యద్వేదవాదాభిరతా విదేహం సబ్రహ్మవిజ్ఞానమభేదమేకమ్ । పశ్యంత్యనేకం భవతః స్వరూపం తం బ్రహ్మపారం ప్రణతోఽస్మి నిత్యమ్
వేదవాక్యాలలో నిబద్ధమైన, బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగిన వారు, నీ అనేక స్వరూపాలను ఒకటిగా, అభేదంగా చూస్తారు. ఆ పరబ్రహ్మునికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.
యతః ప్రధానం పురుషః పురాణో బిభర్తి తేజః ప్రణమంతి దేవాః । నమామి తం జ్యోతిషి సన్నివిష్టం కాలం బృహంతం భవతః స్వరూపమ్
ప్రకృతి, పురాణపురుషుడు నీవు నుండే ఉద్భవించావు. నీ తేజస్సుకు దేవతలు నమస్కరిస్తారు. ఆ వెలుగులో స్థితమైన, కాలమంత విస్తరించిన నీ స్వరూపానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
వ్రజామి నిత్యం శరణం గుహేశం స్థాణుం ప్రపద్యే గిరిశం పురాణమ్ । శివం ప్రపద్యే హరిమిందుమౌలిం పినాకినం త్వాం శరణం వ్రజామి
నేను ఎప్పుడూ గుహేశ్వరుని, స్థాణువును, పర్వతాధిపతిని శరణు వెళ్తున్నాను. శివుడిని, హరిని, చంద్రచూడుడిని, పినాకధారిని శరణు వెళ్తున్నాను.
స్తుత్వైవం శంకుకర్ణోఽపి భగవంతం కపర్దినమ్ । పపాత దండవద్భూమౌ ప్రోచ్చరన్ప్రణవం పరమ్
ఇలా శంకుకర్ణుడు భగవంతుడైన జటాధారిని స్తుతించి, భూమిపై దండంగా పడి, పరమ ప్రణవాన్ని ఉచ్చరిస్తూ నమస్కరించాడు.
తత్క్షణాత్పరమం లింగం ప్రాదుర్భూతం శివాత్మకమ్ । జ్ఞానమానందమత్యంతం కోటిజ్వాలాగ్నిసన్నిభమ్
ఆ క్షణంలోనే పరమ శివస్వరూపమైన లింగం ప్రత్యక్షమైంది. అది జ్ఞానంతో, ఆనందంతో, అంతులేని మహిమతో, కోట్ల అగ్ని జ్వాలల వలె ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది.
శంకుకర్ణోఽథ ముక్తాత్మా తదాత్మా సర్వగోఽమలః । నిలిల్యే విమలే లింగే తదద్భుతమివాభవత్
ఆ సమయంలో శంకుకర్ణుడు ముక్తుడై, నిర్మలమైన తన ఆత్మను అన్ని వైపులా వ్యాపింపజేసి, ఆ పవిత్ర లింగంలో లీనమయ్యాడు. అది ఒక అద్భుత దృశ్యంగా కనిపించింది.
ఏతద్రహస్యమాఖ్యాతం మాహాత్మ్యం తే కపర్ద్దినః । న కశ్చిద్వేత్తి తమసా విద్వానప్యత్ర ముహ్యతి
ఈ రహస్యాన్ని, ఈ కపర్ది మహిమను నీకు చెప్పాను. దీన్ని ఎవ్వరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు; చీకటిలో మునిగిపోయి, పండితులైనవారికీ ఇక్కడ సందేహం కలుగుతుంది.
య ఇమాం శృణుయాన్నిత్యం కథాం పాపప్రణాశినీమ్ । త్యక్తపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రసామీప్యమాప్నుయాత్
ఈ పాపాలను తొలగించే కథను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ శ్రద్ధగా వినితే, వారు పాపాలను విడిచి, పవిత్ర హృదయంతో రుద్రుని సన్నిధిని పొందుతారు.
పఠేచ్చ సతతం శుద్ధో బ్రహ్మపారం మహాస్తవమ్ । ప్రాతర్మధ్యాహ్నసమయే స యోగం ప్రాప్నుయాత్పరమ్
ఎవరైనా ఎల్లప్పుడూ పవిత్రంగా ఉండి, ఈ మహా స్తోత్రాన్ని ఉదయం, మధ్యాహ్నం, మద్యకాలంలో పఠిస్తే, వారు పరమ యోగాన్ని పొందుతారు.
నారద ఉవాచ- వారాణస్యాం మహారాజ మధ్యమేశం పరాత్పరమ్ । తస్మిన్స్థానే మహాదేవో దేవ్యా సహ మహేశ్వరః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ మహారాజా! వారాణసిలో పరమమైన మధ్యమేశ్వరుడు ఉన్నాడు. ఆ స్థలంలో మహాదేవుడు దేవితో కలిసి నివసిస్తున్నాడు.
రమతే భగవాన్నిత్యం రుద్రైశ్చ పరివారితః । తత్ర పూర్వం హృషీకేశో విశ్వాత్మా దేవకీసుతః
ఆ పరమేశ్వరుడు ఎల్లప్పుడూ రుద్రులతో చుట్టుముట్టబడి ఆనందంగా ఉంటాడు. అక్కడే ఒకప్పుడు హృషీకేశుడు, జగత్తుకు ఆత్మ అయిన దేవకీసుతుడు—
ఉవాస వత్సరం కృష్ణః సదా పాశుపతైర్యుతః । భస్మోద్ధూలితసర్వాంగో రుద్రాధ్యయనతత్పరః
కృష్ణుడు ఎప్పుడూ పశుపతిపరాయణులతో కలిసి, తన శరీరమంతా బస్మంతో పూతపడి, రుద్రుని శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేస్తూ, అక్కడ ఏడాది పాటు నివసించాడు.
ఆరాధయన్హరిః శంభుం కృత్వా పాశుపతంవ్రతమ్ । తస్య తే బహవః శిష్యాః బ్రహ్మచర్యపరాయణాః
హరి పశుపతివ్రతాన్ని ఆచరించి, శంభుని ఆరాధించాడు. అతనికి బ్రహ్మచర్యంలో నిష్టతో ఉన్న అనేక మంది శిష్యులు ఉన్నారు.
లబ్ధ్వా తద్వదనాజ్జ్ఞానం దృష్టవంతో మహేశ్వరమ్ । తస్య దేవో మహాదేవః ప్రత్యక్షం నీలలోహితః
ఆ శిష్యులు కృష్ణుని వచనాల ద్వారా జ్ఞానం పొంది, మహేశ్వరుడిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించారు. ఆ సమయంలో మహాదేవుడు నీలలోహిత రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దదౌ కృష్ణస్య భగవాన్వరదో వరముత్తమమ్ । యేఽర్చయంతి చ గోవిందం మద్భక్తా విధిపూర్వకమ్
భగవంతుడు కృష్ణునికి ఉత్తమమైన వరాన్ని అనుగ్రహించాడు — 'నా భక్తులు, నియమానుసారం గోవిందుని ఆరాధించేవారు—'
తేషాం తదైశ్వరం జ్ఞానముత్పత్స్యతి జగన్మయమ్ । నమస్యోఽర్చయితవ్యశ్చ ధ్యాతవ్యో మత్పరైర్జనైః
'వారికి జగత్తంతటినీ వ్యాపించే దైవిక జ్ఞానం కలుగుతుంది. నా భక్తులు నన్ను పూజించాలి, గౌరవించాలి, ధ్యానించాలి.'
భవిష్యంతి న సందేహో మత్ప్రసాదాద్ద్విజాతయః । యేఽత్ర ద్రక్ష్యంతి దేవేశం స్నాత్వా దేవం పినాకినమ్
'నా కృప వల్ల, ఇక్కడ దేవేశ్వరుని స్నానం చేసి దర్శించే ద్విజులు ఎటువంటి సందేహం లేకుండా—'
బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం తేషామాశు వినశ్యతి । ప్రాణాంస్త్యక్ష్యంతి యే ర్మత్యాః పాపకర్మరతా అపి
'బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు కూడా త్వరగా నశిస్తాయి. పాపకార్యాలలో మునిగిపోయినవారు కూడా ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచినా—'
తే యాంతి తత్పరం స్థానం నాత్ర కార్యా విచారణా । ధన్యాస్తు ఖలు తే విజ్ఞా మందాకిన్యాం కృతోదకాః
'వారు ఆ పరమ స్థితిని పొందుతారు—ఇక్కడ మరింత విచారణ అవసరం లేదు. మందాకినిలో జలార్పణం చేసే వారు నిజంగా ధన్యులు, జ్ఞానులు.'
అర్చయిత్వా మహాదేవం మధ్యమేశ్వరమీశ్వరమ్ । జ్ఞానం దానం తపః శ్రాద్ధం పిండనిర్వపణం త్విహ
మధ్యమేశ్వరుడైన మహాదేవుని పూజించి, ఇక్కడ జ్ఞానం, దానం, తపస్సు, శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం చేయడం—
ఏకైకశః కృతం కర్మ పునాత్యాసప్తమం కులమ్ । సన్నిహత్యాముపస్పృశ్య రాహుగ్రస్తే దివాకరే
ఇక్కడ ఒక్కొక్క కర్మ చేసినా, అది ఏడు తరాల వరకు పవిత్రతను ఇస్తుంది. ముఖ్యంగా రాహువు సూర్యుడిని గ్రహించిన సమయంలో ఇక్కడ జలాన్ని తాకితే మరింత ఫలం కలుగుతుంది.
యత్ఫలం లభతే మర్త్త్యస్తస్మాద్దశగుణం త్విహ । ఏవముక్తం మహారాజ మాహాత్మ్యం మధ్యమేశ్వరే । యః శృణోతి పరం భక్త్యా స యాతి పరమం పదమ్
ఇక్కడ మానవుడు పొందే ఫలం, ఇతర ప్రదేశాల్లో దాని పది రెట్లు ఎక్కువ. మహారాజా! మధ్యమేశ్వరుని మహిమను ఇలా వివరించాను. ఎవరు పరమ భక్తితో వినితే, వారు పరమ పదాన్ని పొందుతారు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే స్వర్గఖండే వారాణసీమాహాత్మ్యే షట్త్రింశోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మమహాపురాణంలో స్వర్గఖండంలో వారణాసి మహాత్మ్యానికి సంబంధించిన ముప్పత్తారు అధ్యాయం ముగిసింది.
నారద ఉవాచ-। అన్యాని చ మహారాజ తీర్థాని పావనాని తు । వారాణస్యాం స్థితానీహ సంశృణుష్వ యుధిష్ఠిర
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — మహారాజా యుధిష్ఠిరా! వారణాసిలో ఉన్న ఇతర పవిత్రమైన తీర్థస్థలాల గురించి కూడా నేను చెబుతాను, విను.
ప్రయాగాదధికం తీర్థం ప్రయాగం పరమం శుభమ్ । విశ్వరూపం తథా తీర్థం తాలతీర్థమనుత్తమమ్
ప్రయాగానికి మించిన పవిత్రమైన తీర్థం ఇక్కడ ఉంది. పరమ పవిత్రమైన ప్రయాగం, విశ్వరూప తీర్థం, తాళ తీర్థం వంటి అపూర్వమైన తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి.
ఆకాశాఖ్యం మహాతీర్థం తీర్థం చైవార్షభం పరమ్ । సునీలం చ మహాతీర్థం గౌరీతీర్థమనుత్తమమ్
ఇక్కడ ఆకాశం పేరుతో గొప్ప తీర్థం, అర్షభం అనే శ్రేష్ఠమైన తీర్థం, సునీలం అనే మహాతీర్థం, గౌరీ తీర్థం వంటి అపూర్వమైన తీర్థాలు ఉన్నాయి.
ప్రాజాపత్యం తథా తీర్థం స్వర్గద్వారం తథైవ చ । జంబుకేశ్వరమిత్యుక్తం ధర్మాఖ్యం తీర్థముత్తమమ్
ప్రజాపత్యం అనే తీర్థం, స్వర్గద్వారం అనే తీర్థం, జంబుకేశ్వరంగా పిలవబడే ప్రసిద్ధమైన తీర్థం, ధర్మం పేరుతో ఉన్న ఉత్తమమైన తీర్థం కూడా ఉన్నాయి.
గయాతీర్థం పరం తీర్థం తీర్థం చైవ మహానదీ । నారాయణపరం తీర్థం వాయుతీర్థమనుత్తమమ్
గయా తీర్థం అనే పరమ పవిత్రమైన తీర్థం, మహానదీ తీర్థం, నారాయణ తీర్థం, వాయు తీర్థం వంటి అపూర్వమైన తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి.
జ్ఞానతీర్థం పరం గుహ్యం వారాహం తీర్థముత్తమమ్ । యమతీర్థం యథాపుణ్యం తీర్థం సంమూర్తికం శుభమ్
జ్ఞాన తీర్థం అనే గొప్ప రహస్యమైన తీర్థం, వరాహ తీర్థం అనే ఉత్తమమైన తీర్థం, యమ తీర్థం అనే పుణ్యమైన తీర్థం, సన్నిధి అనే శుభమైన తీర్థం ఉన్నాయి.
అగ్నితీర్థం మహారాజ కలశేశ్వరముత్తమమ్ । నాగతీర్థం సోమతీర్థం సూర్యతీర్థం తథైవ చ
మహారాజా! ఇక్కడ అగ్ని తీర్థం, కలశేశ్వరంగా ప్రసిద్ధమైన తీర్థం, నాగ తీర్థం, సోమ తీర్థం, సూర్య తీర్థం వంటి పవిత్రమైన తీర్థాలు ఉన్నాయి.