తర దిశను చూస్తూ ఉంటే అపవిత్రుడు కాలేడు.
అహ్ని కుర్యాచ్ఛకృన్మూత్రం రాత్రౌ చేద్దక్షిణాముఖః । అంతర్ధాయ మహీం కాష్టైః పత్రైర్లోష్టతృణేన వా
పగలు సమయంలో దక్షిణ దిశను చూస్తూ, రాత్రి వేళ ఉత్తర దిశను చూస్తూ మూత్ర విసర్జన చేయాలి. నేలపై కలప, ఆకులు, మట్టి ముద్దలు లేదా గడ్డి వేసి కప్పాలి.
ప్రావృత్య చ శిరః కుర్యాద్విణ్మూత్రస్య విసర్జనమ్ । ఛాయాకూపనదీగోష్ఠచైత్యాంభః పథి భస్మసు
విసర్జన చేసేటప్పుడు తలని కప్పుకోవాలి. నీడలో, బావిలో, నది ఒడ్డులో, ఆవుల గోతిలో, దేవాలయంలో, నీటిలో, మార్గంలో, బూడిద మీద చేయకూడదు.
అగ్నౌ చైవ శ్మశానే చ విణ్మూత్రం న సమాచరేత్ । న గోమయేన కాష్ఠే వా మహావృక్షేఽథ శాద్వలే
అగ్నిలో, శ్మశానంలో, ఆవు పేడపై, కలపపై, పెద్ద చెట్టు వద్ద, పచ్చ గడ్డి మీద విసర్జన చేయరాదు.
న తిష్ఠన్న చ నిర్వాసా న చ పర్వతమండలే । న జీర్ణదేవాయతనే వల్మీకే న కదాచన
నిలబడి, దుస్తులు లేకుండా, కొండపై, పాత దేవాలయంలో, పుట్టలో ఎప్పుడూ విసర్జన చేయకూడదు.
న ససత్వేషు గర్తేషు న గచ్ఛన్న సమాచరేత్ । తుషాంగారకపాలేషు రాజమార్గే తథైవ చ
జీవులు ఉన్న గోతుల్లో, నడుస్తూ, తుప్పలు, బొగ్గు ముక్కలు, మట్టి ముక్కలు, రాజమార్గంలో విసర్జన చేయరాదు.
న క్షేత్రే న బిలే వాపి న తీర్థే న చతుష్పథే । నోద్యానేఽపాసమీపే వా నోషరే నగరాశయే
పంట పొలంలో, రంధ్రంలో, తీర్థంలో, చౌరస్తాలో, తోటలో, నీటి దగ్గర, పొడి నేలపై, పట్టణంలో విసర్జన చేయరాదు.
న సోపానత్పాదుకో వా ఛత్రీ వా నాంతరిక్షకే । న చైవాభిముఖః స్త్రీణాం గురుబ్రాహ్మణయోర్గవామ్
పాదరక్షలు వేసుకుని, గొడుగు పట్టుకుని, మెట్లపై, ఆకాశంలో, స్త్రీలు, గురువులు, బ్రాహ్మణులు, ఆవులు ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు విసర్జన చేయరాదు.
న దేవదేవాలయయోరపామపి కదాచన । న జ్యోతీంషి నిరీక్షన్వానవాప్రతిముఖోథ వా
దేవాలయాల్లో, నీటి దగ్గర ఎప్పుడూ విసర్జన చేయరాదు. దీపాలు, అడవి, విగ్రహాలను చూస్తూ కూడా చేయరాదు.
ప్రత్యాదిత్యం ప్రత్యనలం ప్రతిసోమం తథైవ చ । ఆహృత్య మృత్తికాం కూలాల్లేపగంధాపకర్షణీమ్
సూర్యుడు, అగ్ని, చంద్రుడు ఎదురుగా ఉండగా విసర్జన చేయరాదు. శుభ్రమైన మట్టిని నది ఒడ్డునుంచి తీసుకుని, దుర్గంధాన్ని, అపవిత్రతను తొలగించేందుకు ఉపయోగించాలి.
కుర్యాదతంద్రితః శౌచం విశుద్ధైరుద్ధృతోదకైః । నాహరేన్మృతికాం విప్రః పాంశులాం న సకర్దమామ్
శుద్ధమైన నీటిని జాగ్రత్తగా తీసుకుని శౌచం చేయాలి. బ్రాహ్మణుడు దుమ్ము కలిసిన లేదా మట్టి తడి ఉన్న మట్టిని ఉపయోగించరాదు.
న మార్గాన్నోషరాద్దేశాచ్ఛౌచశిష్టాం పరస్య చ । న దేవాయతనాత్కూపాద్ధామ్నో న చ జలాత్తథా
రహదారుల నుంచి, పొడి ప్రదేశాల నుంచి, ఇతరుల శౌచ ప్రదేశాల నుంచి, దేవాలయం, బావి, ఇల్లు, నీటి నుంచి మట్టిని తీసుకోరాదు.
ఉపస్పృశేత్తతో నిత్యం పూర్వోక్తేన విధానతః
తర్వాత, ముందుగా చెప్పిన విధంగా ఎప్పుడూ శుద్ధి చేయాలి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే కర్మయోగకథనే। ద్విపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో కర్మయోగ కథనంలో యాభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
వ్యాస ఉవాచ- ఏవం దండాదిభిర్యుక్తః శౌచాచారసమన్వితః । ఆహూతోధ్యాపనం కుర్యాద్వీక్ష్యమాణో గురోర్ముఖమ్
వ్యాసుడు చెప్పాడు — దండాది అవసరమైన వస్తువులతో, శౌచాచారం పాటిస్తూ, గురువు పిలిచినప్పుడు ఆయన ముఖాన్ని చూస్తూ పఠనం లేదా బోధన చేయాలి.
నిత్యముద్యతపాణిః స్యాత్సాధ్వాచారః సుసంయతః । ఆస్యతామితి చోక్తః సన్నాసీతాభిముఖం గురోః
ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా, మంచి ప్రవర్తనతో, నియమంతో ఉండాలి. 'కూర్చో' అని గురువు చెప్పినప్పుడు ఆయనను ఎదురుగా చూసి కూర్చోవాలి.
ప్రతిశ్రవణసంభాషే శయానో న సమాచరేత్ । ఆసీనో న చ భుంజానో న తిష్ఠేన్న పరాఙ్ముఖః
పడి ఉన్నప్పుడు, తినేటప్పుడు, నిలబడి, లేదా గురువుకు వెనుక తిరిగి ఉన్నప్పుడు మాట్లాడకూడదు.
నీచైః శయ్యాసనం చాస్య సర్వదా గురుసన్నిధౌ । గురోస్తు చక్షుర్విషయేన యథేష్టాసనో భవేత్
గురువు సమక్షంలో ఎప్పుడూ తన మంచం, కుర్చీ తక్కువగా ఉండాలి. కానీ గురువు అనుమతిస్తే ఆయన చూపు ఉండేలా అనుకున్న చోట కూర్చోవచ్చు.
నోదాహరేదస్య నామ పరోక్షమపి కేవలమ్ । న చైవాస్యానుకుర్వీత గతిభాషణచేష్టితమ్
ఆచార్యుని పేరు, ఏ సందర్భంలోనైనా, ప్రత్యక్షంగా గానీ, పరోక్షంగా గానీ, ఒంటరిగా గానీ పలకకూడదు. ఆయన నడక, మాట, చేతుల కదలికలు అనుకరించకూడదు.
గురోర్యత్ర పరీవాదో నిందా వాపి ప్రవర్తతే । కర్ణౌ తత్ర పిధాతవ్యౌ గంతవ్యం వా తతోఽన్యతః
ఎక్కడైనా ఆచార్యుని గురించి అపహాస్యం లేదా నింద జరుగుతుంటే, అక్కడ చెవులు మూసుకోవాలి లేదా ఆ ప్రదేశం విడిచిపోవాలి.