నాకృతో నాకృతాత్మా చ నాశుచిర్న చ తస్కరః । స్నాతి తీర్థేషు కౌరవ్య న చ వక్రమతిర్నరః
కౌరవ్యా! ఎవడు కర్తవ్యాలు చేయకపోయినా, మనస్సు పవిత్రంగా లేకపోయినా, శరీరం శుద్ధిగా లేకపోయినా, దొంగ కాకపోయినా, తీర్థాలలో స్నానం చేసినా, వక్రమతితో లేని వాడు అయినా —
త్వయా తు సమ్యగ్వృత్తేన నిత్యం ధర్మార్థదర్శినా । పితరస్తర్పితాస్తాత సర్వే చ ప్రపితామహాః । పితామహపురోగాశ్చ దేవాః సర్షిగణాస్తథా
కానీ నీవు నిత్యం సత్కార్యాలు చేయుచూ, ధర్మార్థాలను సరిగ్గా గ్రహించి నడుచుకుంటూ ఉంటే, నీ పితృదేవతలు, ప్రపితామహులు, పితామహులతో కూడిన దేవతలు, ఋషులందరూ సంతృప్తి పొందుతారు, ప్రియమైనవాడా!
వసిష్ఠ ఉవాచ- త్వం చ ధర్మేణ ధర్మజ్ఞ నిత్యమేవాభితోషితాః । దిలీపకీర్తిం మహతీం ప్రాప్స్యసే భువి శాశ్వతీమ్
వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు — ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు కాబట్టి నీవు ఎల్లప్పుడూ ధర్మంతో సంతృప్తి చెందుతావు. భూమిపై నీవు దిలీపుని వంటి గొప్ప, శాశ్వతమైన కీర్తిని పొందుతావు.
నారద ఉవాచ- ఏవముక్త్వాభ్యనుజ్ఞాప్య వసిష్ఠో భగవానృషిః । ప్రీతః ప్రీతేనమనసా తత్రైవాంతరధీయత
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — వసిష్ఠ మహర్షి ఈ మాటలు చెప్పి, అనుమతి ఇచ్చి, హర్షంతో, ఆనందభరితమైన మనస్సుతో అక్కడే అంతర్ధానం అయ్యాడు.
దిలీపః కురుశార్దూల శాస్త్రతత్త్వార్థదర్శనాత్ । వసిష్ఠవచనాచ్చైవ పృథివీమనుచక్రమే
కురుశార్దూలా! దిలీపుడు శాస్త్రసారాన్ని తెలుసుకొని, వసిష్ఠుని మాటలు పాటిస్తూ భూమిని చుట్టాడు.
ఏవమేషా మహాభాగ ప్రతిష్ఠానే ప్రతిష్ఠితా । తీర్థయాత్రా మహాపుణ్యా సర్వపాపప్రమోచనీ
మహాభాగ! ఇలా ఈ ప్రదేశంలో తీర్థయాత్ర స్థాపించబడింది. ఈ తీర్థయాత్ర మహాపుణ్యదాయకం, అన్ని పాపాలను తొలగించేది.
అనేన విధినా యస్తు పృథివీం పర్యటిష్యతి । అశ్వమేధశతం సాగ్రం ఫలం ప్రేత్యైష భోక్ష్యతే
ఈ విధంగా భూమిని యాత్ర చేసినవాడు, మరణానంతరం, అశ్వమేధయాగాన్ని వందసార్లు చేసిన ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
తతశ్చాష్టగుణం పార్థ ప్రాప్స్యసే ధర్మముత్తమమ్ । దిలీపః పార్థ నృపతిర్యథాపూర్వమవాప్తవాన్
పార్థా! తరువాత నీవు ఎనిమిదింతలు గొప్ప ధర్మఫలాన్ని పొందుతావు. రాజు దిలీపుడు ముందుగా పొందినట్లే నీవు కూడా పొందుతావు.
నేతా చ త్వమృషీన్యస్మాత్తస్మాత్తేష్టగుణం ఫలమ్ । రక్షోగణవికీర్ణాని తీర్థాన్యేతాని భారత
నీవు ఋషులకన్నా ముందుండేవాడవవు. అందువల్ల ఎనిమిదింతలు ఫలం పొందుతావు. భారతా! ఈ తీర్థాలు రాక్షసులతో నిండివున్నాయి.
న గతిర్విద్యతేఽన్యస్య త్వామృతే కురునందన । ఇదం దేవర్షిచరితం సర్వతీర్థానుసంశ్రితమ్
కురునందనా! నిన్ను తప్ప మరెవరికీ ఇక్కడికి రాక వీలు లేదు. ఇది దేవర్షుల చరిత్ర, అన్ని తీర్థాలతో సంబంధమున్నది.
యః పఠేత్కల్యముత్థాయ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే । ఋషిముఖ్యాః సదా యత్ర వాల్మీకిస్త్వథ కశ్యపః
ఎవడు ఉదయాన్నే లేచి దీనిని పఠిస్తాడో, అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు. అక్కడ వాల్మీకి, కశ్యపుడు వంటి గొప్ప ఋషులు ఎల్లప్పుడూ ఉంటారు.
ఆత్రేయస్త్వథ కౌండిన్యో విశ్వామిత్రోఽథ గౌతమః । అసితో దేవలశ్చైవ మార్కండేయోఽథ గాలవః
అత్రి, కౌండిన్యుడు, విశ్వామిత్రుడు, గౌతముడు, అసితుడు, దేవలుడు, మార్కండేయుడు, గాలవుడు కూడా అక్కడే ఉంటారు.
భరద్వాజస్య శిష్యశ్చ మునిరుద్దాలకస్తథా । శౌనకః సహ పుత్రేణ వ్యాసశ్చ తపతాం వరః
భరద్వాజుని శిష్యుడైన ఉద్దాలక మహర్షి, తన కుమారుడితో కూడిన శౌనకుడు, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడైన వ్యాసుడు కూడా అక్కడే ఉంటారు.
దుర్వాసాశ్చ మునిశ్రేష్ఠో జాబాలిశ్చ మహాతపాః । ఏతే ఋషివరాః సర్వే త్వత్ప్రతీక్ష్యాస్తపోధనాః
దుర్వాసుడు, ఋషిశ్రేష్ఠుడు, మహాతపస్వి జాబాలి — వీరు అందరూ తపస్సులో నిపుణులై, నిన్ను ఎదురుచూస్తున్నారు.
ఏభిః సహ మహాభాగ తీర్థాన్యేతాన్యనువ్రజ । ప్రాప్స్యసే మహతీం కీర్తిం యథా రాజా మహాభిషః
మహాభాగ! వీరితో కలిసి ఈ తీర్థాలను సందర్శించు. అప్పుడు నీవు మహాభిషుడు రాజు పొందినట్లు గొప్ప కీర్తిని పొందుతావు.
యథా యయాతిర్ధర్మాత్మా యథా రాజా పురూరవాః । తథా త్వం కురుశార్దూల స్వేన ధర్మేణ శోభసే
యయాతి ధర్మాత్ముడిగా, పురూరవుడు రాజుగా ఉన్నట్లు, నీవు కూడా కురుశార్దూలా! నీ స్వధర్మంతో ప్రకాశిస్తావు.
యథా భగీరథో రాజా యథా రామశ్చ విశ్రుతః । యథా వై వృత్రహా సర్వాన్సపత్నానదహత్ పురా
భగీరథుడు రాజుగా, ప్రసిద్ధుడైన రాముడు, వృత్రాసురుడిని సంహరించినవాడు పూర్వం తన శత్రువులను నాశనం చేసినట్లు,
త్రైలోక్యం పాలయామాస దేవరాట్విగతజ్వరః । తథా శత్రుక్షయం కృత్వా త్వం ప్రజాః పాలయిష్యసి
దేవేంద్రుడు మూడు లోకాలను బాధ లేకుండా పాలించినట్లు, నీవు కూడా శత్రువులను సంహరించి, నీ ప్రజలను రక్షిస్తావు.
స్వధర్మేణార్జితాముర్వీం ప్రాప్య రాజీవలోచన । ఖ్యాతిం యాస్యసి వీర్యేణ కార్త్తవీర్యార్జునో యథా
నీ స్వధర్మాన్ని పాటించి ఈ భూమిని పొందినవాడవు, కమలదళ నయనుడా! నీ పరాక్రమంతో నీవు పేరుపొందుతావు, అలా కర్తవీర్యార్జునుడు పొందినట్లు.
సూత ఉవాచ- ఏవమాభాష్య రాజానం నారదో భగవానృషిః । అనుజ్ఞాప్య మహారాజం తత్రైవాంతరధీయత
సూతుడు చెప్పాడు — ఇలా రాజుతో మాట్లాడిన నారద మహర్షి, మహారాజు యుదిష్ఠిరుని అనుమతి తీసుకుని అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
యుధిష్ఠిరోఽపి ధర్మాత్మా ఋషిభిః సహ సువ్రతః । జగామాఖిలతీర్థాని సాదరః పృథివీపతిః
ధర్మాత్ముడైన యుదిష్ఠిరుడు, ఋషులతో కలిసి, శ్రద్ధతో అన్ని తీర్థాలను సందర్శించాడు.
మయోక్తామృషయః సర్వే తీర్థయాత్రాశ్రయాం కథామ్ । యః పఠేచ్ఛృణుయాద్వాపి స ముక్తః సర్వపాతకైః
నేను చెప్పిన ఈ తీర్థయాత్ర కథను ఎవరు చదువుతారో, వినుతారో, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తులు అవుతారు.
మయోక్తమఖిలం తత్త్వం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛథ । ఋషీణాం పుణ్యకీర్తీనాం నావక్తవ్యం మమాస్తి వై
నేను చెప్పాల్సిన సత్యాన్ని అంతా చెప్పాను; ఇంకా మీరు వినాలనుకుంటున్నదేమిటి? పుణ్యశీలులైన ఋషుల గురించి చెప్పకుండా మిగిలింది ఏదీ లేదు.
సూత ఉవాచ- ఏవముక్తాని తీర్థాని విష్ణుదేహాని సువ్రతాః । ఏషామన్యతమా సంగాన్ముక్తో భవతి మానవః
సూతుడు చెప్పాడు — ఇలా విష్ణువు అవయవాలైన తీర్థాలను వివరించాను, సద్భక్తులారా! వీటిలో ఏదైనా ఒకదానితో సత్సంగం కలిగితే మనిషి ముక్తిని పొందుతాడు.
తీర్థానుశ్రవణం ధన్యం ధన్యం తీర్థనిషేవణమ్ । పాపరాశినిపాతాయ నాన్యోపాయః కలౌయుగే
తీర్థాల గురించి వినడం ధన్యం, తీర్థసేవ కూడా ధన్యం; కలియుగంలో పాపాలను తొలగించేందుకు వేరే మార్గం లేదు.
వాసం కుర్యామహం తీర్థే తీర్థస్పర్శమహం తథా । ఏవం యోఽనుదినం బ్రూతే స యాతి పరమం మహత్
తీర్థంలో నివసించాలి, తీర్థాన్ని స్పర్శించాలి; ఇలా ప్రతిరోజూ చెప్పేవాడు పరమమైన మహిమను పొందుతాడు.
పాపాని తస్య నశ్యంతి తీర్థాలాపనమాత్రతః । తీర్థాని ఖలు ధన్యాని ధన్యసేవ్యాని సువ్రతాః
తీర్థాల పేర్లు పలకడానికే అతని పాపాలు నశిస్తాయి; నిజంగా, తీర్థాలు ధన్యమైనవి, సేవించదగ్గవే, సద్భక్తులారా!
తీర్థానాం సేవనాదేవ సేవితో భవతి ప్రభుః । నారాయణో జగత్కర్తా నాస్తి తీర్థాత్పరం పదమ్
తీర్థాలను సేవించడం వలననే జగత్కర్త అయిన నారాయణుడిని సేవించినట్లవుతుంది; తీర్థాల కంటే ఉన్నతమైన స్థానం లేదు.
బ్రాహ్మణస్తులసీ చైవ అశ్వత్థస్తీర్థసంచయః । విష్ణుశ్చ పరమేశానః సేవ్య ఏవ సదా నృభిః
బ్రాహ్మణుడు, తులసి మొక్క, అశ్వత్థ వృక్షం, తీర్థ సముదాయం, అలాగే పరమేశ్వరుడైన విష్ణువు — వీటిని మనుషులు ఎప్పుడూ సేవించాలి.
బ్రాహ్మణానాం విశేషేణ సేవనం మునిపుంగవాః । సర్వతీర్థావగాహాదేరధికం విదురగ్రజాః
మహర్షులారా! ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులను సేవించడం అన్నీ తీర్థాల్లో స్నానం చేయడానికంటే గొప్పదని పెద్దలు చెబుతారు.