అహంకారనివృత్తశ్చ స తీర్థఫలమశ్నుతే । అకోపనశ్చ రాజేంద్ర సత్యవాదీ దృఢవ్రతః । ఆత్మోపమశ్చ భూతేషు స తీర్థఫలమశ్నుతే
అహంకారాన్ని విడిచినవాడు, రాజాధిరాజా, తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతాడు. కోపం లేని వాడు, సత్యవాది, వ్రతంలో దృఢంగా ఉండేవాడు, అన్ని జీవులను తనలాంటి వారిగా భావించేవాడు కూడా తీర్థయాత్ర ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
ఋషిభిః క్రతవః ప్రోక్తా దేవైశ్చాపి యథాక్రమమ్ । న హి శక్యా దరిద్రేణ యజ్ఞాః ప్రాప్తుం మహీపతే
ఋషులు, దేవతలు యజ్ఞాలను క్రమంగా నిర్దేశించారు. కానీ రాజా, పేదవారు యజ్ఞాలు చేయడం సాధ్యం కాదు.
బహూపకరణో యజ్ఞో నానాసంభారసంభ్రమః । ప్రాప్యతే వివిధైరర్థ్యైః సమృద్ధైర్వా నరైః క్వచిత్
యజ్ఞానికి ఎన్నో పరికరాలు, అనేక ఏర్పాట్లు అవసరం. ధనవంతులైనవారు, వివిధ సామగ్రి కలిగినవారు కొన్నిసార్లు యజ్ఞాన్ని చేయగలరు.
యో దరిద్రైరపి బుధైః శక్యః ప్రాప్తుం నరేశ్వర । తతో యజ్ఞఫలైః పుణ్యైస్తన్నిబోధ జనేశ్వర
కానీ, నరేశ్వరా, పేదవారు కూడా జ్ఞానంతో సాధించగలదాన్ని, యజ్ఞఫలంతో సమానమైన పుణ్యాన్ని ఇప్పుడు విను.
ఋషీణాం పరమం గుహ్యమిదం భరతసత్తమ । తీర్థాభిగమనం పుణ్యం యజ్ఞైరపి విశిష్యతే
భరతశ్రేష్ఠా, ఇది ఋషుల గొప్ప రహస్యం — పవిత్ర తీర్థయాత్ర, అది యజ్ఞాలకన్నా గొప్పదిగా పరిగణించబడుతుంది.
దశకోటిసహస్రాణి త్రింశత్కోట్యస్తథాపరే । మాఘమాసే తు గంగాయాం గమిష్యంతి నరర్షభ
మానవశ్రేష్ఠా, మాఘమాసంలో గంగానదికి పదివేల కోట్లు, ముప్పై కోట్లు మంది వెళ్లుతారు.
స్వస్థో భవ మహారాజ భుక్త్వా రాజ్యమకంటకమ్ । పునర్ద్రక్ష్యసి రాజేంద్ర యజమానో విశేషతః
ఓ మహారాజా, నీవు మనసు నిశ్చింతగా ఉంచు. ఎలాంటి కష్టాలు లేకుండా రాజ్యాన్ని అనుభవించిన తరువాత, ఓ రాజేంద్రా, నీవు యజ్ఞకర్తగా మళ్లీ చూస్తావు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే ప్రయాగమాహాత్మ్యం। నామ ఊనపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, స్వర్గఖండంలో, ప్రయాగ మహిమ అనే నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
ఋషయ ఊచుః- భవతా కథితం సర్వం యత్కించిత్పృష్టమేవ చ । ఇదానీమపి పృచ్ఛామ ఏకం వద మహామతే
ఋషులు ఇలా అన్నారు— మీరు అడిగిన ప్రతిదీ వివరంగా చెప్పారు. ఇప్పుడు మేము ఇంకొకటి అడుగుతున్నాము, దయచేసి చెప్పండి మహామతి.
ఏతేషాం ఖలు తీర్థానాం సేవనాద్యత్ఫలం లభేత్ । సర్వేషాం కిల కృత్వైకం కర్మ కేన చ లభ్యతే
ఈ తీర్థాలను సేవించడం వల్ల ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? ఒక్కటి చేసే పనితో అన్ని తీర్థాల ఫలితాన్ని ఎలా పొందవచ్చు?
ఏతన్నో బ్రూహి సర్వజ్ఞ కర్మైవం యది వర్తతే । సూత ఉవాచ- కర్మయోగః కిల ప్రోక్తో వర్ణానాం ద్విజపూర్వశః
ఇలాంటి పని ఉంటే దయచేసి మాకు చెప్పండి, ఓ సర్వజ్ఞా. సూతుడు ఇలా అన్నాడు— వర్ణాశ్రములకు, ముఖ్యంగా ద్విజులకు, కర్మయోగమే చెప్పబడింది.
నానావిధో మహాభాగాస్తత్ర చైకం విశిష్యతే । హరిభక్తిః కృతా యేన మనసా వచసా గిరా
ఓ మహాభాగ్యులారా, ఆ కర్మలో అనేక విధాలున్నా, వాటిలో ఒకటి ప్రత్యేకమైనది. అది మనసుతో, మాటతో, వాక్కుతో హరిభక్తిని చేయడం.
జితం తేన జితం తేన జితమేవ న సంశయః । హరిరేవ సమారాధ్యః సర్వదేవేశ్వరేశ్వరః
దానివల్ల అన్నీ జయించబడతాయి, అన్నీ జయించబడతాయి, నిజంగా జయించబడతాయి—ఇందులో సందేహం లేదు. హరి మాత్రమే ఆరాధించవలసినవాడు, దేవతలందరికీ అధిపతి.
హరినామమహామంత్రైర్నశ్యేత్పాపపిశాచకమ్ । హరేః ప్రదక్షిణం కృత్వా సకృదప్యమలాశయాః
హరినామ మహామంత్రాలతో పాపరూప రాక్షసం నశిస్తుంది. హరిని ఒకసారి కూడా పవిత్ర మనసుతో ప్రదక్షిణ చేయడంవల్ల,
సర్వతీర్థసమాప్లావం లభంతే యన్న సంశయః । ప్రతిమాం చ హరేర్దృష్ట్వా సర్వతీర్థఫలం లభేత్
అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. హరిదేవుని విగ్రహాన్ని దర్శించడంవల్ల కూడా అన్ని తీర్థాల ఫలం లభిస్తుంది.
విష్ణునామపరం జప్త్వా సర్వమంత్రఫలం లభేత్ । విష్ణుప్రసాదతులసీమాఘ్రాయ ద్విజసత్తమాః
విష్ణునామాలను జపించడంవల్ల అన్ని మంత్రాల ఫలితాన్ని పొందుతారు. విష్ణువుకు సమర్పించిన తులసిని వాసించడంవల్ల, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా,
ప్రచండం వికరాలం తద్యమస్యాస్యం న పశ్యతి । సకృత్ప్రణామీ కృష్ణస్య మాతుః స్తన్యం పిబేన్నహి
యమధర్మరాజు భయంకరమైన ముఖాన్ని చూడవలసిన అవసరం ఉండదు. కృష్ణునికి ఒక్కసారి నమస్కరించినవాడు మళ్లీ తల్లి పాలు తాగడు.
హరిపాదే మనో యేషాం తేభ్యో నిత్యం నమోనమః । పుల్కసః శ్వపచో వాపి యే చాన్యే మ్లేచ్ఛజాతయః
హరిదేవుని పాదాల్లో మనస్సు నిలిపినవారికి నేను ఎల్లప్పుడూ నమస్కరిస్తాను. పుల్కసులు, శ్వపచులు లేదా ఇతర విదేశీ జన్మలు అయినా,
తేఽపి వంద్యా మహాభాగా హరిపాదైకసేవకాః । కిం పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యా భక్తా రాజర్షయస్తథా
వారు కూడా మహాభాగ్యులు, హరిదేవుని పాదాలనే సేవించే వారు అయితే వారు కూడా పూజార్హులు. మరి పుణ్యాత్ములైన బ్రాహ్మణులు, భక్తులు, రాజర్షులు గురించి చెప్పనవసరం లేదు.
హరౌ భక్తిం విధాయైవ గర్భవాసం న పశ్యతి । హరేరగ్రే స్వనైరుచ్చైర్నృత్యంస్తన్నామకృన్నరః
హరిదేవునికి భక్తిని స్థాపించినవాడు మళ్లీ గర్భంలోకి వెళ్లడు. హరిదేవుని ముందు నృత్యం చేస్తూ, ఆయన నామాలను గొప్పగా పాడుతూ,
పునాతి భువనం విప్రా గంగాది సలిలం యథా । దర్శనాత్స్పర్శనాత్తస్య ఆలాపాదపి భక్తితః
అటువంటి వ్యక్తి గంగాదిగా పవిత్రమైన నదులవలె ఈ లోకాన్ని పవిత్రం చేస్తాడు, ఓ బ్రాహ్మణులారా. అతడిని చూడడం, తాకడం, లేదా భక్తితో మాట్లాడడంవల్ల కూడా,
బ్రహ్మహత్యాదిభిః పాపైర్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః । హరేః ప్రదక్షిణం కుర్వన్నుచ్చైస్తన్నామకృన్నరః
బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలనుండి విముక్తి లభిస్తుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. హరిని ప్రదక్షిణ చేస్తూ, ఆయన నామాలను గొప్పగా పాడుతూ,
కరతాలాదిసంధానం సుస్వరం కలశబ్దితమ్ । బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం తేనైవ కరతాలితమ్
చేతులతట్టడం, మధురమైన స్వరంతో గానం చేయడం వలన, బ్రహ్మహత్య వంటి పెద్ద పాపం కూడా ఆ చేతులతట్టడంవల్ల నశిస్తుంది.
హరిభక్తికథాముక్త్వా ఖ్యాయికాం శృణుయాచ్చ యః । తస్య సందర్శనాదేవ పూతో భవతి మానవః
హరిభక్తి కథలు చెప్పకుండా, ఆ కథలను వినేవాడు ఎవరో, అతడిని కేవలం చూడడంవల్లనే మనిషి పవిత్రుడవుతాడు.
కిం పునస్తస్య పాపానామాశంకా మునిపుంగవాః । తీర్థానాం చ పరం తీర్థం కృష్ణనామ మహర్షయః
మహర్షులారా, కృష్ణుని నామాన్ని ఉచ్చరించినవారికి పాపాల గురించి ఎలాంటి భయం లేదు. అన్ని తీర్థాలలోకీ కృష్ణుని నామమే శ్రేష్ఠమైనది.
తీర్థీకుర్వంతి జగతీం గృహీతం కృష్ణనామ యైః । తస్మాన్మునివరాః పుణ్యం నాతః పరతరం విదుః
ఎవరైతే కృష్ణుని నామాన్ని జపిస్తారో వారు ఈ లోకాన్ని పవిత్రం చేస్తారు. అందుకే, మహర్షులారా, దీని కన్నా గొప్ప పుణ్యం మరొకటి లేదు అని తెలిసినవారు.
విష్ణుప్రసాదనిర్మాల్యం భుక్త్వా ధృత్వా చ మస్తకే । విష్ణురేవ భవేన్మర్త్యో యమశోకవినాశనః
విష్ణువు ప్రసాదంగా మిగిలినది తిని, దాన్ని తలపై పెట్టినవాడు, యముని బాధలను తొలగించే విష్ణువే అవుతాడు.
అర్చనీయో నమస్కార్యో హరిరేవ న సంశయః । యే మహావిష్ణుమవ్యక్తం దేవం వాపి మహేశ్వరమ్
హరిని మాత్రమే ఆరాధించాలి, నమస్కరించాలి — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఎవరు మహావిష్ణువుని, అవ్యక్తమైన దేవుడిని లేదా మహేశ్వరుని ఒకటిగా చూస్తారో—
ఏకీభావేన పశ్యంతి న తేషాం పునరుద్భవః । తస్మాదనాదినిధనం విష్ణుమాత్మానమవ్యయమ్
అలాంటి ఏకత్వ దృష్టితో చూసేవారికి మళ్లీ జననం ఉండదు. అందుకే, ఆదియంతములేని, అవినాశి అయిన విష్ణువే పరమాత్మ అని తెలుసుకోండి.
హరిం చైకం ప్రపశ్యధ్వం పూజయధ్వం తథైవ హి । యే సమానం ప్రపశ్యంతి హరిం వై దేవతాంతరమ్
హరిని ఒక్కరినే దర్శించండి, ఆయనను భక్తితో పూజించండి. హరిని ఇతర దేవతలతో సమానంగా చూస్తే—