సువర్ణంమణిముక్తాం వా యది ధాన్యం ప్రతిగ్రహమ్ । స్వకార్యే పితృకార్యే వా దేవతాభ్యర్చనేఽపి వా
బంగారం, మణులు, ముత్యాలు లేదా ధాన్యం అయినా, తన అవసరానికి, పితృకార్యానికి, లేదా దేవతల పూజకైనా అయినా—
నిష్ఫలం తస్య తత్తీర్థం యావత్తత్ఫలమశ్నుతే । ఏవం తీర్థేన గృహ్ణీయాత్ పుణ్యేష్వాయతనేషు చ
అతడు ఆ తీర్థంలో దక్కిన ఫలితాన్ని అనుభవించేంతవరకు, ఆ పవిత్ర స్థలం ఫలప్రదంగా ఉంటుంది. అందుకే, పవిత్ర స్థలాల్లో, పుణ్యక్షేత్రాల్లో దానం చేయాలి.
నిమిత్తేషు చ సర్వేషు అప్రమత్తో ద్విజో భవేత్ । కపిలాం పాటలావర్ణాం ప్రయాగే యః ప్రయచ్ఛతి
ప్రతి సందర్భంలో కూడా ద్విజుడు జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ప్రయాగంలో ఎవరైనా పటలవర్ణమైన కపిలా ఆవును దానం చేస్తే—
స్వర్ణశృంగీం రౌప్యఖురాం చైలకంఠీం పయస్వినీమ్ । ప్రయాగే శ్రోత్రియం సాధుం గ్రాహయిత్వా యథావిధి
బంగారు కొమ్ములు, వెండి కాళ్లు, మెడలో వస్త్రం, పాలు పుష్కలంగా ఉన్న ఆవును, ప్రయాగంలో శ్రోత్రియుడైన సద్బ్రాహ్మణునికి విధిగా దానం చేస్తే—
శుక్లాంబరధరం శాంతం ధర్మజ్ఞం వేదపారగమ్ । సా గౌస్తస్మై చ దాతవ్యా గంగాయమునసంగమే
వైట్ వస్త్రాలు ధరించిన, శాంత స్వభావం కలిగిన, ధర్మాన్ని తెలిసిన, వేదపారంగతుడైన బ్రాహ్మణునికి, గంగా-యమున సంగమంలో ఆ ఆవును దానం చేయాలి.
వాసాంసి చ మహార్హాణి రత్నాని వివిధాని చ । యావద్రోమాణి తస్యా గోః సంతి గాత్రేషు సత్తమ
ఆ ఆవు శరీరంపై ఉన్న ప్రతి రోమానికి ఒకటి చొప్పున, అత్యంత విలువైన వస్త్రాలు, వివిధ రత్నాలు కూడా దానం చేయాలి, ఓ ఉత్తముడా.
తావద్వర్షసహస్రాణి స్వర్గలోకే మహీయతే । యత్రాసౌ లభతే జన్మ సా గౌస్తత్రాభిజాయతే
ఆ ఆవు శరీరంలో ఎంత రోమాలు ఉంటాయో, అంత వేల సంవత్సరాలు అతడు స్వర్గలోకంలో ఘనత పొందుతాడు. అతడు ఎక్కడ పుడితే, ఆ ఆవు కూడా అక్కడే పుడుతుంది.
న చ పశ్యత్యసౌ ఘోరం నరకం తేన కర్మణా । ఉత్తరాన్స కురూన్ప్రాప్య మోదతే కాలమక్షయమ్
ఆ పనివల్ల అతడికి భయంకరమైన నరకాన్ని చూడాల్సిన అవసరం ఉండదు. ఉత్తరకురువులను చేరుకుని, అనంతమైన కాలాన్ని ఆనందంగా గడుపుతాడు.
గవాం శతసహస్రేభ్యో దద్యాదేకాం పయస్వినీమ్ । పుత్రాన్దారాన్తథా భృత్యాన్గౌరేకా ప్రతితారయేత్
ఒక పాలు ఇచ్చే ఆవును దానం చేస్తే, అది లక్ష ఆవులను ఇచ్చినట్లే ఫలితం కలుగుతుంది. అలాంటి ఆవు మన కుమారులు, భార్యలు, సేవకులు అందరినీ రక్షిస్తుంది.
తస్మాత్సర్వేషు దానేషు గోదానం తు విశిష్యతే । దుర్గమే విషమే ఘోరే మహాపాతకసంభవే । గౌరేవ రక్షాం కురుతే తస్మాద్దేయా ద్విజాతయే
అందువల్ల అన్ని దానాల్లో ఆవు దానం అత్యుత్తమం. మహా పాపాలు కలిగే కష్టమైన, భయంకరమైన పరిస్థితుల్లో ఆవే మనకు రక్షణ ఇస్తుంది. అందుకే, ఆవును ద్విజులకు దానం చేయాలి.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే ద్విచత్వారింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో స్వర్గఖండానికి సంబంధించిన నలభై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- యథా ప్రయాగస్య మునే మాహాత్మ్యం కథితం త్వయా । తథాతథా ప్రముచ్యేఽహం సర్వపాపైర్న సంశయః
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు— మునీశ్వరా! మీరు ప్రయాగ మహిమను వివరించినట్లే, నేను కూడా అన్ని పాపాల నుంచి తప్పించుకున్నాను అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
భగవన్కేన విధినా గంతవ్యం ధర్మనిశ్చయైః । ప్రయాగే యో విధిః ప్రోక్తః తన్మే బ్రూహి మహామునే
ప్రభూ! ధర్మబద్ధంగా ప్రయాణించేందుకు ఏ విధంగా వెళ్ళాలో, ప్రయాగానికి ఏ విధానం చెప్పబడిందో నాకు వివరించండి మహామునివరా.
మార్కండేయ ఉవాచ- కథయిష్యామి తే వత్స తీర్థయాత్రావిధిక్రమమ్ । యో గచ్ఛేతకురుశ్రేష్ఠ ప్రయాగం దేవసంయుతమ్
మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు— వత్సా! నేను నీకు తీర్థయాత్ర విధానాన్ని చెప్పుతాను. కురువంశశ్రేష్ఠుడా! దేవతలతో కూడిన ప్రయాగానికి ఎవరు వెళ్తారో వారి గురించి విను.
బలీవర్దసమారూఢః శృణు తస్యాపి యత్ఫలమ్ । వసతే నరకే ఘోరే గవాం క్రోధే సుదారుణే
ఎవరైనా ఎద్దుపై ఎక్కి అక్కడికి వెళ్తే, వారు ఆవుల కోపంతో కూడిన ఘోరమైన నరకంలో నివసించాల్సి వస్తుంది. ఇది వారి ఫలం.
సలిలం చ న గృహ్ణంతి పితరస్తస్య దేహినః । యస్తు పుత్రాంస్తథా బాలాన్స్నాపయేత్పాయయేత్తథా
అలాంటి వారి పితృదేవతలు వారి నుండి నీరు స్వీకరించరు. కానీ తన కుమారులను, చిన్న పిల్లలను స్నానపాలు చేయించి వారికి నీరు ఇచ్చేవారు—
యథాత్మనస్తథా సర్వాన్దానం విప్రేషు దాపయేత్ । ఐశ్వర్యలోభాన్మోహాద్వా గచ్ఛేద్యానేన యో నరః
తనకు ఇచ్చినట్లే, బ్రాహ్మణులకు కూడా అందరికీ దానం చేయాలి. కాని ధనలోభంతో లేదా మోహంతో ఎవరైనా వాహనంలో ప్రయాణిస్తే—
నిష్ఫలం తస్య తత్తీర్థం తస్మాద్యానం పరిత్యజేత్ । గంగాయమునయోర్మధ్యే యస్తు కన్యాం ప్రయచ్ఛతి
వారి తీర్థయాత్ర ఫలితం వృథా అవుతుంది. అందుకే వాహన ప్రయాణాన్ని వదిలేయాలి. గంగా, యమున మధ్యలో ఎవరు కన్యను పెళ్లి చేస్తారో—
ఆర్షేణ తు విధానేన యథావిభవసంభవమ్ । న పశ్యతి యమం ఘోరం నరకం తేన కర్మణా
ఋషుల సంప్రదాయ ప్రకారం, తన సామర్థ్యానికి తగినట్లుగా పెళ్లి చేస్తే, వారు ఘోరమైన యమునీ, నరకాన్ని చూడరెదు.
ఉత్తరాన్స కురూన్గత్వా మోదతే కాలమక్షయమ్ । పుత్రాంస్తు దారాఁల్లభతే ధార్మికాన్నయసంయుతాన్
అటువంటి వారు ఉత్తరకురువులకు చేరుకుని అనంతమైన కాలాన్ని ఆనందిస్తారు. ధర్మబద్ధతతో కూడిన కుమారులు, భార్యలను పొందుతారు.
తత్ర దానం ప్రదాతవ్యం యథావిభవసంభవమ్ । తేన తీర్థఫలైనైవ వర్ద్ధతే నాత్ర సంశయః
అక్కడ తన సామర్థ్యానికి తగినట్లు దానం చేయాలి. దానివల్ల తీర్థయాత్ర ఫలం పెరుగుతుంది—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
స్వర్గే తిష్ఠతి రాజేంద్ర యావదాభూతసంప్లవమ్ । వటమూలం సమాశ్రిత్య యస్తు ప్రాణాన్పరిత్యజేత్
రాజేంద్రా! వారు సృష్టి అంతమయ్యే వరకు స్వర్గంలో నివసిస్తారు. ఎవరు వటవృక్షం కింద ప్రాణాలు విడిచినా—
సర్వలోకానతిక్రమ్య రుద్రలోకం చ గచ్ఛతి । తత్ర తే ద్వాదశాదిత్యాస్తపంతే రుద్రమాశ్రితాః
అందరు లోకాల్ని దాటి, వారు రుద్రలోకానికి చేరుకుంటారు. అక్కడ పన్నెండు ఆదిత్యులు రుద్రుని ఆశ్రయించి తపస్సు చేస్తారు.
నిర్దహంతి జగత్సర్వం వటమూలం న దహ్యతే । నష్టచంద్రార్కపవనం యదా చైకార్ణవం జగత్
వారు అన్ని లోకాల్ని కాల్చినా, వటవృక్షం మూలం కాలిపోదు. చంద్రుడు, సూర్యుడు, గాలి లేనప్పుడు, ప్రపంచం అంతా ఒకే సముద్రంగా మారినప్పుడు—
స్వపిత్యత్రైవ వై విష్ణుర్జాయమానః పునః పునః । దేవదానవగంధర్వ ఋషయః సిద్ధచారణాః
అక్కడే విష్ణువు నిద్రిస్తాడు, మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తాడు. దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, ఋషులు, సిద్ధులు, చారణులు—
సదా సేవంతి తత్తీర్థం గంగాయమునసంగమే । తత్ర గచ్ఛంతి రాజేంద్ర ప్రయాగే సంయుతం చ యత్
ఎప్పుడూ గంగా-యమునల సంగమంలో ఉన్న ఆ పవిత్ర స్థలాన్ని సేవిస్తారు. రాజేంద్రా! వారు అందరూ ప్రయాగానికి అక్కడికి చేరుకుంటారు.
తత్ర బ్రహ్మాదయో దేవా దిశశ్చైవ దిగీశ్వరాః । లోకపాలాశ్చ సాధ్యాశ్చ పితరో లోకసంమతాః
అక్కడ బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, అన్ని దిక్కులు, వాటి రక్షకులు, లోకపాలకులు, సాధ్యులు, ప్రపంచంలో గౌరవించబడే పితృదేవతలు కూడినారు.
సనత్కుమారప్రముఖాస్తథైవ పరమర్షయః । అంగిరప్రముఖాశ్చైవ తథా బ్రహ్మర్షయః పరే
అలాగే సనత్కుమారుడు మొదలైన మహర్షులు, అంగిరసుడు మొదలైన బ్రహ్మర్షులు, ఇంకా ఇతర గొప్ప ఋషులు కూడినారు.
తథా నాగాశ్చ సిద్ధాశ్చ సుపర్ణాః ఖేచరాశ్చ యే । సరితః సాగరాః శైలా నాగా విద్యాధరాస్తథా
అలాగే నాగులు, సిద్ధులు, సుపర్ణులు, ఆకాశంలో సంచరించే వారు, నదులు, సముద్రాలు, పర్వతాలు, నాగులు, విద్యాధరులు కూడినారు.
హరిశ్చ భగవానాస్తే ప్రజాపతిపురస్కృతః । గంగాయమునయోర్మధ్యే పృథివ్యా జఘనం స్మృతమ్
అక్కడ భగవంతుడు హరివు, ప్రజాపతులు ముందుగా ఉండగా, గంగా-యమునల మధ్య ఉన్న ప్రదేశాన్ని భూమికి గర్భంగా భావిస్తారు.