స్తువంతి సిద్ధాది విదేవసంఘా నృత్యంతి దివ్యాప్సరసోఽభిరామాః । ముంచంతి వృష్టిం కుసుమాంబుమిశ్రాం గంధర్వవిద్యాధరకిన్నరాద్యాః
సిద్ధులు, ఇతర దేవతలు ఆయనను స్తుతిస్తున్నారు. అందమైన అప్సరసలు నృత్యం చేస్తున్నారు. గంధర్వులు, విద్యాధరులు, కిన్నరులు మొదలైన వారు పుష్పాలతో నీరు కలిపి వర్షంలా చల్లుతున్నారు.
సంస్తూయమానోఽథ మునీంద్రసంఘైరవాప్య బోధం భగవత్ప్రసాదాత్ । సమావిశన్మండలమేతదగ్ర్యం త్రయీమయం యత్ర విభాతి రుద్రః
మహామునుల సమూహాలు ఆయనను స్తుతించగా, భగవంతుని కృపతో జ్ఞానం పొందిన వాడు, మూడు వేదములతో కూడిన ఈ పరమ మండలంలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ రుద్రుడు ప్రకాశిస్తున్నాడు.
దృష్ట్వా విముక్తం స పిశాచభూతం మునిః ప్రహృష్టో మనసా మహేశమ్ । విచింత్య రుద్రం కవిమేకమగ్నిం ప్రణమ్య తుష్టావ కపర్దినం తమ్
ఆ పిశాచుడు విముక్తి పొందిన దృశ్యాన్ని చూసి, ఆ ముని హర్షంతో, మనసులో మహేశ్వరుని, ఏకైక కవి, అగ్ని స్వరూపుడైన రుద్రుని ధ్యానించి, జటాధారుడిని నమస్కరించి స్తుతించాడు.
శంకుకర్ణ ఉవాచ-। కపర్దినం త్వాం పరతః పరస్తాద్గోప్తారమేకం పురుషం పురాణమ్ । వ్రజామి యోగేశ్వరమీప్సితారమాదిత్యమగ్నిం కపిలాధిరూఢమ్
శంకుకర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: జటాధారుడా! నిన్ను నేను శరణు వెళ్తున్నాను. నీవు పరమాత్మ, పరిపాలకుడు, ఆదికాలపు పురుషుడు, యోగేశ్వరుడు, కోరినవాడు, సూర్యుడు, అగ్ని, కపిల వాహనుడవు.
త్వాం బ్రహ్మసారం హృది సంనివిష్టం హిరణ్మయం యోగినమాదిమం తమ్ । వ్రజామి రుద్రం శరణం దివిష్ఠం మహామునిం బ్రహ్మమయం పవిత్రమ్
నీవు బ్రహ్మసారము, హృదయంలో స్థితుడవు, స్వర్ణమయుడవు, ఆదియోగి. రుద్రా! దివ్యమైన శరణ్యుడవు, మహామునివి, బ్రహ్మస్వరూపుడవు, పవిత్రుడవు. నిన్ను నేను శరణు వెళ్తున్నాను.
సహస్రపాదాక్షిశిరోభియుక్తం సహస్రరూపం తమసః పరస్తాత్ । తం బ్రహ్మపారం ప్రణమామి శంభుం హిరణ్యగర్భాధిపతిం త్రినేత్రమ్
వెయ్యి కాళ్లు, కళ్ళు, తలలు కలిగి, వెయ్యి రూపాలుతో, అంధకారానికి అతీతుడైన, పరబ్రహ్మ, హిరణ్యగర్భుని అధిపతి, త్రినేత్రుడైన శంభువుకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యత్ర ప్రసూతిర్జగతో వినాశో యేనావృతం సర్వమిదం శివేన । తం బ్రహ్మపారం భగవంతమీశం ప్రణమ్య నిత్యం శరణం ప్రపద్యే
ఈ జగత్తు సృష్టి, లయము ఎక్కడ జరుగుతాయో, ఏ శివుడి వల్ల ఈ సమస్తం వ్యాపించిందో, ఆ భగవంతుడైన పరబ్రహ్మునికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తూ, శరణు వెళ్తున్నాను.
అలింగమాలోకవిహీనరూపం స్వయంప్రభుం చిత్పతిమేకరూపమ్ । తం బ్రహ్మపారం పరమేశ్వరం త్వాం నమస్కరిష్యే న యతోఽన్యదస్తి
ఏ రూపమూ లేని, కనబడే రూపాలకు అతీతుడైన, స్వయంభువైన, చైతన్యానికి ఏకైక అధిపతివైన, పరమేశ్వరుడవైన నిన్ను నేను నమస్కరిస్తున్నాను. నీవు తప్ప మరొకటి లేదు.
యం యోగినస్త్యక్తసబీజయోగా లబ్ధ్వా సమాధిం పరమాత్మభూతాః । పశ్యంతి దేవం ప్రణతోఽస్మి నిత్యం తం బ్రహ్మపారం పరమస్వరూపమ్
బీజయోగాన్ని వదిలి, సమాధిని పొంది, పరమాత్మతో ఏకమైపోయిన యోగులు, ఆ దేవుడిని దర్శిస్తారు. ఆ పరబ్రహ్మ పరమస్వరూపుడైన నిన్ను నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.
న యత్ర నామాదివిశేష కౢప్తిర్న సందృశే తిష్ఠతి యత్స్వరూపమ్ । తం బ్రహ్మపారం ప్రణతోఽస్మి నిత్యం స్వయంభువం త్వాం శరణం ప్రపద్యే
పేరు, రూపం అనే భేదాలు లేని చోట, స్వరూపం కనబడని స్థితిలో ఉన్న పరబ్రహ్మవైన నిన్ను నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తూ, స్వయంభువా! నిన్ను శరణు వెళ్తున్నాను.
యద్వేదవాదాభిరతా విదేహం సబ్రహ్మవిజ్ఞానమభేదమేకమ్ । పశ్యంత్యనేకం భవతః స్వరూపం తం బ్రహ్మపారం ప్రణతోఽస్మి నిత్యమ్
వేదవాక్యాలలో నిబద్ధమైన, బ్రహ్మజ్ఞానం కలిగిన వారు, నీ అనేక స్వరూపాలను ఒకటిగా, అభేదంగా చూస్తారు. ఆ పరబ్రహ్మునికి నేను ఎప్పుడూ నమస్కరిస్తున్నాను.
యతః ప్రధానం పురుషః పురాణో బిభర్తి తేజః ప్రణమంతి దేవాః । నమామి తం జ్యోతిషి సన్నివిష్టం కాలం బృహంతం భవతః స్వరూపమ్
ప్రకృతి, పురాణపురుషుడు నీవు నుండే ఉద్భవించావు. నీ తేజస్సుకు దేవతలు నమస్కరిస్తారు. ఆ వెలుగులో స్థితమైన, కాలమంత విస్తరించిన నీ స్వరూపానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
వ్రజామి నిత్యం శరణం గుహేశం స్థాణుం ప్రపద్యే గిరిశం పురాణమ్ । శివం ప్రపద్యే హరిమిందుమౌలిం పినాకినం త్వాం శరణం వ్రజామి
నేను ఎప్పుడూ గుహేశ్వరుని, స్థాణువును, పర్వతాధిపతిని శరణు వెళ్తున్నాను. శివుడిని, హరిని, చంద్రచూడుడిని, పినాకధారిని శరణు వెళ్తున్నాను.
స్తుత్వైవం శంకుకర్ణోఽపి భగవంతం కపర్దినమ్ । పపాత దండవద్భూమౌ ప్రోచ్చరన్ప్రణవం పరమ్
ఇలా శంకుకర్ణుడు భగవంతుడైన జటాధారిని స్తుతించి, భూమిపై దండంగా పడి, పరమ ప్రణవాన్ని ఉచ్చరిస్తూ నమస్కరించాడు.
తత్క్షణాత్పరమం లింగం ప్రాదుర్భూతం శివాత్మకమ్ । జ్ఞానమానందమత్యంతం కోటిజ్వాలాగ్నిసన్నిభమ్
ఆ క్షణంలోనే పరమ శివస్వరూపమైన లింగం ప్రత్యక్షమైంది. అది జ్ఞానంతో, ఆనందంతో, అంతులేని మహిమతో, కోట్ల అగ్ని జ్వాలల వలె ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది.
శంకుకర్ణోఽథ ముక్తాత్మా తదాత్మా సర్వగోఽమలః । నిలిల్యే విమలే లింగే తదద్భుతమివాభవత్
ఆ సమయంలో శంకుకర్ణుడు ముక్తుడై, నిర్మలమైన తన ఆత్మను అన్ని వైపులా వ్యాపింపజేసి, ఆ పవిత్ర లింగంలో లీనమయ్యాడు. అది ఒక అద్భుత దృశ్యంగా కనిపించింది.
ఏతద్రహస్యమాఖ్యాతం మాహాత్మ్యం తే కపర్ద్దినః । న కశ్చిద్వేత్తి తమసా విద్వానప్యత్ర ముహ్యతి
ఈ రహస్యాన్ని, ఈ కపర్ది మహిమను నీకు చెప్పాను. దీన్ని ఎవ్వరూ పూర్తిగా తెలుసుకోరు; చీకటిలో మునిగిపోయి, పండితులైనవారికీ ఇక్కడ సందేహం కలుగుతుంది.
య ఇమాం శృణుయాన్నిత్యం కథాం పాపప్రణాశినీమ్ । త్యక్తపాపవిశుద్ధాత్మా రుద్రసామీప్యమాప్నుయాత్
ఈ పాపాలను తొలగించే కథను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ శ్రద్ధగా వినితే, వారు పాపాలను విడిచి, పవిత్ర హృదయంతో రుద్రుని సన్నిధిని పొందుతారు.
పఠేచ్చ సతతం శుద్ధో బ్రహ్మపారం మహాస్తవమ్ । ప్రాతర్మధ్యాహ్నసమయే స యోగం ప్రాప్నుయాత్పరమ్
ఎవరైనా ఎల్లప్పుడూ పవిత్రంగా ఉండి, ఈ మహా స్తోత్రాన్ని ఉదయం, మధ్యాహ్నం, మద్యకాలంలో పఠిస్తే, వారు పరమ యోగాన్ని పొందుతారు.
నారద ఉవాచ- వారాణస్యాం మహారాజ మధ్యమేశం పరాత్పరమ్ । తస్మిన్స్థానే మహాదేవో దేవ్యా సహ మహేశ్వరః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ మహారాజా! వారాణసిలో పరమమైన మధ్యమేశ్వరుడు ఉన్నాడు. ఆ స్థలంలో మహాదేవుడు దేవితో కలిసి నివసిస్తున్నాడు.
రమతే భగవాన్నిత్యం రుద్రైశ్చ పరివారితః । తత్ర పూర్వం హృషీకేశో విశ్వాత్మా దేవకీసుతః
ఆ పరమేశ్వరుడు ఎల్లప్పుడూ రుద్రులతో చుట్టుముట్టబడి ఆనందంగా ఉంటాడు. అక్కడే ఒకప్పుడు హృషీకేశుడు, జగత్తుకు ఆత్మ అయిన దేవకీసుతుడు—
ఉవాస వత్సరం కృష్ణః సదా పాశుపతైర్యుతః । భస్మోద్ధూలితసర్వాంగో రుద్రాధ్యయనతత్పరః
కృష్ణుడు ఎప్పుడూ పశుపతిపరాయణులతో కలిసి, తన శరీరమంతా బస్మంతో పూతపడి, రుద్రుని శాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేస్తూ, అక్కడ ఏడాది పాటు నివసించాడు.
ఆరాధయన్హరిః శంభుం కృత్వా పాశుపతంవ్రతమ్ । తస్య తే బహవః శిష్యాః బ్రహ్మచర్యపరాయణాః
హరి పశుపతివ్రతాన్ని ఆచరించి, శంభుని ఆరాధించాడు. అతనికి బ్రహ్మచర్యంలో నిష్టతో ఉన్న అనేక మంది శిష్యులు ఉన్నారు.
లబ్ధ్వా తద్వదనాజ్జ్ఞానం దృష్టవంతో మహేశ్వరమ్ । తస్య దేవో మహాదేవః ప్రత్యక్షం నీలలోహితః
ఆ శిష్యులు కృష్ణుని వచనాల ద్వారా జ్ఞానం పొంది, మహేశ్వరుడిని ప్రత్యక్షంగా దర్శించారు. ఆ సమయంలో మహాదేవుడు నీలలోహిత రూపంలో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
దదౌ కృష్ణస్య భగవాన్వరదో వరముత్తమమ్ । యేఽర్చయంతి చ గోవిందం మద్భక్తా విధిపూర్వకమ్
భగవంతుడు కృష్ణునికి ఉత్తమమైన వరాన్ని అనుగ్రహించాడు — 'నా భక్తులు, నియమానుసారం గోవిందుని ఆరాధించేవారు—'
తేషాం తదైశ్వరం జ్ఞానముత్పత్స్యతి జగన్మయమ్ । నమస్యోఽర్చయితవ్యశ్చ ధ్యాతవ్యో మత్పరైర్జనైః
'వారికి జగత్తంతటినీ వ్యాపించే దైవిక జ్ఞానం కలుగుతుంది. నా భక్తులు నన్ను పూజించాలి, గౌరవించాలి, ధ్యానించాలి.'
భవిష్యంతి న సందేహో మత్ప్రసాదాద్ద్విజాతయః । యేఽత్ర ద్రక్ష్యంతి దేవేశం స్నాత్వా దేవం పినాకినమ్
'నా కృప వల్ల, ఇక్కడ దేవేశ్వరుని స్నానం చేసి దర్శించే ద్విజులు ఎటువంటి సందేహం లేకుండా—'
బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం తేషామాశు వినశ్యతి । ప్రాణాంస్త్యక్ష్యంతి యే ర్మత్యాః పాపకర్మరతా అపి
'బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు కూడా త్వరగా నశిస్తాయి. పాపకార్యాలలో మునిగిపోయినవారు కూడా ఇక్కడ ప్రాణాలు విడిచినా—'
తే యాంతి తత్పరం స్థానం నాత్ర కార్యా విచారణా । ధన్యాస్తు ఖలు తే విజ్ఞా మందాకిన్యాం కృతోదకాః
'వారు ఆ పరమ స్థితిని పొందుతారు—ఇక్కడ మరింత విచారణ అవసరం లేదు. మందాకినిలో జలార్పణం చేసే వారు నిజంగా ధన్యులు, జ్ఞానులు.'
అర్చయిత్వా మహాదేవం మధ్యమేశ్వరమీశ్వరమ్ । జ్ఞానం దానం తపః శ్రాద్ధం పిండనిర్వపణం త్విహ
మధ్యమేశ్వరుడైన మహాదేవుని పూజించి, ఇక్కడ జ్ఞానం, దానం, తపస్సు, శ్రాద్ధం, పిండప్రదానం చేయడం—