లోకానామక్షమాణాం మఖకృతిషు కలౌ స్వర్గకామైర్జయ స్తుత్యాది స్తోత్రైర్వచోభిః అగ్నిష్టోమాశ్వమేధ ప్రముఖ మఖఫలం సమ్యగాలోచ్యసాంగం
కలియుగంలో యజ్ఞాలు చేయలేని వారు, స్వర్గాన్ని కోరేవారు, అగ్నిష్టోమం, అశ్వమేధాది యజ్ఞఫలాలను స్తోత్రాలు, ప్రార్థనలతో సంపూర్ణంగా పొందుతారు.
మయా ప్రమాదాతురతాది దోషతః సంధ్యా విధిర్నో సముపాసితోఽభూత్। । చేదత్ర సంధ్యాం చరతే ప్రసాదతః సంధ్యాస్తు పూర్ణా ఽఖిలజన్మనోఽపి మే
నా నిర్లక్ష్యం, తొందర, తప్పుల వల్ల సంధ్యావందనం సరిగా చేయలేకపోయాను. కానీ ఇక్కడ ఎవరు భక్తితో సంధ్యావందనం చేస్తారో, వారికి అన్ని జన్మలకు సంధ్యా ఫలం పూర్తిగా లభిస్తుంది, నాకు కూడా.
అన్యత్రాపి ప్రగర్జన్మహిమని తపసి ప్రేమభిర్విప్రకృష్టైర్ధ్యాతః శ్రీమత్పాంశుం త్రివేణీపరివృఢమ్ అతులం తీర్థరాజం ప్రయాగం గోలంకారప్రకాశం స్వయమమరవరం చేతనం తం నమామి
ఇతర చోట్ల గొప్ప తపస్సు, ధ్యానం చేసినా, ప్రేమతో దూరంగా ఉన్నవారైనా, త్రివేణి పవిత్ర ధూళికి, అపూర్వమైన తీర్థరాజు ప్రయాగ మహిమకు, వృత్తాకార ప్రకాశంతో వెలిగే, స్వయంగా వెలిసిన అమరులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహిమకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
అస్మాభిః సుతపోన్వతప్త కిమహో ఏజ్యంత కింవాధ్వరాః। పాత్రే దానమదాయి కిం బహువిధం కిం వా సురాశ్చార్చితాః । కిం సత్తీర్థమసేవి కిం ద్విజకులం పూజాదిభిః సత్కృతం యేన ప్రాపి సదా। శివస్య శివదా సా రాజధానీ స్వయమ్
మేము ఏమి తపస్సు చేశాం? ఏమి యజ్ఞాలు చేశాం? యోగ్యులైన వారికి ఏమి దానం చేశాం? ఎన్నో దేవతలను ఏమి పూజించాం? ఏ తీర్థాలను సేవించాం? ఏ బ్రాహ్మణ కుటుంబాలను పూజించాం? ఇవన్నీ ద్వారా శివుని శుభదాయకమైన రాజధానిని ఎప్పుడూ పొందగలిగామా?
భాగ్యైర్మేఽధిగతా హ్యనేకజనుషాం సర్వాఘవిధ్వంసినీ। సర్వాశ్చర్యమయీ శివపురీ సంసారసింధోస్తరీ । లబ్ధం సజ్జనుషః ఫలం కులమలం చక్రే పవిత్రీకృతః। స్వాత్మా చాప్యఖిలం కృతం కిమపరం సర్వోపరిష్టాత్స్థితమ్
అనేక జన్మల పాపాలను నశింపజేసే ఆ శివుని అద్భుత నగరాన్ని అదృష్టంతో పొందాను. అది సంసార సముద్రాన్ని దాటించే పడవ. మంచివారికి దొరికే ఫలం, కుటుంబానికి పవిత్రత, ఆత్మకు సంపూర్ణత — ఇంకా ఏమి మిగిలింది? ఇది అన్నింటికన్నా పైగా ఉంది.
జీవన్నరః పశ్యతి భద్ర లక్షమేవం వదంతీతి మృషా న యస్మాత్ । తస్మాన్మయా వై వపుషే దృశే న ప్రాప్తాపి కాశీ క్షణభంగురేణ
జీవించి ఉన్నవాడు లక్ష శుభదృష్టాంతాలు చూస్తాడు; ఇది అబద్ధం కాదు. అందుకే నా శరీరానికి, చూపుకు, క్షణంలో పోయే కాశీ కూడా లభించలేదు.
కాశ్యాం విధాతుమమరైరపి దివ్యభూమౌ సత్తీర్థ లింగగణనార్చనతా న శక్యా । యానీహ గుప్త వివృతాని పురాతనాని సిద్ధాని యోజితకరః ప్రణమామి తేభ్యః
కాశీలో దేవతలకైనా లింగాల సంఖ్యను లెక్కించటం సాధ్యపడదు. ఇక్కడ ఉన్న ఆ పురాతన, రహస్యంగా, బహిరంగంగా వెలసిన, సిద్ధమైన లింగాలకు నేను చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తున్నాను.
కిం భీత్యా దురితవ్రజాత్కిము ముదా పుణ్యైరగణ్యైః కృతైః। కిం విద్యాభ్యసనాన్మదేన జడతాదోషాద్విషాదేన కిమ్ । కిం గర్వేణ ధనోదయాదధనతాతాపేన కిం భోజనాః । స్నాత్వా శ్రీమణికర్ణికాపయసి చేద్విశ్వేశ్వరో దృశ్యతే
పాపాల మార్గం వల్ల భయం ఏమిటి? పుణ్యాల వల్ల ఆనందం ఏమిటి? విద్యాభ్యాసం వల్ల గర్వం, మూర్ఖత్వం వల్ల దుఃఖం ఏమిటి? ధనంతో అహంకారం, దారిద్ర్యంతో బాధ, భోజనం — ఇవన్నీ ఎందుకు? శ్రీ మణికర్ణిక జలంలో స్నానం చేసి, విశ్వేశ్వరుడిని దర్శిస్తే చాలు.
అల్పస్ఫీతి నిరామయాపి తనుతా ప్రవ్యక్తశక్యాత్మతా ప్రోత్సాహాఢ్య బలేన కేవలమనోరాగద్వితీయేన యత్ । అప్రాప్యాపి మనోరథైరవిషయాస్వప్నప్రవృత్తేరపి ప్రాప్తా సా। పి గదాధరస్య నగరీ సద్యోపవర్గప్రదా
సంపద తక్కువైనా, ఆరోగ్యం లేకపోయినా, శరీరం బలహీనమైనా, స్పష్టమైన సామర్థ్యంతో, ప్రేరణతో, స్వచ్ఛమైన ప్రేమతో మాత్రమే, కోరికలతో లేదా కలలతో అందనిది అయినా, ఆమెను పొందగలుగుతారు. గదాధరుని నగరం వెంటనే మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
మన్యేనాత్మకృతిర్నపూర్వపురుషప్రాప్తేర్బలం చాత్ర యన్నాపీదం స్వజన। ప్రమాణమచలం కింస్వాపతాపాదికమ్। యాదుష్ప్రాప గయాప్రయాగయమునా కాశీసుపర్వాగమాత్ప్రాప్తిస్తత్ర। మహాఫలో విజయతే శ్రీశారదానుగ్రహః
తన స్వరూపం, గత జన్మల బలం, బంధువులు, స్థిరమైన ప్రమాణం, నిద్ర లేదా బాధ — ఇవేవీ సరిపోవు. గయ, ప్రయాగ, యమునా, కాశీ వంటి మహా సంగమాన్ని పొందటం చాలా కష్టం. శ్రీ శారదా అనుగ్రహంతో మాత్రమే గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది.
యః శ్రాద్ధసమయే దూరాత్స్మృతోఽపి పితృముక్తిదః । తం గయాయాం స్థితం సాక్షాన్నమామి శ్రీగదాధరమ్
శ్రాద్ధ సమయంలో దూరం నుంచైనా స్మరించినా పితృదేవతలకు మోక్షాన్ని ఇచ్చేవాడైన గయలో ఉన్న శ్రీ గదాధరునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
పంథానం సమతీత్య దుస్తరమిమం దూరాదవీయస్తరం క్షుద్ర వ్యాఘ్రతరక్షుకంటకఫణిప్రత్యార్థిభిః సంకులమ్ । ఆగత్య ప్రథమవ్యయం కృపణవాగ్యాచేజ్జనః । కర్పరీశ్రీమద్వారిగదాధర ప్రతిదినం త్వాం ద్రష్టుముత్కంఠతే
ఈ కష్టమైన మార్గాన్ని, దూరాన్ని, ఇంకా దూరమైనదాన్ని, చిన్నపాటి పులులు, దొంగలు, ముల్లు, పాములతో నిండిన మార్గాన్ని దాటి, మొదటి ఖర్చుతోనే, వినయంగా మాటలతో వేడుకుంటాడు. ఓ కర్పరి, నీటి తీరాన వెలిగే గదాధరా, ప్రతి రోజు నిన్ను దర్శించాలనే తపన నాకు ఉంది.
సర్వాత్మన్నిజదర్శనేన చ గయాశ్రాద్ధేన వై దేవతాః ప్రీణన్విశ్వమనీహవత్కథమిహౌదాసీన్యమాలంబసే । కిం తే సర్వదనిర్దయత్వమధునా కిం వా ప్రభుత్వం కలేః కిం వా సత్వనిరీక్షణం నృషు చిరం కిం వాస్య సేవారుచిః
గదాధర మయా శ్రాద్ధం సంచీర్ణం త్వత్ప్రసాదతః । అనుజానీహి మాం దేవ గమనాయ గృహం ప్రతి
గదాధరా! మీ కృప వల్ల నేను శ్రాద్ధాన్ని పూర్తిచేశాను. ప్రభూ! నాకు ఇంటికి తిరిగి వెళ్లడానికి అనుమతి ఇవ్వండి.
చతుర్ణాం దేవతానాం చ స్తోత్రం స్వర్గార్థదాయకమ్ । శ్రాద్ధకాలే పఠేన్నిత్యం స్నానకాలే తు యః పఠేత్
నలుగురు దేవతలకు సంబంధించిన ఈ స్తోత్రాన్ని, స్వర్గఫలాన్ని ఇస్తుందని, శ్రాద్ధ సమయంలో ప్రతిరోజూ చదవాలి. స్నానం చేసే సమయంలో కూడా ఎవరు చదువుతారో—
సర్వతీర్థసమం స్నానం శ్రవణాత్పఠనాజ్జపాత్ । ప్రయాగస్య చ గంగాయా యమునాయాః స్తుతేర్ద్విజ । శ్రవణేన వినశ్యంతి దోషాశ్చైవ తు కర్మజాః
వారు వినడం, చదవడం, జపం చేయడం ద్వారా స్నానం అన్ని పవిత్ర తీర్థాల్లో స్నానం చేసినంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ద్విజుడా! ప్రయాగ, గంగా, యమునా స్తోత్రాన్ని వినడం వల్ల, కర్మఫలంగా వచ్చిన దోషాలు నశించిపోతాయి.
మహాదేవఉవాచ- శృణు నారద వక్ష్యామి మాహాత్మ్యం తులసీభవమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా ముచ్యతే పాపాదాజన్మమరణాంతికాత్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— నారదా! తులసి జనన మహిమను నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను. దీన్ని విని పాపాలనుండి, జన్మ మరణాల చక్రం నుండీ విముక్తి కలుగుతుంది.
పత్రం పుష్పం ఫలం మూలం శాఖా త్వక్స్కంధసంజ్ఞితమ్ । తులసీ సంభవం సర్వం పావనం మృత్తికాదికమ్
తులసి మొక్కలోని ఆకులు, పువ్వులు, పండ్లు, వేర్లు, కొమ్మలు, తొక్క, కాండ—all భాగాలు, అలాగే తులసి మట్టికూడా పవిత్రతను ఇస్తాయి.
శరీరం దహ్యతే యేషాం తులసీకాష్ఠవహ్నినా । దత్వా చ తులసీకాష్ఠం సర్వాంగేషు మృతస్య వై
ఎవరెవరి శరీరాలు తులసి చెక్కతో చేసిన అగ్నిలో కాలిపోతాయో, మరణించిన తర్వాత వారి శరీరంపై తులసి చెక్కను ఉంచితే—
పశ్చాద్యః కురుతే దాహం సోఽపి పాపాత్ప్రముచ్యతే । మరణే యస్య సంప్రాప్తం కీర్తనం స్మరణం హరేః
తర్వాత ఆ దహనాన్ని చేసే వారికి కూడా పాపాలు తొలగిపోతాయి. మరణ సమయంలో ఎవరికైనా హరిదాసుని స్మరణ లేదా కీర్తన లభిస్తే—
తులసీదారుణా దాహో న తస్య పునరావృతిః । యద్యేకం తులసీకాష్ఠం మధ్యే కాష్ఠశతస్య హి
తులసి చెక్కతో దహనం చేసిన వారికి మళ్లీ జననం ఉండదు. వంద చెక్క ముక్కల్లో ఒక్క తులసి చెక్క ముక్క ఉన్నా సరిపోతుంది.
దాహకాలే భవేన్ముక్తిః కోటిపాపాయుతస్య చ । గంగాంభసాభిషేకేణ యాంతి పుణ్యాని పుణ్యతామ్
దహన సమయంలో, కోట్లాది పాపాలు ఉన్నవారికైనా విముక్తి లభిస్తుంది. గంగా జలంతో స్నానం చేస్తే, పుణ్యాలు మరింత పవిత్రంగా మారతాయి.
తులసీకాష్ఠమిశ్రాణి యాంతి దారూణి పుణ్యతామ్ । తులసీకాష్ఠసంమిశ్రా యావత్ప్రజ్వలతే చితా
తులసి చెక్క కలిపిన మిగతా చెక్కలు కూడా పవిత్రతను పొందుతాయి. తులసి చెక్కతో కలిపి చిత ఆరినంతవరకూ—
దహ్యంతి తస్య పాపాని కల్పకోటికృతాని వై । దహ్యమానం నరం దృష్ట్వా తులసీకాష్ఠవహ్నినా
ఆ వ్యక్తి చేసిన కోట్లాది పాపాలు తులసి చెక్క అగ్నిలో కాలిపోతాయి. తులసి చెక్కతో కాలుతున్నవారిని చూసినప్పుడు—
నయంతి తం విష్ణుదూతా న చ వై యమకింకరాః । జన్మకోటిసహస్రైస్తు ముక్తో యాతి జనార్దనమ్
విష్ణు దూతలు ఆ వ్యక్తిని తీసుకెళ్తారు, యమదూతలు కాదు. కోటి జన్మలకు విముక్తి పొంది, జనార్దనుని చేరుతాడు.
దహ్యంతే యే నరా లోకే తులసీకాష్ఠవహ్నినా । తాన్విమానస్థితాన్దేవాః క్షిపంతి కుసుమాంజలిమ్
ఈ లోకంలో తులసి చెక్కతో కాలిపోతున్నవారిపై, దేవతలు తమ విమానాల్లో కూర్చొని పుష్పాలను వర్షిస్తారు.
నృత్యంత్యప్సరసః సర్వా గీతం గాయంతి గాయకాః । జాయంతే వీక్ష్య తం విష్ణుః సంతుష్టః శంభునా సహ
అన్ని అప్సరసలు నృత్యం చేస్తారు, గాయకులు పాటలు పాడుతారు. ఆ వ్యక్తిని చూసి, విష్ణువు శంభుతో కలిసి సంతోషిస్తాడు.
గృహీత్వా తం కరే శౌరిర్గృహం నీత్వాస్య చాంగతః । మార్జయేత్సర్వపాపాని పశ్యతాం త్రిదివౌకసామ్
శౌరి తన చేతితో ఆ వ్యక్తిని పట్టుకుని ఇంటికి తీసుకెళ్తాడు. స్వర్గవాసులందరి ముందే అతని పాపాలను తొలగిస్తాడు.
మహోత్సవం కారయిత్వా జయశబ్దపురఃసరమ్ । జ్వలతే యత్ర చాజ్యేన తులసీకాష్ఠపావకః
తులసి చెక్క అగ్నిలో నెయ్యి పోసి ఎక్కడైనా చిత వెలిగితే, అక్కడ జయధ్వని మధ్య గొప్ప ఉత్సవం జరుగుతుంది.
అగ్న్యగారే శ్మశానే వా దహ్యతే పాతకం నృణామ్ । హోమం కుర్వంతి యే విప్రాస్తులసీకాష్ఠవహ్నినా । సిక్తే సిక్తే తిలే వాపి అగ్నిష్టోమఫలం లభేత్
అగ్నిగృహంలో అయినా, శ్మశానంలో అయినా, తులసి చెక్క అగ్నిలో మనుషుల పాపాలు కాలిపోతాయి. తులసి చెక్కతో హోమం చేసే బ్రాహ్మణులు లేదా నువ్వులు చల్లి చేసే వారు అగ్నిష్టోమ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
ప్రభువా! మీరు అన్ని లోకాల్లో వ్యాపించి ఉన్న పరమాత్మ అయినా, గయలో శ్రాద్ధం చేసి దేవతలను సంతుష్టిపరిచినా, ఈ లోకానికి సంబంధించిన విషయాల్లో ఎందుకు నిర్లిప్తంగా, ఉదాసీనంగా ఉన్నారు? ఇది మీకు పూర్తిగా దయలేని స్వభావమా? లేక కలియుగ ప్రభావమా? లేక మనుషుల్లో సత్కార్యాల పర్యవేక్షణా? లేక మీకు సేవ చేయాలనే ఆసక్తి చాలా కాలంగా ఉందా?