ఏకకాలం నిరాహారో లోకాన్సంవసతే శుభాన్ । షష్ఠకాలోపవాసేన మాసముష్య మహాలయే
ఒకసారి ఉపవాసం చేసినవాడు శుభమైన లోకాల్లో నివసిస్తాడు. మహాప్రళయంలో ఆరవసారి ఉపవాసం చేసినవాడు నెల రోజులపాటు అక్కడ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
తీర్ణస్తారయతే జంతూన్దశపూర్వాన్దశాపరాన్ । దృష్ట్వా మాహేశ్వరం పుణ్యం పరం సురనమస్కృతమ్
అతడు పాపాన్ని దాటి, తనతో పాటు పది మంది ముందు జన్మల వారిని, పది మంది తరువాత జన్మల వారిని కూడా దారి చూపిస్తాడు. దేవతలు పూజించే మహేశ్వరుని పవిత్ర స్థలాన్ని దర్శించినవాడు పరమపుణ్యాన్ని పొందుతాడు.
కృతార్థః సర్వకృత్యేషు న శోచేన్మరణం క్వచిత్ । సర్వపాపవిశుద్ధాత్మా వింద్యాద్బహుసువర్ణకమ్
అన్ని పనులు నెరవేర్చినవాడు ఎప్పుడూ మరణాన్ని గురించి విచారించకూడదు. అన్ని పాపాల నుంచి శుద్ధమైన మనసుతో ఉన్నవాడు బంగారం సంపదను పొందుతాడు.
అథ వేతసికాం గచ్ఛేత్పితామహనిషేవితామ్ । అశ్వమేధమవాప్నోతి గతిం చ పరమాం వ్రజేత్
తర్వాత పితామహుడు పూజించిన వేటసికా అనే స్థలానికి వెళ్ళినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు, పరమగతిని చేరుతాడు.
అథ సుందరికాం తీర్థం ప్రాప్య సిద్ధనిషేవితామ్ । రూపస్య భాగీ భవతి దృష్టమేతత్పురాతనైః
తర్వాత సిద్ధులు పూజించే సుందరికా తీర్థాన్ని చేరినవాడు అందమైన రూపాన్ని పొందుతాడు, ఇది పూర్వకాలంలో మహర్షులు చూశారు.
తతో బ్రాహ్మణికాం గత్వా బ్రహ్మచారీ సమాహితః । పద్మవర్ణేన యానేన బ్రహ్మలోకం ప్రపద్యతే
తర్వాత బ్రాహ్మణికా అనే స్థలానికి బ్రహ్మచర్యంలో, ఏకాగ్రతతో వెళ్ళినవాడు, పద్మవర్ణమైన రథంలో బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.
తతశ్చ నైమిషం గచ్ఛేత్పుణ్యం ద్విజనిషేవితమ్ । తత్ర నిత్యం నివసతి బ్రహ్మా దేవగణైః సహ
ఆ తరువాత ద్విజులు పూజించే పవిత్రమైన నైమిషం అనే స్థలానికి వెళ్ళాలి. అక్కడ బ్రహ్మ దేవతలతో కలిసి ఎప్పుడూ నివసిస్తాడు.
నైమిషం ప్రార్థయానస్య పాపస్యార్ద్ధం ప్రణశ్యతి । ప్రవిష్టమానస్తు నరః సర్వపాపాత్ప్రముచ్యతే
నైమిషాన్ని కోరుకునే వాడికి పాపం అర్థం నశిస్తుంది. కానీ దానిలో ప్రవేశించినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- వారాణస్యాశ్చ మాహాత్మ్యం సంక్షేపాత్కథితం త్వయా । విస్తరేణ మునే బ్రూహి తదా ప్రీణాతి మే మనః
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు — వారణాసి మహిమను సంక్షిప్తంగా చెప్పావు. మునివరా! దయచేసి దాని విశేషాలను నాకు వివరంగా చెప్పు. అది విని నా మనస్సు ఆనందిస్తోంది.
నారద ఉవాచ-। అత్రేతిహాసం వక్ష్యామి వారాణస్యా గుణాశ్రయమ్ । యస్య శ్రవణమాత్రేణ ముచ్యతే బ్రహ్మహత్యయా
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఇక్కడ నేను వారణాసి మహిమకు మూలమైన పురాణగాథను చెబుతాను. దాన్ని వినడమే బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి కలిగిస్తుంది.
మేరుశృంగే పురా దేవమీశానం త్రిపురద్విషమ్ । దేవాసనగతా దేవీ మహాదేవమపృచ్ఛత
పూర్వం మేరు శిఖరంపై, దేవతల మధ్య కూర్చున్న దేవీ, త్రిపురాసురుని శత్రువైన మహాదేవుడిని అడిగింది.
దేవ్యువాచ-। దేవదేవ మహాదేవ భక్తానామార్తినాశన । కథం త్వాం పురుషో దేవమచిరాదేవ పశ్యతి
దేవీ ఇలా అడిగింది — దేవదేవా! మహాదేవా! భక్తుల బాధలను తొలగించే వాడా! ఓ పరమేశ్వరా! మానవుడు నిన్ను త్వరగా ఎలా దర్శించగలడు?
సాంఖ్యయోగస్తథా ధ్యానం కర్మయోగోఽథ వైదికః । ఆయాసబహులా లోకే యాని చాన్యాని శంకర
సాంఖ్యయోగం, ధ్యానం, కర్మయోగం, వేదకర్మలు — ఇవన్నీ, శంకరా, లోకంలో చాలా శ్రమతో కూడినవే.
యేన విశ్రాంతచిత్తానాం యోగినాం కర్మిణామపి । దృశ్యో హి భగవాన్సూక్ష్మః సర్వేషామథ దేహినామ్
ఏ మార్గంలో విశ్రాంతమైన మనస్సుతో ఉన్న యోగులు, కర్మలో నిమగ్నమైనవారు, ఇతర జీవులు కూడా ఆ సూత్ష్మమైన భగవంతుడిని చూడగలుగుతారు?
ఏతద్గుహ్యతమం జ్ఞానం గూఢం శక్రాదిసేవితమ్ । హితాయ సర్వభూతానాం బ్రూహి కామాగ్నినాశనమ్
ఇది అత్యంత గూఢమైన జ్ఞానం, ఇంద్రాది దేవతలు పూజించినది, కామాగ్ని నాశనం చేసేది. దయచేసి అన్ని జీవుల హితార్థంగా దాన్ని చెప్పు.
ఈశ్వర ఉవాచ-। అవాచ్యమత్ర విజ్ఞానం జ్ఞానమజ్ఞైర్బహిష్కృతమ్ । వక్ష్యే తవ యథాతత్త్వం యదుక్తం పరమర్షిభిః
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు — ఈ జ్ఞానం చెప్పదగినది కాదు, అజ్ఞానులు దాన్ని తిరస్కరించారు. అయినా, పరమ ఋషులు చెప్పినట్లుగా నీకు నిజంగా చెబుతాను.
పరం గుహ్యతమం క్షేత్రం మమ వారాణసీ పురీ । సర్వేషామేవ భూతానాం సంసారార్ణవతారిణీ
వారణాసి అనే నా నగరం పరమ గూఢమైన క్షేత్రం, అత్యున్నతమైనది. అది అన్ని జీవులను సంసార సముద్రం దాటి తీసుకుపోతుంది.
తత్ర భక్త్యా మహాదేవి మదీయం వ్రతమాస్థితాః । నివసంతి మహాత్మానః పరం నియమమాస్థితాః
అక్కడ, ఓ మహాదేవి! నా వ్రతాన్ని పాటిస్తూ, పరమ నియమంతో భక్తితో నివసించే వారు మహాత్ములు.
ఉత్తమం సర్వతీర్థానాం స్థానానాముత్తమం చ యత్ । జ్ఞానానాముత్తమం జ్ఞానమవిముక్తం పరం మమ
సర్వ తీర్థాలలో ఇది అత్యుత్తమమైనది; అన్ని స్థలాలలో ఇది శ్రేష్ఠమైనది; అన్ని జ్ఞానాలలో ఇది పరమమైన జ్ఞానం — అవిముక్తం నా పరమ స్థానం.
స్థానాంతర పవిత్రాణి తీర్థాన్యాయతనాని చ । శ్మశానసంస్థితాన్యేవ దివ్యభూమిగతాని చ
ఇతర పవిత్ర స్థలాలు, తీర్థాలు, ఆలయాలు, శ్మశానాల్లోనైనా, దివ్య భూముల్లోనైనా ఉన్నవీ అన్నీ కూడా —
భూర్లోకే నైవ సంలగ్నమంతరిక్షే మమాలయమ్ । అముక్తాస్తత్ర పశ్యంతి ముక్తాః పశ్యంతి చేతసా
భూమిలో నా నివాసం ఎక్కడా బంధించబడలేదు, ఆకాశంలోనూ లేదు; ముక్తి పొందని వారు అక్కడే చూస్తారు, ముక్తులు మాత్రం మనసుతో తెలుసుకుంటారు.
శ్మశానమేతద్విఖ్యాతమవిముక్తమితి శ్రుతమ్ । కాలో భూత్వా జగదిదం సంహరామ్యత్ర సుందరి
ఈ శ్మశానం 'అవిముక్తం' అని ప్రసిద్ధి పొందింది, అలాగే వినిపించేది కూడా. అందాలవతీ, నేను కాలరూపంగా మారి ఇక్కడే జగత్తును లయముచేస్తాను.
దేవీదం సర్వగుహ్యానాం స్థానం ప్రియతరం మమ । మద్భక్తాస్తత్ర గచ్ఛంతి మామేవ ప్రవిశంతి చ
దేవీ, ఇది అన్ని రహస్య స్థలాలలో నాకు అత్యంత ప్రీతికరమైనది; నా భక్తులు అక్కడికి వెళ్ళితే, వారు నన్ను చేరుకుంటారు.
దత్తం జప్తం హుతం చేష్టం తపస్తప్తం కృతం చ యత్ । ధ్యానమధ్యయనం జ్ఞానం సర్వం తత్రాక్షయం భవేత్
ఇక్కడ ఇచ్చిన దానం, జపం, హోమం, చేసిన పూజ, తపస్సు, ధ్యానం, పఠనం, జ్ఞానం — ఇవన్నీ నశించని ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
జన్మాంతరసహస్రేషు యత్పాపం పూర్వసంచితమ్ । అవిముక్తం ప్రవిష్టస్య తత్సర్వం వ్రజతి క్షయమ్
వెయ్యి జన్మల్లో కూడిన పాపమంతా అవిముక్తంలో ప్రవేశించినవారికి పూర్తిగా నశిస్తుంది.
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్చ వర్ణసంకరాః । స్త్రియో మ్లేచ్ఛాశ్చ యే చాన్యే సంకీర్ణాః పాపయోనయః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, మిశ్రమ వర్ణాలు, స్త్రీలు, మ్లేచ్ఛులు, ఇతర పాపయోనుల్లో పుట్టినవారు —
కీటాః పిపీలికాశ్చైవ యే చాన్యే మృగపక్షిణః । కాలేన నిధనం ప్రాప్తా అవిముక్తే వరాననే
కీటకాలు, పొట్టెముక్కలు, ఇతర జంతువులు, పక్షులు — అందరూ, అవిముక్తంలో మరణించినవారు అందాలవతీ —
చంద్రార్ద్ధమౌలయస్త్ర్యక్షా మహావృషభవాహనాః । శివే మమ పురే దేవి జాయంతే తత్ర మానవాః
చంద్రార్ధ మౌళి, మూడు కళ్ళు, మహా వృషభాన్ని ఎక్కిన శివుడు ఉన్న నా నగరంలో జన్మించినవారు, దేవీ, మానవులే.
నావిముక్తే మృతః కశ్చిన్నరకం యాతి కిల్బిషీ । ఈశ్వరానుగృహీతా హి సర్వే యాంతి పరాం గతిమ్
అవిముక్తంలో మరణించినవారు, ఎంత పాపులు అయినా నరకానికి పోరు; అందరూ ఇశ్వరుని కృపతో పరమగతిని పొందుతారు.
మోక్షం సుదుర్ల్లభం మత్వా సంసారం చాతిభీషణమ్ । అశ్మనా చరణౌ భంక్త్వా వారాణస్యాం వసేన్నరః
మోక్షం చాలా అరుదైనదని, సంసారం భయంకరమైనదని భావించి, మనిషి రాయితో తన కాళ్లు విరిచినా సరే, వారణాసిలో నివసించాలి.