న తీర్థైర్న తపోభిశ్చ కృతఘ్నస్యాస్తి నిష్కృతిః । సహతే యాతనాం ఘోరాం స నరో నరకే చిరమ్
కృతఘ్నుడికి తీర్థయాత్రలు చేసినా, తపస్సు చేసినా విమోచనం ఉండదు. అలాంటి మనిషి నరకంలో చాలా కాలం భయంకరమైన బాధలు అనుభవించాల్సి వస్తుంది.
పృథివ్యాం యాని తీర్థాని తేషు మజ్జతి యో నరః । జితేంద్రియో జితాహారో న స యాతి యమాలయమ్
ఈ భూమిపై ఉన్న పవిత్రతీర్థాలలో స్నానమాచరించి, ఇంద్రియాలను, ఆహారాన్ని నియంత్రించగలవాడు, యముని లోకానికి వెళ్ళడు.
న తీర్థే పాతకం కుర్యాన్న చ తీర్థోపజీవనమ్ । తీర్థే ప్రతిగ్రహస్త్యాజ్యస్త్యాజ్యో ధర్మస్య విక్రయః
తీర్థస్థలంలో పాపం చేయకూడదు, అలాగే అక్కడ జీవనోపాధి కోసం ప్రయత్నించకూడదు. తీర్థంలో దానం తీసుకోవడం, ధర్మాన్ని అమ్ముకోవడం కూడా వదలాలి.
దుర్జరం పాతకం తీర్థే దుర్జరశ్చ ప్రతిగ్రహః । తీర్థే చ దుర్జరం సర్వమేతత్కిన్నరకం వ్రజేత్
తీర్థంలో చేసిన పాపం తేలికగా పోదు, అక్కడ దానం తీసుకోవడమూ అంతే. తీర్థంలో చేసిన ఈ రకమైన పనులన్నీ క్షమించబడటం చాలా కష్టం, అవి నరకానికి దారితీస్తాయి.
సకృద్గంగాంభసి స్నాతః పూతో గాంగేయవారిణా । న నరో నరకం యాతి అపి పాతకరాశికృత్
గంగానదిలో ఒక్కసారి అయినా స్నానం చేసినవాడు, ఆ గంగా జలంతో పవిత్రుడవుతాడు. ఎంతటి పెద్ద పాపాలు చేసినా అతడు నరకానికి పోడు.
వ్రతదానతపో యజ్ఞాః పవిత్రాణీతరాణి చ । గంగాబింద్వభిషిక్తస్య న సమా ఇతి నః శ్రుతమ్
వ్రతాలు, దానాలు, తపస్సులు, యజ్ఞాలు, ఇతర పవిత్ర కార్యాలు — ఇవన్నీ గంగాజలపు ఒక చిన్ని బొట్టుతో అభిషేకం పొందినవాడికి సమానంగా ఉండవని మేము విన్నాము.
అన్యతీర్థసమాం గంగాం యో బ్రవీతి నరాధమః । స యాతి నరకం వైశ్య దారుణం రౌరవం మహత్
గంగానదిని ఇతర తీర్థాలకు సమానమని చెప్పే అతి నీచుడు, ఓ వైశ్యా! అతడు రౌరవమనే భయంకరమైన మహానరకానికి పోతాడు.
ధర్మద్రవం హ్యపాం బీజం వైకుంఠచరణచ్యుతమ్ । ధృతం మూర్ధ్ని మహేశేన యద్గాంగమమలం జలమ్
ధర్మసారం, నీటికి మూలమైనది, వైకుంఠుని పాదాల నుండి జారినది — మహేశ్వరుడు తలపై ధరించిన పవిత్రమైన గంగాజలం ఇదే.
తద్బ్రహ్మైవ న సందేహో నిర్గుణం ప్రకృతేః పరమ్ । తేన కిం సమతాం గచ్ఛేదపి బ్రహ్మాండగోచరే
అది నిజంగా పరబ్రహ్మమే, దీనిలో సందేహం లేదు; అది గుణరహితమైనది, ప్రకృతికి అతీతమైనది. ఈ బ్రహ్మాండంలో దేనికీ దానికి సమానత్వం ఎలా ఉంటుంది?
గంగాగంగేతి యో బ్రూయాద్యోజనానాం శతైరపి । నరో న నరకం యాతి కిం తయా సదృశం భవేత్ । నాన్యేన దహ్యతే సద్యః క్రియా నరకదాయినీ
యోజనాల దూరంలో ఉన్నా, 'గంగా, గంగా' అని ఎవరు పిలిచినా వారు నరకానికి పోరు. ఆమెకు సమానమైనది ఏముంది? నరకఫలితాన్ని తక్షణమే పోగొట్టే కార్యం మరొకటి లేదు.
గంగాంభసి ప్రయత్నేన స్నాతవ్యం తేన మానవైః । ప్రతిగృహ నివృత్తో యః ప్రతిగ్రహక్షమోఽపి సన్ । స ద్విజో ద్యోతతే వైశ్య తారారూపశ్చిరం దివి
అందువల్ల మానవులు గంగాజలంలో శ్రద్ధతో స్నానం చేయాలి. దానం తీసుకోవడం మానినవాడు, దానానికి యోగ్యుడైనా, ద్విజుడిగా ప్రకాశిస్తాడు, ఓ వైశ్యా! అతడు ఆకాశంలో నక్షత్రంలా చాలా కాలం వెలుగుతాడు.
గాముద్ధరంతి యే పంకాద్యే రక్షంతి చ రోగిణః । మ్రియంతే గోగృహే యే చ తేషాం నభసి తారకాః । యమలోకం న పశ్యంతి ప్రాణాయామపరాయణాః
ఎవరు ఆవులను మట్టిలోనుంచి రక్షిస్తారో, రోగులను కాపాడుతారో, గోశాలలో మరణిస్తారో, వారికే ఆకాశంలో నక్షత్రాలుగా స్థానం. ప్రాణాయామంలో నిమగ్నులైన వారు యమలోకాన్ని చూడరు.
అపి దుష్కృతకర్మాణస్తైరేవ హతకిల్బిషాః । దివసే దివసే వైశ్య ప్రాణాయామాస్తు షోడశ । అపి బ్రహ్మహణం సాక్షాత్పునంత్యహరహః కృతాః
పాపకార్యాలు చేసినవారు కూడా ఈ కార్యాల వల్ల పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు. ఓ వైశ్యా! ప్రతి రోజూ పదహారు సార్లు ప్రాణాయామం చేయడం వల్ల, బ్రహ్మహత్య చేసినవాడిని కూడా ప్రతిరోజూ పవిత్రుడిని చేస్తుంది.
తపాంసి యాని తప్యంతే వ్రతాని నియమాశ్చ యే । గోసహస్రప్రదానం చ ప్రాణాయామస్తు తత్సమః
ఎన్ని తపస్సులు, వ్రతాలు, నియమాలు చేసినా, వెయ్యి ఆవులను దానం చేసినా — ప్రాణాయామం వాటికి సమానమే.
అబ్బిందుం యః కుశాగ్రేణ మాసేమాసే నరః పిబేత్ । సంవత్సరశతం సాగ్రం ప్రాణాయామస్తు తత్సమః
ప్రతి నెల కుశగ్రాసంతో నీటి బొట్టు తాగేవాడు, సంవత్సరానికి పైగా చేస్తే — ప్రాణాయామం వంద సంవత్సరాల ఆచరణకు సమానంగా ఫలిస్తుంది.
పాతకం తు మహద్యచ్చ తథా క్షుద్రోపపాతకమ్ । ప్రాణాయామైః క్షణాత్సర్వం భస్మసాత్కురుతే నరః
ఎంతటి పెద్ద పాపమైనా, చిన్న పాపమైనా, ప్రాణాయామం ద్వారా మనిషి క్షణంలోనే అన్నిటినీ నాశనం చేయగలడు.
మాతృవత్పరదారాన్యే మన్యంతే వై నరోత్తమాః । న తే యాంతి నరశ్రేష్ఠ కదాచిద్యమ యాతనామ్
ఇతరుల భార్యలను తల్లి లాగా గౌరవించే ఉత్తమ పురుషులు, ఓ నరశ్రేష్ఠా, ఎప్పుడూ యముని శిక్షలకు గురికారు.
మనసాపి పరేషాం యః కలత్రాణి న సేవతే । సహ లోకద్వయే నాస్తి తేన వైశ్య ధరా ధృతా
ఇతరుల భార్యలను మనసులో కూడా ఆశించని వాడు, ఓ వైశ్యా, ఈ లోకంలోను పరలోకంలోను భూమిని నిలబెట్టే వాడవుతాడు.
తస్మాద్ధర్మ్మాన్వితైస్త్యాజ్యం పరదారోపసేవనమ్ । నయంతి పరదారాస్తు నరకానేకవింశతిమ్
కాబట్టి ధర్మబుద్ధి కలవారు ఎప్పుడూ పరస్త్రీ సమీపాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. ఎందుకంటే పరస్త్రీతో సంచారం నరకాలకు దారి తీస్తుంది.
లోభో న జాయతే యేషాం పరదారేషు మానసే । తే యాంతి దేవలోకం తు న యమం వైశ్యసత్తమ
ఇతరుల భార్యలపై మనసులో ఆశ లేకుండా ఉండేవారు, ఓ వైశ్యశ్రేష్ఠా, వారు దేవలోకాన్ని పొందుతారు, యముని లోకానికి పోరు.
శశ్వత్క్రోధనిదానేషు యః క్రోధేన న జీయతే । జితస్వర్గః స మంతవ్యః పురుషోఽక్రోధనో భువి
ఎన్ని కోపం రగిలే పరిస్థితుల్లోనూ కోపానికి లోనవని వాడు, భూమిపై కోపం లేని వాడిగా, స్వర్గాన్ని జయించినవాడిగా భావించాలి.
మాతరం పితరం పుత్ర ఆరాధయతి దేవవత్ । అప్రాప్తే వార్ద్ధకే కాలే న యాతి చ యమాలయమ్
తల్లి, తండ్రి, కుమారుడిని దేవతలుగా పూజించే వాడు, వారు వృద్ధాప్యంలోకి రాకముందే ఆ సేవ చేస్తే, అతడు యముని లోకానికి పోడు.
పితుశ్చాధికభావేన యేఽర్చయంతి గురుం నరాః । భవంత్యతిథయో లోకే బ్రహ్మణస్తే విశాంవర
తండ్రికంటే ఎక్కువ గౌరవంతో గురువును పూజించే వారు, ఓ విశాంవరా, బ్రహ్మలోకంలో అతిథులుగా అవుతారు.
ఇహ చైవ స్త్రియో ధన్యాః శీలస్య పరిరక్షణాత్ । శీలభంగే చ నారీణాం యమలోకః సుదారుణః
ఈ లోకంలో స్త్రీలు తమ నీతిని కాపాడినందుకు ధన్యులు. కానీ నీతి తప్పిన స్త్రీలకు యమలోకం చాలా భయంకరంగా ఉంటుంది.
శీలం రక్ష్యం సదా స్త్రీభిర్దుష్టసంగవివర్జనాత్ । శీలేన హి పరః స్వర్గః స్త్రీణాం వైశ్య న సంశయః
స్త్రీలు ఎప్పుడూ నీతిని కాపాడుతూ, చెడ్డవారి సాంగత్యాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. నీతి వల్లే స్త్రీలు పరమస్వర్గాన్ని పొందుతారు, ఇందులో సందేహం లేదు ఓ వైశ్యా.
శూద్రస్య పాకయజ్ఞేన నిషిద్ధాచరణేన చ । దుర్గతిర్విహితా వైశ్య తస్య సా నారకీ గతిః
శూద్రుడు నిషిద్ధమైన పనులు చేసి, అనుమతించని యజ్ఞాలు చేస్తే, ఓ వైశ్యా, అతడికి దుర్గతి ఖాయం, అది నరకానికి దారి.
విచారయంతి యే శాస్త్రం వేదాభ్యాసరతాశ్చ యే । పురాణం సంహితాం యే చ శ్రావయంతి పఠంతి చ
శాస్త్రాలను పరిశీలించే వారు, వేదాభ్యాసంలో నిమగ్నమైన వారు, పురాణాలు, సంహితలు చదివి, ఇతరులకు వినిపించే వారు,
వ్యాకుర్వంతి స్మృతిర్యే చ యే ధర్మప్రతిబోధకాః । వేదాంతేషు నిషణ్ణా యే తైరియం జగతీ ధృతా
స్మృతులను వివరించే వారు, ధర్మాన్ని బోధించే వారు, వేదాంతాలలో స్థిరంగా ఉండేవారు—వారివల్లే ఈ లోకం నిలబడింది.
తత్తదభ్యాసమాహాత్మ్యైః సర్వే తే హతకిల్బిషాః । గచ్ఛంతి బ్రహ్మణో లోకం యత్ర మోహో న విద్యతే
ఇలాంటి విద్యాభ్యాసం వల్ల పాపాలు తొలగిపోయిన వారు, బ్రహ్మలోకానికి చేరుతారు. అక్కడ మాయ ఉండదు.
జ్ఞానమజ్ఞాయ యో దద్యాద్వేదశాస్త్రసముద్భవమ్ । అపి వేదాస్తమర్చంతి భవబంధవిదారణమ్
వేదాలు, శాస్త్రాల ద్వారా వచ్చిన జ్ఞానాన్ని పూర్తిగా తెలియకపోయినా, ఇతరులకు ఇచ్చే వాడు, భవబంధాలను తెంచినవాడవుతాడు. వేదాలు కూడా అతడిని ప్రశంసిస్తాయి.